การเขียนหน้าและการแต่งหน้าโขน - กนิษฐบุตร พหลยุทธ (วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 2021)
บทคัดย่อ บทความฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์หลักสูตรศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชานาฏยศิลป์ไทย เรื่อง มโนทัศน์การเขียนหน้าและการแต่งหน้าในนาฏกรรมไทย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดการเขียนหน้าและการแต่งหน้าในนาฏกรรมไทย โดยมุ่งเน้นศึกษารูปแบบการเขียนหน้าและการแต่งหน้าในนาฏกรรมไทยสำคัญที่มีหลักฐานปรากฏให้ศึกษาได้ มี นาฏกรรมไทยที่เป็นแบบแผน นาฏกรรมไทยพื้นบ้าน และนาฏกรรมไทยร่วมสมัย วิธีดำเนินการวิจัยใช้การศึกษาค้นคว้าและเก็บข้อมูลจากหนังสือ ตำรา วิทยานิพนธ์ บทความ เอกสารสำคัญ และการสัมภาษณ์ศิลปินแห่งชาติ ผู้เชี่ยวชาญ ผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่าการเขียนหน้าและการแต่งหน้าในนาฏกรรมไทยมีวิวัฒนาการอย่างไร ได้รับอิทธิพลจากไหนบ้าง ค้นพบความแตกต่างของการเขียนหน้าและการแต่งหน้าแต่ละยุคสมัย รวมถึงวิวัฒนาการของเครื่องสำอางและวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้การเขียนหน้าและการแต่งหน้าแต่ละยุคมีวิวัฒนาการและเกิดความแตกต่างกัน โดยที่ส่วนหนึ่งมาจากความก้าวหน้าของวัสดุอุปกรณ์ มีส่วนทำให้การแต่งหน้าเปลี่ยนรูปแบบไปอย่างมาก มีการค้นพบวิธีการใหม่ๆ ที่ผสมผสานศาสตร์และศิลป์ เช่น นำภาพวาดจากจิตรกรรมฝาผนัง นำลายเส้น การแรเงา การกำหนดสีจากศีรษะโขนมาเป็นต้นแบบสำหรับการเขียนหน้าและการแต่งหน้าในนาฏกรรมไทย นอกจากนี้ยังนำทฤษฎีพื้นฐานทางศิลปะมาเป็นส่วนหนึ่งสำหรับสร้างสรรค์แนวคิดการเขียนหน้าและการแต่งหน้า ทำให้มีมิติสมจริงและเป็นไปตามจินตนาการอย่างสมบูรณ์แบบ คำสำคัญ : หน้าโขน นาฏกรรมไทย