รูปแบบของการจัดการเรียนการสอนสมาธิภาวนาในยุคสมัยใหม่ ของสถาบันพลังจิตตานุภาพ

ผู้แต่ง

  • ศักดิ์ ประสานดี

คำสำคัญ:

สถาบันพลังจิตตานุภาพ, การปฏิบัตสมาธิภาวนา, หลวงพ่อวิริยงค์, สมาธิภาวนาในยุคใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิชาการเรื่องนี้ มุ่งศึกษารูปแบบการจัดการเรียนการสอนสมาธิภาวนาในยุคสมัยใหม่ ของสถาบันพลังจิตตานุภาพ ซึ่งก่อตั้งโดยสมเด็จพระญาณวชิโรดม (หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร) ในปี พ.ศ. 2540 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การปรับตัวของสถาบันในการเผยแผ่หลักธรรม และการสอนสมาธิให้สอดคล้องกับบริบทสังคมปัจจุบัน รวมถึงประสิทธิภาพและผลกระทบของรูปแบบการสอนที่มีต่อผู้เรียนและสังคม

การศึกษาพบว่า สถาบันพลังจิตตานุภาพได้พัฒนาหลักสูตรที่หลากหลาย ครอบคลุมผู้เรียนทุกระดับ ตั้งแต่ผู้เริ่มต้นจนถึงระดับครูผู้สอน โดยแบ่งเป็นสามระดับหลัก ได้แก่ ระดับต้น ระดับกลาง และระดับสูง แต่ละระดับมีการออกแบบเนื้อหาและวิธีการสอนที่เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย เช่น หลักสูตรสำหรับเยาวชน ผู้สูงอายุ และกลุ่มวิชาชีพเฉพาะ นอกจากนี้ ยังมีการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในการเรียนการสอน อาทิ การเรียนออนไลน์ผ่านแพลตฟอร์มต่างๆ การใช้สื่อมัลติมีเดียประกอบการสอน และการพัฒนาแอปพลิเคชันสำหรับการฝึกสมาธิด้วยตนเอง

สถาบันพลังจิตตานุภาพ ได้ปรับรูปแบบการสอนและการปฏิบัติธรรม ให้เข้ากับวิถีชีวิตของคนยุคใหม่ โดยจัดคอร์สระยะสั้นสำหรับผู้ที่มีเวลาจำกัด และออกแบบวิธีการฝึกปฏิบัติที่สามารถทำได้ในชีวิตประจำวัน เช่น การทำสมาธิในที่ทำงานหรือระหว่างเดินทาง นอกจากนี้ ยังมีการผสมผสานการสอนสมาธิเข้ากับศาสตร์สมัยใหม่ เช่น จิตวิทยา และการพัฒนาตนเอง เพื่อให้ผู้เรียนเห็นประโยชน์ของการปฏิบัติสมาธิในมิติที่กว้างขึ้น

 

รูปแบบการสอนของสถาบันฯ ส่งผลดีต่อผู้เรียนในหลายด้าน ทั้งการลดความเครียด การเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานและการเรียน และการพัฒนาคุณภาพชีวิตโดยรวม ผู้เรียนกล่าวว่าสามารถนำทักษะที่ได้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้จริง ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายของสถาบันในการเผยแผ่หลักธรรมที่สามารถนำไปใช้ได้อย่างเป็นรูปธรรม

สรุปได้ว่า ความสำเร็จของสถาบันพลังจิตตานุภาพในการจัดการเรียนการสอนสมาธิภาวนาในยุคสมัยใหม่ เกิดจากความสามารถในการผสมผสานหลักธรรมดั้งเดิมกับวิธีการสอนสมัยใหม่ได้อย่างลงตัว การปรับตัวให้เข้ากับความต้องการของผู้เรียนที่หลากหลาย และการใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการเรียนรู้ ซึ่งอาจเป็นต้นแบบสำหรับสถาบันอื่นๆ ในการพัฒนาการเรียนการสอนสมาธิภาวนาให้สอดคล้องกับบริบทสังคมปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม การศึกษาครั้งนี้ ยังชี้ให้เห็นถึงความท้าทายบางประการ เช่น การรักษาแก่นแท้ของหลักธรรมในขณะที่ปรับให้เข้ากับยุคสมัย และการรักษาคุณภาพการสอนในการขยายตัวอย่างรวดเร็วของสถาบัน ซึ่งเป็นประเด็นที่ควรมีการศึกษาเพิ่มเติมในอนาคต

เอกสารอ้างอิง

พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). พุทธธรรม. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระเทพสิงหบุราจารย์ (วิริยังค์ สิรินฺธโร). (2558). คู่มือการพัฒนาจิต. กรุงเทพฯ: สถาบันพลังจิตตานุภาพ.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2551). สมาธิ: ฐานสู่สุขภาพจิตและปัญญาภาวนา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์สุขภาพใจ.

พระโพธิญาณเถร (ชา สุภัทโท). (2541). อุปลมณี. อุบลราชธานี: วัดหนองป่าพง.

พระมหาสมชาย ฐานวุฑฺโฒ. (2552). มนต์พลังจิต. กรุงเทพฯ: ชมรมพุทธศาสตร์สากล.

. (2562). สืบสานปณิธานหลวงพ่อวิริยังค์. กรุงเทพฯ: สถาบันพลังจิตตานุภาพ.

พระราชวรมุนี (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2550). คู่มือการศึกษาพระอภิธรรม. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

พุทธทาสภิกขุ. (2552). คู่มือมนุษย์. กรุงเทพฯ: สุขภาพใจ.

ยุวพุทธิกสมาคมแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์. (2560). คู่มือการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เลี่ยงเชียง.

วิริยังค์ สิรินฺธโร. (2545). พลังจิต พลังธรรม. กรุงเทพฯ: อมรินทร์ธรรมะ.

สถาบันพลังจิตตานุภาพ. (2560). แนวทางการจัดการเรียนการสอน. กรุงเทพฯ: สถาบันพลังจิตตานุภาพ.

สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก. (2556). การปฏิบัติสมาธิเบื้องต้น.กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

ไฟล์ประกอบ

เผยแพร่แล้ว

2026-01-08

รูปแบบการอ้างอิง

ประสานดี ศ. (2026). รูปแบบของการจัดการเรียนการสอนสมาธิภาวนาในยุคสมัยใหม่ ของสถาบันพลังจิตตานุภาพ. ภาวนาสารปริทัศน์, 5(03), AA 103–116. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/WJR/article/view/285577