การจัดการเรียนรู้ด้านพุทธศาสนาขององค์กรปกครองคณะสงฆ์เพื่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของพระสงฆ์และพุทธศาสนิกชน

บทคัดย่อ

การศึกษาของคณะสงฆ์ที่ได้รับการรับรอง การสนับสนุน และการควบคุมดูแลขององค์กรปกครองคณะสงฆ์ไทย มี 3 หลักสูตร คือ หลักสูตรด้านบาลี หลักสูตรด้านนักธรรม และหลักสูตรด้านพระปริยัติธรรมแผนกสามัญ สำหรับหลักสูตรบาลีนั้น ได้รับการสืบทอดกันมาเป็นยาวนาน ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา มาจนถึงปัจจุบัน หลักสูตรมี 9 ระดับ เรียกว่า เปรียญธรรม 1-2 จนถึงเปรียญธรรม 9 ประโยค แต่เดิมเป็นหลักสูตรสำหรับพระภิกษุเท่านั้น ต่อมาภายหลัง เปิดโอกาสให้ฆราวาสได้เข้ามาเรียนด้วย เนื้อหาเน้นที่การแปลภาษาจากคัมภีร์อรรถกถา ซึ่งเป็นคัมภีร์รองจากพระไตรปิฎก คล้ายกับหลักสูตรอักษรศาสตร์ของมหาวิทยาลัยทั่วไป  สำหรับหลักสูตรธรรมศึกษา เน้นการศึกษาธรรมเบื้องต้น รวมถึงพุทธประวัติเบื้องต้น หรือสำหรับคนทั่วไป เกิดขึ้นในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ส่วนหลักสูตรพระปริยัติธรรมแผนกสามัญ เป็นหลักสูตรที่เน้นให้สามเณรที่เข้ามาบรรพชาแล้ว สามารถที่จะเรียนด้านพระพุทธศาสนาควบคู่ไปกับวิชาสามัญ เพื่อให้สามารถเชื่อมการเรียนกับฝ่ายทางโลกได้ หากลาสิกขาออกไป อย่างไรตาม เมื่อกล่าวถึงเป้าหมายของการศึกษาของพุทธศาสนาด้านพุทธกาลแล้ว การศึกษาในพระพุทธศาสนาจะมุ่งถึงการพ้นทุกข์ การละกิเลส และมุ่งสู่ความดับคือพระนิพพาน การไม่กลับมาเกิดอีกในสังสารวัฏนี้ สำหรับฆราวาสแล้ว การศึกษาเรียนรู้ด้านพระพุทธศาสนา มุ่งตั้งประโยชน์เบื้องต้น คือ การประพฤติปฏิบัติในศีล 5 ในหลักเบญจธรรม การประกอบสัมมาชีพ และการบำเพ็ญบุญเพื่อประโยชน์ในสัมปรายภพ คือในภพต่อไปข้างหน้า รวมถึงประโยชน์สูงสุดคือพระนิพพาน ที่ประชาชนธรรมดา มิได้บวชเป็นภิกษุก็เข้าถึงได้

อย่างไรก็ตาม พบว่าการศึกษาขององค์กรปกครองสงฆ์ในปัจจุบัน ยังมิได้มุ่งถึงเป้าหมายที่แท้จริงของพระพุทธศาสนา ซึ่งน่าจะเป็นปัญหาหนึ่งของปัญหาของสังคมไทย ที่ผู้มาศึกษาในพระพุทธศาสนา มิได้เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมไปสู่แนวทางของพระพุทธศาสนา และมิได้นำพาสู่ความสงบสุขในสังคม ซึ่งควรที่องค์กรปกครองคณะสงฆ์จะได้มีนโยบายพัฒนาการศึกษาเสียใหม่โดยเร็วต่อไป