แนวทางการบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานด้านงบประมาณของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี เขต 2

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

การบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน (Performance  Based Budgeting: PBB) เป็นระบบงบประมาณที่แสดงความเชื่อมโยงระหว่างทรัพยากรหรืองบประมาณที่ใช้ไปกับผลผลิตหรือผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้น โดยมีเงื่อนไขในการบริหารจัดการที่เน้นการร่วมคิดร่วมทำ และรับผิดชอบงานให้บรรลุเป้าหมายตามนโยบาย เพื่อให้มีผลงานเป็นรูปธรรม จะเน้นให้สถานศึกษาได้มีการบริหารงานในเชิงระบบ เน้นให้ผู้ที่มีความเกี่ยวข้องต่อการจัดการศึกษาได้เข้ามามีส่วนร่วมในการคิดวิเคราะห์การกำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าหมาย การวางแผนกลยุทธ์ และผลผลิตต่อการปฏิบัติงาน มีการประเมินผลของสถานศึกษาอย่างเป็นระบบ สามารถตรวจสอบได้ มีความสอดคล้องกับความพยายามในการกระจายอำนาจสู่สถานศึกษา เพื่อการพัฒนาคุณภาพการบริหารงานของสถานศึกษา ดังนั้นผู้วิจัยจึงมีความสนใจศึกษา แนวทางการบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานด้านงบประมาณของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี เขต 2 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานด้านงบประมาณของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาและศึกษาแนวทางการพัฒนาการบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานด้านงบประมาณของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี เขต 2 

การศึกษาค้นคว้าครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ ตัวอย่าง คือ ผู้อำนวยการโรงเรียนและครูที่ปฏิบัติงานงบประมาณของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี เขต 2  ปีการศึกษา 2565 จำนวน 103 คน โดยใช้ตารางกำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างตามตารางของ Krejce and Morgan (1970) หลังจากนั้นได้ทำการสุ่มกลุ่มตัวอย่าง ด้วยวิธีการสุ่มอย่างง่าย (Simple Random Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ แบบสอบถามตรวจสอบรายการ และแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลแบบสอบถามด้วยระบบคอมพิวเตอร์ โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูปทางสังคมศาสตร์ สถิติที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และแบบสัมภาษณ์ ผู้วิจัยดำเนินการสัมภาษณ์ผู้บริหารสถานศึกษาของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาที่มีประสบการณ์ด้านงบประมาณไม่น้อยกว่า 5 ปี และมีวิทยฐานะไม่ต่ำกว่าชำนาญการพิเศษ จำนวน 5 คน โดยนำหัวข้อการบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน มาสัมภาษณ์ และวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) เพื่อหาแนวทางการพัฒนาการบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานด้านงบประมาณของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี เขต 2  

ผลการวิจัยพบว่า 1) การบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี เขต 2  โดยรวมมีการปฏิบัติระดับมาก (  = 4.31) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านการวางแผนงบประมาณ (  =4.39) รองลงมา ด้านการบริหารสินทรัพย์ (  =4.37) และ ด้านการตรวจสอบภายใน  (  =4.22) มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด ค่าดัชนีความสอดคล้องอยู่ระหว่าง 0.67-1.00 และค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.97  2) แนวทางการพัฒนาการบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานด้านงบประมาณของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี เขต 2  2.1) ด้านการวางแผนงบประมาณ ควรมีข้อมูลที่ถูกต้องในการบริหารจัดการงบประมาณและนำผลการดำเนินการที่ผ่านมาเป็นข้อมูลประกอบการวิเคราะห์ เพื่อให้ได้แนวทาง นำมากำหนดวิสัยทัศน์ กลยุทธ์ เป้าประสงค์ ตัวชี้วัดความสำเร็จ รวมถึงการจัดทำแผนงานโครงการ  2.2) ด้านการคำนวณต้นทุนของกิจกรรม ควรมีเกณฑ์มาตรฐานกลางมาวิเคราะห์ต้นทุนต่อหน่วยผลผลิต เพื่อให้ได้ข้อมูลต้นทุนต่อหน่วยผลผลิตถูกต้อง แม่นยำ  2.3) ด้านการจัดระบบการจัดซื้อจัดจ้าง ควรสร้างความตระหนักรู้ ความเข้าใจแก่ผู้ปฏิบัติงานและผู้ที่เกี่ยวข้องให้มีความชัดเจนเกี่ยวกับระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างและการดำเนินการระบบจัดซื้อจัดจ้าง  ต้องเป็นไปตามกฎ  ระเบียบอย่างเคร่งครัด 2.4) การบริหารทางการเงินและการควบคุม งบประมาณ  ต้องมีการวิเคราะห์ความคุ้มค่าของโครงการ/กิจกรรม ควรแต่งตั้งคณะกรรมการเร่งรัดและติดตามการใช้จ่ายงบประมาณ 2.5) การรายงานทางการเงิน และผลการดำเนินงาน ผู้บริหารควรตรวจสอบบัญชีเงินฝาก กับรายงานทางการเงิน ดูสถานะทางการเงิน ควรนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในการติดตามและประเมินผล 2.6) การบริหารสินทรัพย์ ควรแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ดูแลรับผิดชอบโดยตรง หากชำรุดหรือเสียหายให้ซ่อมแซมให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน  ควรเพิ่มการวิเคราะห์สินทรัพย์ให้ถูกต้อง 2.7) การตรวจสอบภายใน ควรเพิ่มศักยภาพความรู้ความเข้าใจ  ทักษะของผู้ปฏิบัติงานและบทบาทหน้าที่รับผิดชอบให้ชัดเจน