หลักแนวพุทธกับการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการสอนสังคมศึกษา

บทคัดย่อ

กระทรวงศึกษาธิการได้มีนโยบายจัดการเรียนรู้รายวิชาสังคมศึกษาเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาผู้ให้สามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีคุณภาพ เข้าใจความเปลี่ยนแปลงทางสังคม และสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่น อย่างมีความสุข โดยเนื้อหาทางสังคมศึกษานั้นเอื้อต่อการพัฒนาผู้เรียนทั้งด้านความรู้ ทักษะ เจตคติ และคุณธรรม จริยธรรม อันเป็นรากฐานของการเป็นพลเมืองดีในระบอบประชาธิปไตย การจัดการเรียนการสอนสังคมศึกษาจึง ไม่ควรจำกัดอยู่เพียงการถ่ายทอดความรู้แบบดั้งเดิม ในสังคมไทยที่มีรากฐานทางศาสนาและวัฒนธรรมที่ยาวนาน พระพุทธศาสนาได้มีบทบาทสำคัญในการกำหนดทิศทางทางจิตใจและความคิดของประชาชน แนวทางการสอน

สังคมศึกษาศตวรรษที่ 21 โลกกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วด้วยพลังของเทคโนโลยี โดยเฉพาะ ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence – AI) ซึ่งเข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันอย่างลึกซึ้ง ตั้งแต่การ ค้นหาข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ ไปจนถึงการสร้างสรรค์เนื้อหาด้วยตนเอง การศึกษาในปัจจุบันจึงไม่ สามารถเพิกเฉยต่อการเปลี่ยนแปลงนี้ได้รายวิชาสังคมศึกษา ซึ่งเน้นความเข้าใจเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ การเมืองการปกครอง และคุณธรรม จริยธรรมทางสังคม กำลังเผชิญความท้าทายครั้งใหญ่ คือการ สอนให้ผู้เรียนสามารถใช้เทคโนโลยีอย่างมีวิจารณญาณและความรับผิดชอบ ไม่หลงเชื่อข้อมูลเท็จหรือใช้เทคโนโลยี ในทางที่ผิดอย่างไรก็ตาม AI เป็นเพียงเครื่องมือ หากผู้ใช้ขาดกรอบคิดทางจริยธรรม ก็อาจเกิดปัญหา เช่น การลอก เลียนผลงาน การเผยแพร่ข้อมูลบิดเบือน การเลือกปฏิบัติ หรือแม้กระทั่งการใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างความเกลียดชัง ดังนั้นจึงจำเป็นต้องมี “เข็มทิศทางคุณธรรม” เพื่อกำกับทิศทางการใช้ AI ให้เกิดประโยชน์ต่อการเรียนรู้และสังคม โดยรวมหลักธรรมทางพุทธศาสนา สามารถเป็นกรอบคิดสำคัญในการใช้ AI ในการ เรียนการสอนสังคมศึกษาได้อย่างเหมาะสม เพราะหลักธรรมเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงคำสอนเชิงศาสนาเท่านั้น แต่ยัง เป็นหลักสากลที่เน้นความถูกต้อง มีเหตุผล เคารพผู้อื่น และมุ่งสู่การอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ดังนั้น การบูรณาการ AI เข้ากับการสอนสังคมศึกษาโดยอิงหลักพุทธ เป็นแนวทางที่จะช่วยให้ผู้เรียนไม่เพียงได้รับความรู้ด้านวิชาการเท่านั้น แต่ยังได้รับการปลูกฝังจิตสำนึกด้านคุณธรรม จริยธรรม และความรับผิดชอบต่อ ส่วนรวม อันจะนำไปสู่การเป็น “พลเมืองดิจิทัล” ที่มีคุณภาพและมีจิตใจงดงาม