ปัจจัยที่เป็นสาเหตุของการเสพยาเสพติดซํ้าของผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพ ผู้ติดยาเสพติดในระบบบังคับบำบัด : กรณีศึกษาสำนักงานคุมประพฤติ จังหวัดร้อยเอ็ด Factors affecting Relapse Drug Users with Competency Rehabilitation in Treatment Compulsory System as a Case - จตุหงษ์, สัญญา; ตันศรีสกุล, สิทธิชัย (Chophayom Journal, 2018)
บทคัดย่อ การศึกษาค้นคว้าครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาปัจจัยที่เป็นสาเหตุของการเสพยาเสพติดซํ้าของผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดในระบบบังคับบำบัด 2) เพื่อเสนอแนะแนวทางและวิธีการในการป้องกันแก้ไขปัญหาหาการเสพซ้ำของผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผตูิ้ดยาเสพติดในระบบบังคับบำบัด กล่มุ ตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาค้นคว้า ได้แก่ ผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดในระบบบังคับบำบัด กลับมาเสพซํ้าภายในระยะเวลา 1 ปี ของสำนักงานคุมประพฤติจังหวัดร้อยเอ็ด ตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2557 - 30 กันยายน 2558 จำนวน 217 คน โดยนำเสนอผลการศึกษาด้วยค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ซึ่งผลการศึกษาสามารถสรุปได้ดังนี้ 1) ปัจจัยที่เป็นสาเหตุของการเสพยาเสพติดซํ้าของผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดในระบบบังคับบำบัด ประกอบด้วยข้อมูลปัจจัยภายนอก พบว่า ปัจจัยแวดล้อมด้านความสัมพันธ์ในครอบครัวของผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดอยู่ในระดับปานกลาง ได้แก่ การได้รับความอบอุ่นและความเข้าใจจากคนในครอบครัว เมื่อทำอะไรผิดพลาดคนในครอบครัวจะให้คำปรึกษา/แนะนำที่ดี และเมื่อมีปัญหาผู้ป่วยเลือกที่จะปรึกษาคนในครอบครัว เมื่อมีปัญหาผู้ป่วยจะพูดคุยกับพ่อแม่หรือคนในครอบครัว คนในครอบครัวให้ความเชื่อมั่นในคำพูดของผู้ป่วย และผู้ป่วยรู้สึกว่าบุคคลในครอบครัวจ้องจับผิดมากกว่าการช่วยเหลือในการเลิกยาเสพติด, ปัจจัยแวดล้อมด้านความสัมพันธ์กับเพื่อนของผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด ส่วนมากมีระดับความคิดเห็นเกี่ยวกับความสัมพันธ์กับเพื่อนอยู่ในระดับปานกลาง แสดงให้เห็นว่าผู้ผ่านการฟื้นฟูฯ ส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์กับเพื่อนมากกว่าคนในครอบครัวทำให้ปัจจัยด้านความสัมพันธ์กับเพื่อนเป็นปัจจัยที่เป็นสาเหตุทำให้ผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดกลับมาเสพยาเสพติดซํ้า, ปัจจัยแวดล้อมด้านสภาพแวดล้อมของหมู่บ้านของผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพ ผู้ติดยาเสพติดมีเพียงสาเหตุที่ทำให้ผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดหวนกลับไปเสพยาเสพติดซํ้าอีกคือการหาซื้อยาเสพติดได้ง่ายในชุมชนของท่านหรือชุมชนใกล้เคียงซึ่งระดับความคิดเห็นอยู่ในระดับปานกลาง และคนในชุมชนพร้อมที่จะให้โอกาสกลับมาเป็นคนดีอีกครั้ง, ปัจจัยแวดล้อมด้านความรู้เรื่องพิษภัยและโทษของยาเสพติดของผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดส่วนใหญ่ยังมีความคิดเห็นเกี่ยวกับความรู้เรื่องพิษภัยและโทษของยาเสพติดอยู่ในระดับน้อย ได้แก่ การเสพยาเสพติดทำให้ร่างกายของท่านทรุดโทรม ยาเสพติดมีส่วนทำให้เกิดปัญหาสังคมและอาชญากรรม เช่น ปัญหาความยากจน ปัญหาว่างงาน การก่อคดีข่มขืนหรือฆ่าผู้อื่น ซึ่งในสภาพปัญหาปัจจุบันนั้นปัญหาเหล่านี้ล้วนแล้วแต่มีสาเหตุมาจากการเสพยาเสพติดทั้งนั้น สำหรับปัจจัยภายในนั้น พบว่าผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดมีระดับความคิดเห็นเกี่ยวกับปัจจัยภายในทุกด้านอยู่ในระดับปานกลาง ไม่ว่าจะเป็นความเหมาะสมทางด้านระยะเวลาในการบำบัดรักษา ระยะเวลาในการติดตามผลหลังผ่านการฟื้นฟูฯ 1 ปี ความต่อเนื่อง ในการติดตามผลหลังผ่านการฟื้นฟูฯ จำนวนครั้งที่ติดตามผล หรือแม้กระทั่งความเหมาะสมด้านเจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบในการติดตามผลให้ความดูแลเอาใจใส่ และการให้การสงเคราะห์ช่วยเหลือในระหว่างการติดตามผล สำหรับ 2) แนวทางและวิธีการในการป้องกันแก้ไขปัญหาการเสพซํ้าของผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดในระบบบังคับบำบัด นำเสนอผลการศึกษาด้วยสถิติเชิงพรรณนา พบว่า ปัญหาที่ทำให้ผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดเองหันกลับมาเสพยาเสพติดอีกครั้ง เนื่องจากปัญหาครอบครัว ได้แก่ ครอบครัวแตกแยก พ่อแม่หย่าร้างทำให้ต้องอยู่คนเดียวตามลำพังหรืออยู่กับญาติพี่น้อง ผู้ปกครองขาดการดูแลเอาใจใส่ ขาดกำลังใจจากครอบครัว ส่งผลให้ความสัมพันธ์ภายในครอบครัวไม่ดี ทำให้ผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดต้องไปพึ่งความสัมพันธ์กับเพื่อน ซึ่งเพื่อนที่มีก็เป็นกลุ่มที่ชอบมั่วสุมเสพยาเสพติด ผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดเองจึงต้องหันไปพึ่งยาเสพติดเช่นกัน และปัญหาจากสภาพจิตใจของผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดเอง เนื่องจากผู้ผ่าน การฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดมี สภาพจิตใจยังไม่พร้อมที่จะเข้ารับการบังคับบำบัด จึงทำให้หวนกลับมาเสพยาเสพติดอีกครั้ง ข้อเสนอแนะในการแก้ไขปญั หาการเสพซา้ํ นนั้ ผผู้ า่ นการฟนื้ ฟสู มรรถภาพผตู้ ดิ ยาเสพตดิ เหน็ วา่ ควรให้รัฐบาลหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องปราบปรามยาเสพติดอย่างจริงจัง เพื่อไม่ให้ยาเสพติดแพร่ระบาด มากขึ้น ให้หางานหรืออาชีพที่มั่นคงให้กับผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด ให้ส่งเสริมสนับสนุน การเล่นกีฬาต้านยาเสพติดอย่างต่อเนื่อง เพื่อเป็นการใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ จะได้ไม่มีเวลาไปยุ่ง เกี่ยวกับยาเสพติด ให้เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องติดตามผลการบังคับบำบัดเป็นระยะอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้าง กำลังใจให้กับผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด คำสำคัญ : การเสพยาเสพติดซํ้า, ระบบบังคับบำบัด ABSTRACT The objectives of research were: 1) To study the factors affecting relapse drug users with competency rehabilitation in treatment compulsory system, 2) To recommend guidelines and techniques for preventing the relapse drug users with competency rehabilitation in treatment compulsory system. The samples of this study were 217 people being experienced the competency rehabilitation in treatment compulsory systems who were drug relapse users in one year at the Office of Probation, Roi-ed Province, from 1st October – 30th September 2015. The results of the study were presented by mean and standard deviation. The demographic data of relapse drug users with competency rehabilitation, found that most of the environmental factor in family relationship of relapse drug users with treatment competency rehabilitation, was in “moderate” level. This including obtaining warmth and understanding from their family members When they did something wrong, they would be provided good counseling/advice by their family members. When they had problem, they would consult with their parents or family members. Their family members were confident with the patients’ words. Most importantly, they felt that their family members tried to find fault with them rather than support them for stopping to use drugs. The environmental factor in relationship with friend of relapse drug users, most of them had their opinion on relationship with friend in “moderate” level. It was indicated that most of uses being experienced in rehabilitation gave more importance to relationship with their friends than family members. As a result, the relationship with friend was the cause of relapse drug users. The environmental factor in village of relapse drug users with competency rehabilitation cause of relapse drug users in returning to use narcotic drug. Drugs were easy to buy in community or nearby area. Their opinion level was in “moderate” level. Furthermore, community people were ready to provide opportunity for them to be good persons once again, The environmental factor in knowledge of danger and disadvantage from narcotic drug of relapse drug users, most of them still had their opinion on knowledge of danger and disadvantage of narcotic drug, in “low” level including: the drug use would cause one’s weak body, it would cause the social problem as well as crime, for instance, poverty, unemployment, rape, or killing. In current problem situations, all of these problems were caused by drug use. For internal factor, the research findings found that people with competency rehabilitation had opinion on every aspect of internal factor in “moderate” level, whether the propriety of treatment duration, one year of following up session, regularity of following up after rehabilitation, the number of following up, or the propriety of officers being responsible for following up in taking care of, and the support as well as help during the following up session. For the opinion on problem, obstacle, and recommendations for solving the problem of relapse drug use of relapse drug users, it is found that the problem which could cause people with competency rehabilitation to return to use drug once again, was due to their family problem including: broken home, parents’ divorce. Consequently, they had to live alone or with their relatives. Their parents did not take care of them or encourage them. As a result, their family relationship was not good. Therefore, the persons with competency rehabilitation had to be dependent on relationship with friends. Their friends were in the groups who liked to get together for using drugs. They returned to be drug dependency as well. Moreover, the relapse drug users had their own problem of mental situation since their mental situation being not ready for obtaining the compulsory or rehabilitation. Therefore, they returned to use narcotic drug again. Suggestions for solving the problem of drug addiction are those who have been rehabilitated by drug addicts. The government or agencies involved in the drug suppression seriously. Preventing the spread of drugs is to find a job or a stable career for drug addicts. Encourage continued support for anti-drug sports, spending time to benefit. The staff involved in the follow-up periodic force need to encourage those who are addicted to drug rehabilitation. Keyword : relapse drug usage, compulsory treatment system