กลวิธีการปฏิเสธของนักการเมืองไทยในการตอบคำถามเกี่ยวกับเรื่องทุจริต: Refusal strategies of Thai politicians in responding questions about corruption - มุงคุณ , นุชารัตน์ (Journal of Humanities and Social Sciences (HUSOKKU), 2025)
บทคัดย่อ บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลวิธีการปฏิเสธของนักการเมืองไทยในการตอบคำถามเกี่ยวกับเรื่องทุจริตตามแนวคิดเรื่องการรักษาหน้าตนเองของเฉิน (Self-politeness; Chen, 2001) หลักการความร่วมมือในการสนทนาของไกรซ์ (The cooperative principle; Grice, 1975 อ้างถึงใน ณัฐพร พานโพธิ์ทอง, 2566) และกลยุทธ์การหลีกเลี่ยงทางภาษาของโชวาเนค (linguistic avoidance strategies; Chovanec, 2020) จากข้อมูลการสัมภาษณ์แบบไม่ได้จัดเตรียม ของสื่อมวลชนในช่วงรัฐบาลของนายกประยุทธ์ จันทร์โอชา วาระดำรงตำแหน่งตั้งแต่วันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2557 จนถึง วันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2566 ต่อ 1 คลิปวิดีโอในฐานข้อมูลของเว็บไซต์ยูทูป (www.youtube.com) เป็นข้อมูลที่ประกอบด้วย คำถาม-คำตอบของผู้สื่อข่าวและนักการเมือง จำนวน 30 ตัวอย่าง ผลการศึกษาพบว่านักการเมืองไทยใช้กลวิธีการปฏิเสธ 5 กลวิธีหลัก และกลวิธีย่อย 12 กลวิธี ได้แก่ 1) การกล่าวปฏิเสธอย่างตรงไปตรงมา กลวิธีย่อย คือ 1.1) การกล่าวคำแสดง การปฏิเสธซ้ำ และ 1.2) การใช้รูปภาษาแสดงการปฏิเสธอย่างชัดเจน 2) การกล่าวปฏิเสธอย่างไม่ตรงไปตรงมา กลวิธีย่อย คือ 2.1) การให้ข้อมูลที่ดูเหมือนจะไม่เกี่ยวข้อง 2.2) การไม่ให้ข้อมูลตามที่ต้องการในปริบทนั้น 2.3) การใช้ความกำกวม 2.4) การใช้อุปลักษณ์ และ 2.5) การถามคำถามกลับ 3) การปฏิเสธการตอบคำถาม กลวิธีย่อย คือ 3.1) การใช้ถ้อยคำปฏิเสธการให้ข้อมูล และ 3.2) การใช้ถ้อยคำบ่งชี้ให้บุคคลอื่นเป็นผู้ให้ข้อมูล 4) การไม่ตอบคำถาม และ 5) การหลีกเลี่ยงการผูกมัดตนเองกับคำตอบ กลวิธีย่อย คือ 5.1) การเปลี่ยนมุมมองจากร้ายให้กลายเป็นดี 5.2) การไม่สามารถ ยอมรับได้ด้วยหลักฐาน และ 5.3) การทำให้ตนเป็นฝ่ายถูก โดยใช้เพื่อวัตถุประสงค์การรักษาหน้าตนเองเป็นหลัก รวมทั้งเพื่อโน้มน้าวให้ผู้ฟังเชื่อถือและคล้อยตามถ้อยคำที่นำเสนอว่าตนเองไม่ได้กระทำความผิดนั้น เพื่อเลี่ยงความรับผิดชอบจากคำพูดของตนเอง เพื่อให้ผู้ฟังเข้าใจสารที่ตนเองต้องการจะสื่อได้ทันทีว่าไม่ได้ทำความผิด เพื่อหลีกเลี่ยง การยอมรับความผิดที่เกี่ยวข้องกับเรื่องทุจริต เพื่อลดความเสียหายหรือควบคุมความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นจากการพัวพันเรื่องทุจริต ตามลำดับ ผลการศึกษาในภาพรวมสะท้อนให้เห็นกลยุทธ์การสื่อสารของนักการเมืองไทยในการจัดการ กับประเด็นความทุจริต ซึ่งมีความสำคัญต่อการเสริมสร้างความโปร่งใสทางการเมือง