สถานภาพและลักษณะการประพันธ์ของบทสวดโองการในวรรณกรรมพิธีกรรมภาคใต้: Status and composition of Chant of verses in southern ritual literature - คงฉิม, ชาญณรงค์ (วารสารมนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์, 2024)
บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาบทสวดโองการที่ใช้สวดประกอบพิธีกรรมในพื้นที่ภาคใต้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) รวบรวมบทสวดโองการจากหมอไสยศาสตร์ ศิลปินพื้นบ้านและครูภูมิปัญญาในพื้นที่ภาคใต้ จำนวน 30 โองการ (2) ศึกษาวิเคราะห์ตัวบทสวดโองการที่ใช้ในการประกอบพิธีกรรมในพื้นที่ภาคใต้ โดยบทสวดโองการที่นำมาศึกษาวิจัยมาจากกลุ่มข้อมูล 3 แหล่ง คือ 1) เอกสารโบราณประเภทหนังสือบุด 2) หนังสือยุคการพิมพ์ และ 3) จากเอกสารตัวเขียนสมุดฝรั่ง ผลการวิจัยพบว่า การใช้งานบทสวดโองการในพิธีกรรมนั้นเกิดขึ้นได้ 3 โอกาส คือ 1) การสวดโองการประกอบพิธีกรรมที่ใช้เครื่องสังเวย 2) การสวดโองการเพื่อแก้อาถรรพ์ และ 3) การสวดโองการเพื่อความเป็นสิริมงคล ด้านลักษณะการประพันธ์พบว่า 1) ตัวบทมีขนบในการเริ่มต้นของบทสวด โดยใช้คำว่า “โอม” “ศรี” และคำที่เกี่ยวข้องกับผู้สวด เช่น สิบนิ้วข้าไหว้ หรือข้าขอนมัสการ 2) เนื้อหาของบทสวดโองการ จะกล่าวถึงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ 3 แหล่ง คือ เทพเจ้าในศาสนาพราหมณ์ พระรัตนตรัยและหัวข้อธรรมในพุทธศาสนาและครูอาจารย์ที่ผู้สวดเคารพนับถือ การใช้บทสวดโองการได้แสดงให้เห็นถึงการผสมผสานของความเชื่อทางศาสนาพราหมณ์ พุทธ และความเชื่อดั้งเดิม โดยเนื้อหาของแต่ละตัวบทได้แสดงให้เห็นถึงความเคารพยำเกรงต่อสิ่งเหนือธรรมชาติ ความกตัญญูต่อบิดามารดาและผู้มีพระคุณ และมีจุดมุ่งหมายเพื่อการบรรลุธรรมของคนไทยภาคใต้