ปีพุทธปรินิพพาน (1) - ฐานวุฑฺโฒ) พระครูปลัดสุวัฒนโพธิคุณ (สมชาย (ธรรมธารา, 2018)
ปีพุทธปรินิพพาน เรารู้ได้โดยกำหนดปีที่พระเจ้าอโศกเสด็จขึ้นครองราชย์ที่ถูกต้องชัดเจน แล้วนำมาลบด้วยจำนวนปีระหว่างปีที่พระเจ้าอโศกเสด็จขึ้นครองราชย์กับปีที่พระพุทธเจ้าดับขันธปรินิพพาน บทวิจัยนี้ได้ทำการวิเคราะห์เพื่อหาคำตอบปีที่พระเจ้าอโศกเสด็จขึ้นครองราชย์ที่ถูกต้องชัดเจน ผลจากการวิเคราะห์พบว่า ทฤษฎีของ Nakamura Hajime ที่ยืนยันว่าพระเจ้าอโศกเสด็จขึ้นครองราชย์เมื่อปี 268 ก่อนคริสต์ศักราช และได้รับความเชื่อถือจากวงการวิชาการอย่างมากนั้น ความจริงแล้วทฤษฎีของ Nakamura นี้ ไม่ได้สรุปปีที่พระเจ้าอโศกขึ้นครองราชย์จากข้อมูลหลักฐานสำคัญในจารึกอโศกบทที่ 13 ที่กล่าวถึงพระนามกษัตริย์กรีก 5 พระองค์แล้วมาคำนวณหาช่วงปีที่กษัตริย์ทั้ง 5 พระองค์นี้ต่างครองราชย์อยู่ แต่สรุปผลจากทฤษฎีของตนเองว่า พระเจ้าจันทรคุปต์ขึ้นครองราชเมื่อปี 317 ก่อนคริสต์ศักราช แล้วนำมาลบด้วยจำนวนปีที่พระเจ้าจันทรคุปต์กับพระเจ้าพินทุสารครองราชย์ โดยอาศัยข้อมูลจากตำนวนปุราณถ ซึ่งระบุว่าเท่ากับ 49 ปี (317-49 = 268 B.C) ตำนานปุราณะมีข้อมูลซึ่งมีความขัดแย้งในตัวเองสูงจึงไม่น่าเชื่อถือ ทฤษฎีของ Nakamura จึงเป็นการคำนวณโดยอาศัยข้อมูลหลักฐานที่มีน้ำหนักน้อยมา บทวิจัยสรุปปีที่พระเจ้าอโศกมหาราชเสด็จขึ้นครองราชย์โดยอาศัยข้อมูลสำคัญ 3 ประการ มาคำนวณประกอบกัน คือ 1. ช่วงปีที่กษัตริย์กรีก 5 พระองค์ที่มีพระนามปรากฎในจารึกอโศกบทที่ 13 ต่างครองราชย์อยู่ 2. ปีที่พระเจ้าจันทรคุปต์เสด็จขึ้นครองราชย์ 3. จำนวนปีนับจากที่พระเจ้าจันทรคุปต์เสด็จขึ้นครองราชย์ที่บันทึกประวัติศาสตร์ของลังกาได้ระบุไว้ว่า เท่ากับ 56 ปี ได้ผลสรุปว่า พระเจ้าอโศกมหาราชเสด็จขึ้นครองราชย์เมื่อปี 267 ก่อนคริสต์ศักราช (267 B.C.) ส่วนจำนวนปีระหว่างปีที่พระเจ้าอโศกเสด็จขึ้นครองราชย์กับปีที่พระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพานจะได้กล่าวถึงในตอนต่อไป