ระบบเสียงและการจัดกลุ่มทางเชื้อสายของภาษาไทบ้านภูแล่นช้าง ตำบลภูแล่นช้าง อำเภอนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์ - หาญนอก สิรพัชญ์; ตรงดี ธนานันท์ (วารสารมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 2020)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ระบบเสียงและศึกษาความสัมพันธ์ทางเชื้อสายของภาษาไทบ้านภูแล่นช้าง อำเภอนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์กับภาษาผู้ไทและภาษาลาว ศึกษาโดยการสัมภาษณ์ ด้วยรายการคำพื้นฐาน จำนวน 1,630 คำ นำข้อมูลมาวิเคราะห์หาหน่วยเสียงพยัญชนะ หน่วยเสียงสระและหน่วยเสียงวรรณยุกต์ อีกทั้งนำข้อมูลที่ได้มาเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงทางเสียงในคำร่วมเชื้อสายกับภาษาผู้ไทและภาษาลาวที่มีผู้วิจัยไว้แล้ว ผลการวิจัยพบว่า ภาษาไทบ้านภูแล่นช้าง มีหน่วยเสียงพยัญชนะเดี่ยว 19 หน่วยเสียง ซึ่งเป็นพยัญชนะต้นได้ทั้ง 19 หน่วยเสียง และเป็นพยัญชนะท้ายได้ 9 หน่วยเสียง หน่วยเสียงพยัญชนะควบกล้ำ 1 หน่วยเสียง หน่วยเสียงสระเดี่ยวมี 18 หน่วยเสียง หน่วยเสียงสระประสม 3 หน่วยเสียง และหน่วยเสียงวรรณยุกต์ 5 หน่วยเสียง การพิสูจน์ความสัมพันธ์ทางเชื้อสายของภาษาไทบ้านภูแล่นช้างกับภาษาผู้ไทและภาษาลาวนั้นใช้การเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงทางเสียงในคำร่วมเชื้อสายของภาษาไทบ้านภูแล่นช้างกับภาษาผู้ไทกุฉินารายณ์ ภาษาผู้ไทหนองสูงและภาษาลาวทั้ง 5 ถิ่นมีภาษาลาวหลวงพระบาง ภาษาลาวเวียงจันทน์ ภาษาลาวสะหวันนะเขด ภาษาลาวจำปาสักและภาษาลาวอัดตะปือ พบว่าภาษาไทบ้านภูแล่นช้างไม่ใช่ภาษาผู้ไทเนื่องจากมีความแตกต่างกันในด้านพัฒนาการวรรณยุกต์และการเปลี่ยนแปลงสระประสมอย่างชัดเจนเมื่อเปรียบเทียบกับภาษาลาวทั้ง 5 ถิ่น พบว่า ภาษาไทบ้านภูแล่นช้างมีการเปลี่ยนแปลงด้านเสียงเกิดเป็นนวัตกรรมร่วมทางเสียง โดยเฉพาะวรรณยุกต์คล้ายคลึงกับภาษาลาว สะหวันนะเขดมากที่สุด