วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

การกำหนดนับอายุความหมิ่นประมาทออนไลน์: ศึกษาหลัก Single Publication Rule

วรุตม์ ทรงสุจริตกุล — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

การเผยแพร่ข้อมูลบนสื่อออนไลน์มีลักษณะคงอยู่อย่างถาวรและสามารถเข้าถึงได้ตลอดเวลา เมื่อข้อความอันอาจเป็นการหมิ่นประมาทถูกเผยแพร่ผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล ปัญหาทางกฎหมายจึงเกิดขึ้นว่าควรเริ่มนับอายุความเมื่อใด เนื่องจากภายใต้หลักการเผยแพร่หลายครั้ง (Multiple Publication Rule) การเข้าถึงเนื้อหาแต่ละครั้งอาจถูกตีความว่าเป็นการกระทำความผิดใหม่ ส่งผลให้อายุความถูกขยายออกไปอย่างไม่มีที่สิ้นสุด ทำให้ผู้เผยแพร่ต้องเผชิญความเสี่ยงทางกฎหมายอย่างไม่มีกำหนด อันก่อให้เกิดผลกระทบเชิงยับยั้ง (chilling effect) ต่อเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น และเกิดความไม่สมดุลระหว่างเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นกับสิทธิในชื่อเสียงของบุคคล

บทความวิจัยนี้ศึกษาวิเคราะห์มิติปัญหาทางกฎหมายว่าด้วยการกำหนดจุดเริ่มต้นการนับอายุความของความผิดฐานหมิ่นประมาทที่กระทำผ่านสื่อออนไลน์ โดยมีขอบเขตการศึกษาครอบคลุมถึงแนวคิดว่าด้วยการสร้างดุลยภาพระหว่างเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นกับการคุ้มครองชื่อเสียง การตรวจสอบหลักเกณฑ์การนับอายุความตามประมวลกฎหมายอาญาและประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทย และการศึกษาเปรียบเทียบพัฒนาการ บรรทัดฐานคำพิพากษา และบทบัญญัติทางกฎหมายของประเทศอังกฤษและสหรัฐอเมริกาที่นำหลัก Single Publication Rule มาปรับใช้ ผลการศึกษาพบว่า การปรับใช้หลักการนับอายุความแบบเดิมที่ถือว่าการเผยแพร่ซ้ำแต่ละครั้งเป็นความผิดใหม่ไม่สอดคล้องกับลักษณะของสื่อออนไลน์ และก่อให้เกิดภาระเกินสมควรแก่ผู้เผยแพร่ จึงควรนำหลัก Single Publication Rule มาใช้ โดยถือว่าการเผยแพร่เนื้อหาที่มีสาระสำคัญเดียวกันเป็นการกระทำเพียงครั้งเดียวและเริ่มนับอายุความนับแต่วันที่เผยแพร่ครั้งแรก เว้นแต่การเผยแพร่ครั้งหลังจะมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจึงจะถือเป็นการเผยแพร่ใหม่ อย่างไรก็ดี การนำหลักดังกล่าวมาใช้ควรกำหนดรายละเอียดและกลไกทางกฎหมายเพิ่มเติม อาทิ การให้ดุลพินิจแก่ศาลในการขยายอายุความ การกำหนดขอบเขตระยะเวลาและการนับอายุความจากวันที่เผยแพร่ครั้งแรกให้ชัดเจน ตลอดจนมาตรการที่ใช้บังคับกับคลังข้อมูล แพลตฟอร์ม และผู้เผยแพร่ เพื่อสร้างความสมดุลระหว่างเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นกับสิทธิในชื่อเสียง ให้สอดคล้องกับบริบทของสังคมดิจิทัล

ข้อสังเกตบางประการเกี่ยวกับวิธีการกำหนดเขตทางทะเลในพื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อนในอ่าวไทยระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชาในบริบทของแนวคำวินิจฉัยศาลและอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศ

อินทัช ศิริวัลลภ — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

บทความนี้ชี้ให้เห็นประเด็นและวิเคราะห์ข้อพิจารณาทางกฎหมายระหว่างประเทศเกี่ยวกับวิธีการกำหนดเขตทางทะเลในพื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อนในอ่าวไทยระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชา โดยอาศัยแนวคำวินิจฉัยของศาลและอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศเป็นกรอบหลักในการวิเคราะห์และปรับใช้กับกรณีระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชาเพื่อสร้างความชัดเจนในรายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการกำหนดเขตทางทะเลในกรณีดังกล่าว บทความนี้เริ่มต้นด้วยการนำเสนอความเป็นมาของพื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อนดังกล่าว ซึ่งเกิดจากการกล่าวอ้างเขตทางทะเลของแต่ละฝ่ายที่แตกต่างกัน จากนั้นจึงอภิปรายกรอบทางกฎหมายระหว่างประเทศเกี่ยวกับการกำหนดเขตทางทะเลในภาพรวม แล้วจึงวิเคราะห์ข้อพิจารณาทางกฎหมายเกี่ยวกับการกำหนดเขตทางทะเลดังกล่าวระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชาในลำดับต่อไป ทั้งนี้ เนื่องจากความซับซ้อนของการพิจารณาประเด็นทั้งหมดเกี่ยวกับการกำหนดเขตทางทะเลระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชา บทความนี้จึงเลือกวิเคราะห์เฉพาะบางประเด็นที่น่าสนใจและโดดเด่น ซึ่งปรากฏคำวินิจฉัยของศาลและอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศที่สามารถนำมาใช้เป็นแนวทางในการวิเคราะห์ได้ ได้แก่ สนธิสัญญาระหว่างสยามกับฝรั่งเศส ค.ศ. 1907 ว่าเป็นความตกลงระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชาเกี่ยวกับการกำหนดเขตทางทะเลหรือไม่ สภาพภูมิศาสตร์ของชายฝั่งไทยกับกัมพูชาซึ่งประชิดกันกับการลากเส้นแบ่งครึ่งมุมระหว่างเส้นฐานตรงตามที่ประเทศไทยกล่าวอ้าง อธิปไตยทางประวัติศาสตร์ การทำประมง น้ำหนักของภูมิสัณฐานประเภทเกาะต่าง ๆ ในอ่าวไทย และการนับชายฝั่งที่เกี่ยวข้องสำหรับการพิจารณาความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญระหว่างระยะทางแนวชายฝั่งที่เกี่ยวข้องและการพิจารณาความได้สัดส่วนระหว่างชายฝั่งที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ที่เกี่ยวข้อง

การพัฒนามาตรการปฏิบัติต่อผู้กระทำความผิดอาญาแทนการควบคุมตัว (Non-custodial Measures) ในประเทศไทย: กรณีการปล่อยชั่วคราวและการควบคุมตัวในชุมชน

ฐิตินันท์ เต็งอำนวย — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

การใช้มาตรการควบคุมตัวผู้กระทำความผิดเกินกว่าความจำเป็นอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ตลอดจนเป็นปัจจัยหนึ่งที่นำไปสู่ปัญหาความแออัดในเรือนจำและยังมีข้อจำกัดในการแก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำความผิด แนวคิดเกี่ยวกับมาตรการปฏิบัติต่อผู้กระทำความผิดแทนการควบคุมตัว (Non-custodial Measures) จึงมีความสำคัญในฐานะแนวทางที่มุ่งลดการใช้การควบคุมตัวและการจำคุกที่ไม่จำเป็นในกระบวนการยุติธรรมทางอาญา ทั้งยังสอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนและมาตรฐานสากล โดยเฉพาะหลักเกณฑ์ตามข้อกำหนดมาตรฐานขั้นต่ำแห่งสหประชาชาติว่าด้วยมาตรการไม่ควบคุมตัว หรือ ข้อกำหนดโตเกียว (Tokyo Rules)

บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาการพัฒนามาตรการปฏิบัติต่อผู้กระทำความผิดแทนการควบคุมตัวในกฎหมายไทยในสองประเด็นสำคัญ ได้แก่ การปล่อยชั่วคราวในระหว่างการพิจารณาคดี และ มาตรการควบคุมตัวผู้กระทำความผิดในสังคม โดยศึกษาหลักเกณฑ์ตามกฎหมายไทยประกอบกับการศึกษาเปรียบเทียบกรอบกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกา ประเทศอังกฤษ และประเทศออสเตรเลีย เพื่อนำเสนอแนวทางที่เหมาะสมสำหรับการพัฒนามาตรการของประเทศไทย

แนวทางการคุ้มครองสิทธิอนามัยเจริญพันธุ์สตรีและผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศในบริบทของประเทศไทย

ฉัตรฑริกา นภาธนาพงศ์, ณิชากร ขอนทอง — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

บทความนี้มุ่งศึกษาถึงการคุ้มครองสิทธิอนามัยเจริญพันธุ์ของสตรีและผู้มีความหลากหลายทางเพศในบริบทประเทศไทย ภายใต้พันธกรณีระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชน เช่น อนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ (CEDAW) หลักการยอกยาการ์ตา และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนข้อที่ 5 ซึ่งต่างยืนยันถึงสิทธิในการเข้าถึงสุขภาพทางเพศและอนามัยเจริญพันธุ์อย่างเสมอภาคและปราศจากการเลือกปฏิบัติ

จากการศึกษาพบว่า แม้ประเทศไทยจะมีความก้าวหน้าในเชิงกฎหมายและนโยบาย แต่ยังคงเผชิญอุปสรรคสำคัญ อาทิ อคติจากผู้ให้บริการ ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและภูมิศาสตร์ ตลอดจนข้อจำกัดทางกฎหมายที่ยังไม่สอดคล้องกับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนสากล

การศึกษาวิจัยนี้จึงมุ่งศึกษาพัฒนาการและปัญหาทางกฎหมายและนโยบายของประเทศไทยที่เกี่ยวข้อง เช่น การยุติการตั้งครรภ์ การขยายสิทธิประโยชน์ด้านการคุมกำเนิด การบริการอนามัยเจริญพันธุ์ รวมถึงสิทธิในการเข้าถึงบริการยาฮอร์โมนและการยืนยันเพศสภาพ โดยศึกษาเปรียบเทียบกับการคุ้มครองสิทธิอนามัยเจริญพันธุ์ในสหราชอาณาจักร เยอรมนี และอินเดีย อันเป็นตัวอย่างการพัฒนากลไกกฎหมายและนโยบายที่ช่วยลดความเหลื่อมล้ำและสร้างระบบบริการที่เป็นมิตร เพื่อยกระดับกลไกทางกฎหมายและนโยบายสาธารณะของไทยให้สามารถส่งเสริมและสนับสนุนสิทธิอนามัยเจริญพันธุ์เกิดขึ้นจริง ภายใต้พันธกรณีระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชน และบรรลุเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนได้ต่อไป

ขอบเขตความรับผิดของกรรมการตรวจสอบภายหลังพ้นตำแหน่ง: วิเคราะห์ภายใต้กฎหมายบริษัทมหาชนและกฎหมายหลักทรัพย์

นพดล ปกรณ์นิมิตดี — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาขอบเขตความรับผิดทางกฎหมายของกรรมการตรวจสอบในบริษัทจดทะเบียนของไทย โดยครอบคลุมทั้งความรับผิดทางแพ่งและความรับผิดทางอาญา ทั้งในช่วงระหว่างดำรงตำแหน่งและภายหลังพ้นจากตำแหน่ง โดยมุ่งวิเคราะห์ฐานความรับผิดภายใต้พระราชบัญญัติบริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 และพระราชบัญญัติหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ พ.ศ. 2535 ตลอดจนหลักกฎหมายทั่วไปเกี่ยวกับหน้าที่และความรับผิดของกรรมการบริษัท งานวิจัยนี้ใช้วิธีการศึกษาวิเคราะห์เชิงนิติศาสตร์ (doctrinal research) โดยพิจารณาบทบัญญัติกฎหมาย แนวคำพิพากษา และหลักเกณฑ์กำกับดูแลกิจการที่ดี

ผลการศึกษาพบว่า กรรมการตรวจสอบอาจต้องรับผิดทั้งในทางแพ่งและทางอาญา หากการกระทำหรือการละเลยต่อหน้าที่ในระหว่างดำรงตำแหน่งก่อให้เกิดความเสียหายแก่บริษัท ผู้ถือหุ้น หรือบุคคล ภายนอก โดยความรับผิดดังกล่าวมิได้สิ้นสุดลงโดยอัตโนมัติเมื่อพ้นจากตำแหน่ง ทั้งนี้ ความรับผิดทางแพ่งอาจเกิดจากการฝ่าฝืนหน้าที่ความระมัดระวังและความซื่อสัตย์สุจริต ส่วนความรับผิดทางอาญาอาจเกิดขึ้นในกรณีที่มีการกระทำอันเป็นความผิดตามกฎหมายหลักทรัพย์ เช่น การเปิดเผยข้อมูลอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อเท็จจริงอันควรต้องแจ้ง อย่างไรก็ดี กฎหมายไทยยังขาดบทบัญญัติที่กำหนดขอบเขตความรับผิดของกรรมการตรวจสอบอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในกรณีภายหลังพ้นตำแหน่ง ส่งผลให้เกิดความไม่แน่นอนในการบังคับใช้กฎหมาย

บทความวิจัยนี้เสนอให้มีการกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเกี่ยวกับขอบเขตและระยะเวลาความรับผิดทั้งทางแพ่งและทางอาญาของกรรมการตรวจสอบ รวมถึงการพัฒนามาตรฐานการใช้ดุลพินิจและกลไกคุ้มครองกรรมการที่ปฏิบัติหน้าที่โดยสุจริต เพื่อสร้างความสมดุลระหว่างการคุ้มครองผู้ลงทุนและการส่งเสริมธรรมาภิบาลในบริษัทจดทะเบียน

การแก้ไขปรับปรุงพระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 เพื่อรื้อถอนอุปสรรคในการร่วมกันเพื่อพัฒนาเงื่อนไขการทำงานของผู้ทำงานผ่านทางแพลตฟอร์มแรงงานดิจิตัล

กัญจน์ศักดิ์ เพชรานนท์ — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

วิจัยฉบับนี้พบว่า บทบัญญัติของพระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 เป็นอุปสรรคต่อการร่วมกันเพื่อพัฒนาเงื่อนไขการทำงานของผู้ทำงานผ่านทางแพลตฟอร์มแรงงานดิจิตัล จึงมีความจำเป็นที่จะต้องมีการแก้ไขปรับปรุงพระราชบัญญัติฉบับนี้เพื่อเป็นการรื้อถอนอุปสรรคดังกล่าว โดยการเพิ่มเติมมาตรา 56/1 อันเป็นบทบัญญัติที่ยกเว้นการบังคับใช้มาตรา 54 และ 55 ให้แก่การร่วมกันอันมีวัตถุประสงค์ในการพัฒนาเงื่อนไขการทำงานของผู้ทำงานผ่านทางแพลตฟอร์มแรงงานดิจิตัล

บทวิเคราะห์คำพิพากษาศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ: อิทธิพลของวาทกรรมทางกฎหมายระหว่างประเทศแบบอาณานิคมในความเห็นเชิงแนะนำของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ กรณีซาฮาราตะวันตก (ปี 1975)

ณภัทร เปรี้ยวประสิทธิ์ — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

ข้อพิจารณาการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้าในธุรกิจธนาคารพาณิชย์ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562

ปวัตร ปภาวัฒวรรณ — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

ธุรกิจธนาคารพาณิชย์เป็นธุรกิจประเภทหนึ่งที่มีการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้าเป็นจำนวนมาก โดยภายหลังจากที่พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (“PDPA”) มีผลใช้บังคับโดยสมบูรณ์ ธนาคารพาณิชย์หลายแห่งมีการกำหนดมาตรการและนโยบายในการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้าเพื่อคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลอย่างเคร่งครัด แต่ถึงอย่างไรก็ดี ในปัจจุบัน เนื่องจากการตีความตาม PDPA รวมถึงกฎหมายที่เกี่ยวข้องยังไม่มีคำพิพากษาของศาลที่ครอบคลุมในทุกประเด็นเป็นบรรทัดฐาน จึงทำให้ในทางปฏิบัติแล้วอาจเกิดปัญหาในการตีความและใช้ PDPA รวมถึงกฎหมายที่เกี่ยวข้องเพื่อดำเนินธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ได้

ในบทความนี้ ผู้เขียนจึงจะหยิบยกและนำเสนอข้อพิจารณาหรือประเด็นที่น่าสนใจในเชิงปฏิบัติของการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล (การเก็บรวบรวม ใช้ และเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล) ของลูกค้าในธุรกิจของธนาคารพาณิชย์โดยพิจารณาตามฐานการประมวลผลข้อมูลตามกฎหมายของ PDPA ที่ผู้เขียนมีความคิดเห็นว่า ประเด็นที่จะนำเสนอในบทความนี้อาจถูกนำไปใช้พัฒนาและต่อยอดในการกำหนดแนวปฏิบัติหรือมาตรการการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้าโดยธนาคารพาณิชย์ เพื่อให้ธนาคารพาณิชย์สามารถให้บริการลูกค้าได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยที่ลูกค้าได้รับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลตามกฎหมายอย่างเต็มที่ หรือป้องกันปัญหาต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นได้ในอนาคต