การเมืองในการกำหนดนโยบายทรัพยากรน้ำแห่งชาติ พ.ศ. 2561 - ภูริธรจินดา ภูวฤณ; สิริพงศ์ทักษิณ นิธิตา; บุญเหลือ ณัฐพงศ์; โซะเฮง นิพนธ์ (วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา, 2024)
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาที่มาและการเข้าสู่วาระการตัดสินใจของนโยบายทรัพยากรน้ำแห่งชาติ พ.ศ. 2561; 2) เพื่อศึกษาการเมืองในการกำหนดนโยบายทรัพยากรน้ำแห่งชาติ พ.ศ. 2561 และการจัดตั้งสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) และ 3) เพื่อศึกษาปัญหาการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำภายใต้การดำเนินการของ สทนช. ช่วง พ.ศ. 2561-2566 และข้อเสนอแนะ ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ทรงคุณวุฒิที่เกี่ยวข้อง จำนวน 14 คน ใช้การคัดเลือกแบบเจาะจง และใช้การวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) การก่อเกิดสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ ที่มาหลักคือไม่มีหน่วยงานที่มาดูแลภาพรวมในเรื่องของการบริหารจัดการน้ำโดยเฉพาะการแก้ปัญหาอุทกภัย พ.ศ.2554 การขับเคลื่อนงานการบริหารจัดการน้ำอาศัย 3 แกนหลัก คือ คณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ และพระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำแห่งชาติ พ.ศ. 2561; 2) พบว่า (1) นโยบายทรัพยากรน้ำแห่งชาติ และการจัดตั้งสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) เกิดขึ้นในสมัยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) โดยตั้งใจผลักดันให้เกิดหน่วยงานบริหารจัดการน้ำ และอำนาจในการพิจารณาสั่งการอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำแห่งชาติ พ.ศ. 2561 (2) อิทธิพลของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ มาจากความต้องการให้มีหน่วยงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติในรูปแบบกระทรวงหรือหน่วยงานที่อยู่ภายใต้สังกัดของสำนักนายก ซึ่งมีผลต่อการปฏิบัติงานของระบบราชการที่มีความเกี่ยวข้องกับผลประโยชน์ทางการเมือง และ 3) ปัญหา พบว่า (1) สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติไม่เห็นแผนงานทั้งหมดของทุกหน่วยงานในเรื่องน้ำ มีการทำงานแบบทับซ้อนแผนงาน ทำให้ไม่สามารถบูรณาการงานในฐานะผู้กำหนดนโยบาย และหรือในฐานะผู้นำนโยบายไปปฏิบัติได้ (2) ปัญหาเชิงโครงสร้างในการบูรณาการข้อมูล มีการแบ่งแยกการจัดการทรัพยากรน้ำตามแหล่งน้ำซึ่งยังขัดกับความสัมพันธ์และความเชื่อมโยงของทรัพยากรน้ำพื้นฐาน โดยยึดหลักกฎหมายเฉพาะของตนเองเป็นหลัก (3) การสื่อสารทำความเข้าใจทั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และประชาชน และข้อเสนอแนะ พบว่า (1) การนำนโยบายทรัพยากรน้ำไปปฏิบัติในกรณีลุ่มน้ำเป็นหน้าที่ที่กฎหมายกำหนด และเร่งผลักดันให้เกิด พระราชบัญญัติน้ำแห่งชาติ (2) การพัฒนาองค์กรทรัพยากรน้ำแห่งชาติและคณะกรรมการลุ่มน้ำในการกำหนดนโยบาย จัดทำนโยบายเพื่อลดความซ้ำซ้อนและเพิ่มความต่อเนื่องในการพัฒนาและบริหารงาน (3) กรรมการลุ่มน้ำ องค์กรผู้ใช้น้ำ หน่วยงานในระบบราชการสมควรตระหนักและเข้าใจบทบาทหน้าที่ของสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติและ (4) การใช้นวัตกรรมเพิ่มประสิทธิภาพ ต่อยอดการจัดการน้ำรับมืออนาคต