วารสารรัฐศาสตร์รอบรู้และสหวิทยาการ

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพของระบบรับชำระเงินค่าภาคหลวงแร่ ค่าธรรมเนียม และระบบออกใบเสร็จอิเล็กทรอนิกส์ของกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่

ชุดาภรณ์ ภูผิว, รศ.ดร. เทพศักดิ์ บุณยรัตพันธ, รศ.ดร. กิติพงษ์ เกียรติวัชรชัย — Thu, 11 Jun 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพปัจจุบันในการใช้งานระบบรับชำระเงินค่าภาคหลวงแร่ ค่าธรรมเนียม และระบบออกใบเสร็จอิเล็กทรอนิกส์ของกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ (ระบบ DPIM FIN) (2) ศึกษาประสิทธิภาพระบบ DPIM FIN (3) ศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพระบบ DPIM FIN (4) เสนอแนะแนวทางการปรับปรุงและพัฒนาให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้น

เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี ประชากรแบ่งเป็น (1) ผู้ให้บริการ 201 คน (2) ผู้รับบริการ 745 คน (3) ผู้พัฒนาระบบ 12 คน กลุ่มตัวอย่าง ใช้สูตรทาโรยามาเน่ (1) ผู้ให้บริการ 134 คน (2) ผู้รับบริการ 260 คน (3) ผู้พัฒนาระบบ 2 คน เครื่องมือการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ ใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การทดสอบค่าที และการทดสอบค่าเอฟ การวิเคราะห์การถดถอยเชิงพหุแบบขั้นตอน

ผลการวิจัย พบว่า (1) ผู้ให้บริการประเมินว่าประสิทธิภาพระบบ DPIM FIN อยู่ในระดับมาก ผู้รับบริการประเมินว่าอยู่ในระดับมากที่สุด (2) ประสิทธิภาพระบบ DPIM FIN อยู่ในระดับมาก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 (3) ปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพระบบ DPIM FIN พบว่า ด้านคุณภาพระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ ตัวแปรที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพระบบ 4 ตัวแปร ได้แก่ ความมีเสถียรภาพ ความปลอดภัยในการใช้งาน ความรวดเร็วในการตอบสนอง ความง่ายในการใช้งาน ตัวแปรทั้ง 4 ร่วมกันพยากรณ์ประสิทธิภาพระบบ ได้ร้อยละ 68.0 ด้านสมรรถนะบุคคล ตัวแปรที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพระบบ 2 ตัวแปร ได้แก่ ความคิดเห็นเกี่ยวกับตนเอง อุปนิสัยหรือบุคลิกลักษณะประจำตัว ตัวแปรทั้ง 2 ร่วมกันพยากรณ์ประสิทธิภาพระบบ ได้ร้อยละ 45.7 ด้านแรงจูงใจในการปฏิบัติงาน ตัวแปรที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพระบบ 2 ตัวแปร ได้แก่ ปัจจัยจูงใจ ด้านลักษณะงานที่ปฏิบัติ และปัจจัยสุขอนามัย ด้านการบังคับบัญชาและการควบคุมดูแล ตัวแปรทั้ง 2 ร่วมกันพยากรณ์ประสิทธิภาพระบบได้ร้อยละ 45.3

รูปแบบการเข้าสู่ตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภาตามระบอบประชาธิปไตยของประเทศไทย: ศึกษากรณีการเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภา ปี 2567 ตามรัฐธรรมนูญพุทธศักราช 2560

ธเนศพล พูถาวรวงศ์ — Thu, 11 Jun 2026 00:00:00 +0700

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษากระบวนการและปัญหาการเข้าสู่ตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภา ปีพุทธศักราช 2567 ตามรัฐธรรมนูญพุทธศักราช 2560 2) เพื่อหาแนวทางการแก้ไขปัญหาการเข้าสู่ตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภา ปีพุทธศักราช 2567 ตามรัฐธรรมนูญพุทธศักราช 2560 และ 3) นำเสนอรูปแบบที่เหมาะสมในการเข้าสู่ตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภา ปีพุทธศักราช 2567 ตามรัฐธรรมนูญพุทธศักราช 2560 โดยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ จากการวิเคราะห์เอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 16 ราย และการสนทนากลุ่ม ข้อมูลถูกตรวจสอบจนถึงจุดอิ่มตัว (Data Saturation) และวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content Analysis) รวมทั้งการวิเคราะห์เชิงสาระสำคัญ (Thematic Analysis)

ผลการศึกษาพบว่า 1) บริบทของการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภามีความซับซ้อนและมีลักษณะห่างจากประชาชนส่งผลให้การมีส่วนร่วมทางการเมืองถูกจำกัด ขณะเดียวกันยังปรากฏปัญหาเชิงโครงสร้างที่นำไปสู่การครอบงำ ความไม่ชัดเจนของความเป็นตัวแทน และข้อจำกัดด้านความโปร่งใส 2) แนวทางการแก้ไขจึงมุ่งเน้นการเปิดการเข้าถึงข้อมูลและกระบวนการทางการเมือง การเสริมสร้างความยึดโยงระหว่างวุฒิสภากับประชาชนและกลุ่มทางสังคม ตลอดจนการพัฒนากลไกความโปร่งใสและการตรวจสอบได้ 3) รูปแบบการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภานั้น พบว่า มีข้อเสนอหลากหลาย เช่น การเลือกตั้งโดยตรง การใช้ระบบผสมระหว่างการเลือกตั้งและการสรรหา การปรับปรุงระบบกลุ่มอาชีพให้มีความชัดเจน และการปรับบทบาทและอำนาจของวุฒิสภาให้สอดคล้องกับที่มา อย่างไรก็ตามผลการศึกษาชี้ว่า ความเหมาะสมของรูปแบบมิได้ขึ้นอยู่กับทางเลือกใดทางเลือกหนึ่ง หากแต่ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขเชิงระบบที่เอื้อต่อการเข้าถึง การยึดโยงกับประชาชน และความโปร่งใสของกระบวนการ ซึ่งสามารถสังเคราะห์เป็นมิติหลักของการออกแบบสถาบันวุฒิสภาและได้ทำการพัฒนาเป็นตัวแบบ ACT หมายถึง Accessibility (การเข้าถึง) Connectivity (การเชื่อมโยง) และ Transparency (ความโปร่งใส) ซึ่งก่อให้เกิดความชอบธรรม (Institutional Legitimacy) ในสถาบันของวุฒิสภา ได้รับการยอมรับจากสังคม ความเชื่อมั่นในกระบวนการ และการยึดโยงระหว่างวุฒิสภากับประชาชน

โดยพัฒนาช่องทางให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลและกระบวนการของวุฒิสภาได้ง่าย (Accessibility) พร้อมทั้งสร้างเครือข่ายการมีส่วนร่วมระหว่างภาคประชาชนและหน่วยงานต่าง ๆ (Connectivity) ควบคู่กับการเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ (Transparency) เพื่อเสริมสร้างความเชื่อมั่นและความชอบธรรมของวุฒิสภาในสายตาสังคม