ร่องรอยกฎหมายเก่าในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
นับแต่การประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 กฎหมายมรดกมักถูกกล่าวอ้างในวงวิชาการไทยว่าเป็นหนึ่งในกฎหมายที่ได้รับอิทธิพลจากกฎหมายไทยเดิมเสียมาก แต่ไม่ปรากฏว่ามีการยกตัวอย่างเชิงประจักษ์ว่ากฎหมายเก่าเหล่านี้ได้แก่หลักกฎหมายเรื่องใดบ้าง ต่างจากกฎหมายครอบครัวที่มักจะถูกอ้างถึงคู่กับกฎหมายลักษณะมรดกในฐานะกฎหมายที่มีที่มาจากจารีตประเพณีไทยเป็นสำคัญ โดยบทความฉบับนี้จะพูดถึงพัฒนาการกฎหมายลักษณะมรดกในไทยโดยสังเขป ตั้งแต่พระไอยการลักษณะมรดกจนถึงการประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ 6 พร้อมยกตัวอย่างหลักกฎหมายในปัจจุบันที่มีที่มาจากกฎหมายมรดกเก่า พร้อมทั้งเปรียบเทียบเพื่อชี้ให้เห็นจุดร่วมและจุดต่างระหว่างกฎหมายทั้ง 2 ฉบับ เพื่อประโยชน์ในการใช้และตีความกฎหมายลักษณะมรดกของไทยในอนาคต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์และเนื้อหาในเว็บไซต์ของวารสารกฎหมาย (รวมถึง โดยไม่จำกัดเฉพาะ เนื้อหา รหัสคอมพิวเตอร์ งานศิลป์ ภาพถ่าย รูปภาพ ดนตรีกรรม โสตทัศนวัสดุ) เป็นกรรมสิทธิ์ของวารสารกฎหมาย และผู้ได้รับการโอนสิทธิทุกราย
1. วารสารกฎหมาย ให้อนุญาตให้คุณใช้สิทธิอันไม่เฉพาะเจาะจงที่สามารถถูกถอนเมื่อใดก็ได้ โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ในการ
- เยี่ยมชมเว็บไซต์และเอกสารในเว็บไซต์นี้ จากคอมพิวเตอร์หรือเครื่องมือสื่อสารผ่านเว็บบราวเซอร์
- คัดลอกและจัดเก็บเว็บไซต์และเอกสารในเว็บไซต์นี้บนลงคอมพิวเตอร์ของคุณผ่านระบบความจำ cache
- สั่งพิมพ์เอกสารจากเว็บไซต์นี้สำหรับการใช้ส่วนตัวของคุณ
- ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์โดยวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถูกคุ้มครองภายใต้ Creative Commons Attribution 4.0 International License ซึ่งอนุญาตให้ทุกคนสามารถคัดลอก แจกจ่าย ดัดแปลง ส่งต่อ ผลงานได้ ก็ต่อเมื่อผลงานและแหล่งข้อมูลได้รับการอ้างอิงอย่างเหมาะสม
2. วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สงวนสิทธิ์ไม่อนุญาตให้คุณใช้สิทธิอื่นใดที่เกี่ยวข้องกับเว็บไซต์และเอกสารบนเว็บไซต์นี้ เช่น การคัดลอก ดัดแปลง เปลี่ยนแปลง ส่งต่อ ตีพิมพ์ แจกจ่าย เผยแพร่ จัดแสดงในที่สาธารณะ ไม่ว่าจะในรูปแบบใดก็ตาม ซึ่งเว็บไซต์หรือเอกสารบนเว็บไซต์ โดยไม่อ้างอิงถึงแหล่งข้อมูลหรือโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
3. คุณอาจขออนุญาตที่จะใช้เอกสารอันมีลิขสิทธิ์บนเว็บไซต์นี้โดยการเขียนอีเมลล์มายัง journal@law.chula.ac.th
4. วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เข้มงวดกับการคุ้มครองลิขสิทธิ์อย่างมาก หากวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยพบว่าคุณได้ใช้เอกสารอันมีลิขสิทธิ์บนเว็บไซต์นี้โดยไม่ถูกต้องตามการอนุญาตให้ใช้สิทธิ ดังที่กล่าวไปข้างต้น วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยอาจดำเนินคดีตามกฎหมายต่อคุณได้ เพื่อเรียกร้องค่าเสียหายที่เป็นตัวเงินและคำขอชั่วคราวให้คุณหยุดการใช้เอกสารดังกล่าว ทั้งนี้ คุณอาจถูกสั่งให้ชดใช้ค่าใช้จ่ายใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการตามกฎหมายนี้
หากคุณพบเห็นการใช้เอกสารอันมีลิขสิทธิ์ของวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ขัดหรืออาจขัดต่อการอนุญาตให้ใช้สิทธิดังที่ได้กล่าวไปข้างต้น โดยเชื่อว่าได้ละเมิดลิขสิทธิ์ของคุณหรือของผู้อื่น สามารถร้องเรียนมาได้ที่ journal@law.chula.ac.th
เอกสารอ้างอิง
Article 1930 The Civil Code of the German Empire
Article 9 of Wills Act 1837
Article 969 Civil code of Japan 1898
กีรติ กาญจนรินทร์. คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 มรดก. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: เนติบัณฑิตยสภา, 2563.
ความเห็นของคณะกรรมการกฤษฎีกา เรื่องเสร็จที่ 0061/2475 อ้างถึงใน เสกสรรค์ เอกวิริยะวิทย์. แบบของพินัยกรรม. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2556.
คำปรารภพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมลักษณมรฎก รัตนโกสินทรศก 121 ใน ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 19 วันที่ 8 มิถุนายน ร.ศ. 121 หน้า 150.
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 46/ร.ศ. 118 อ้างถึงใน ราชบุรีดิเรกฤทธิ์, พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่น. คำพิพากษากรรมการฎีกาบางเรื่อง ปี 117 ถึง ปี 120. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์กองลหุโทษ, ร.ศ. 120.
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 530/2468 อ้างถึงใน สถิต ไพเราะ. การสูญเสียสิทธิในการรับมฤดก. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2512.
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 814/2493
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. รายงานผลการวิจัย วิวัฒนาการของกฎหมายไทยในรอบ 200 ปี ภาคกฎหมายสาระบัญญัติ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2525.
ชนิสา งามอภิชน. คำอธิบายว่าด้วยกฎหมายมรดก. กรุงเทพฯ: วิญญูชน, 2565.
ชวเลิศ โสภณวัต. ความเป็นบิดามารดาและบุตร. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2523.
ณัฏฐ์นิชา สุวรรณพงษ์. ผู้จัดการมรดกโดยพินัยกรรม : ปัญหาบางประการ. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2543.
ณัฐวุฒิ วังวงศ์. ผู้มีส่วนได้เสียในการร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1713. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2530.
ดาราพร ถิระวัฒน์. กฎหมายหนี้: หลักทั่วไป. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ: โครงการตำราและเอกสารประกอบการสอน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2562.
บวรศักดิ์ อุวรรณโณ, มานิตย์ จุมปา แก้ไขเพิ่มเติม. คำอธิบายกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยมรดก. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: นิติธรรม, 2548.
ปิยฉัตร ศักดิ์ศรีเวชกุล. การทำพินัยกรรม : ศึกษากรณีการกันส่วนมรดกให้แก่ทายาทโดยธรรม, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551.
พรชัย สุนทรพันธุ์. คำอธิบายกฎหมายลักษณะมรดก. พิมพ์ครั้งที่ 11. กรุงเทพฯ: เนติบัณฑิตยสภา, 2562.
พรชัย สุนทรพันธุ์. ปัญหาเกี่ยวกับการรับมรดกแทนที่รายงานวิจัย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ, 2559.
พระไอยการลักษณะมรดก บทที่ 20
พระไอยการลักษณะมรดก บทที่ 26-29
พระไอยการลักษณะมรดก บทที่ 3
พระไอยการลักษณะมรดก บทที่ 36
พระไอยการลักษณะมรดก บทที่ 43 ก และ 44
พระไอยการลักษณะมรดก บทที่ 44
พระไอยการลักษณะมรดก บทที่ 48
พระไอยการลักษณะมรดก บทที่ 48
พระไอยการลักษณะมรดก บทที่ 48-49
พระไอยการลักษณะมรดก บทที่ 49
พระไอยการลักษณะมรดก บทที่ 51
พระไอยการลักษณะมรดก บทที่ 51
พลางกูรธรรมพิจัย, พระยา, คำบรรยายกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยครอบครัวและมฤดก, หน้า 90.
พลางกูรธรรมพิจัย, พระยา. คำบรรยายกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยครอบครัวและมฤดก. พระนคร: มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, 2482.
พัชรินทร์ เปี่ยมสมบูรณ์. การปฏิรูปกฎหมายของประเทศไทย ตั้งแต่ พ.ศ. 2411 จนถึง พ.ศ. 2478. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พิจารณาปฤชามาตย์, พระยา. คำอธิบายลักษณะมรฎก. พระนคร: โรงพิมพ์พิศาลบรรณนิติ์, 2468.
พินัย ณ นคร. คำอธิบายกฎหมายลักษณะมรดก. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: วิญญูชน, 2555.
พิศลย์สารนิติ, หลวง. ลักษณะผัวเมียและลักษณะมรฎก โดยย่อ. พระนคร: โรงเรียนกฎหมาย, 2456.
ไพโรจน์ กัมพูสิริ. แบบของพินัยกรรมในกฎหมายแพ่งฝรั่งเศสและกฎหมายไทย. วารสารนิติศาสตร์ 40, 1 (มีนาคม 2554), 27.
ไพโรจน์ กัมพูสิริ. รวมบทความกฎหมายลักษณะครอบครัว. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: วิญญูชน, 2559.
ไพโรจน์ กัมพูสิริ. หลักกฎหมายมรดก. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ: โครงการตำราและเอกสารประกอบการสอน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2563.
มนัสวี เพชรย้อย. การจำกัดสิทธิของพระภิกษุในการเรียกร้องเอาทรัพย์มรดก วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2558.
มาตรา 1 ข้อ 1 พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมลักษณมรฎก รัตนโกสินทรศก 121
มาตรา 13 (1) พ.ร.บ.ว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475
มาตรา 13 พ.ร.บ.ว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475
มาตรา 1599 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1600 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1604 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1605 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1608 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1624 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1627 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1656 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1672 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1686 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 17 พ.ร.บ.ว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475
มาตรา 1711 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1753 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1754 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1755 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 19 พ.ร.บ.ว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475
มาตรา 23 พ.ร.บ.ว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475
มาตรา 3 พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมลักษณมรฎก รัตนโกสินทรศก 121
มาตรา 5 พ.ร.บ.ว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475
มาตรา 6 พ.ร.บ.ว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475
มาตรา 7-8 พ.ร.บ.ว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475
มาตรา 8 พ.ร.บ.ออกโฉนดที่ดิน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2459
มาตรา 9 พ.ร.บ.ว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475
ร. แลงกาต์, ชาญวิทย์ เกษตรศิริ และวิกัลย์ พงศ์พนิตานนท์ บรรณาธิการ. ประวัติศาสตร์กฎหมายไทย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2553.
รวิมล ด่านวิวัฒน์. การกำจัดมิให้รับมรดก: ศึกษากรณีการกระทำต่อพินัยกรรม. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2556.
รัตนา เจริญวรรธนัง. ปัญหาการได้มาซึ่งที่ดินของวัดโดยพินัยกรรม : ศึกษากรณีของวัดธรรมิการามวรวิหาร. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิตคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2546.
รามบัณฑิตสิทธิเศรณี, พระยา. กฎหมายมฤดก. พิมพ์ครั้งที่ 4. พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, 2472.
วรพจน์ วิศรุตพิชญ์. คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยมรดก. พิมพ์ครั้งที่ 2. โครงการตำราและเอกสารประกอบการสอน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2549.
ศิริศักดิ์ ศุภมนตรี. การรับมรดกแทนที่. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2524.
ศูนย์ข้อมูลกฎหมายกลาง คณะกรรมการกฤษฎีกา. 200 ปี กฎหมายตราสามดวง. (เอกสารอิเล็กทรอนิกส์).
สมเกียรติ วรปัญญาอนันต์. ความรู้กฎหมายทั่วไป กฎหมายในชีวิตประจำวัน. กรุงเทพฯ: โครงการตำราและเอกสารประกอบการสอน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2562.
สอาด นาวีเจริญ. คำบรรยายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 ว่าด้วยมรดก. พระนคร: แสงทองการพิมพ์, 2510.
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, AC 52/3 130 CIVIL AND COMMERCIAL CODE BOOK VI: SUCCESIONS VOL. VII (FINAL) รายงานการประชุมกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 ครั้งที่ 5 (16 พฤศจิกายน 2477) อ้างถึงใน ฐานันดร์ จันทร์งาม. สิทธิโดยธรรมในการรับมรดกในระบบกฎหมายไทย : ศึกษาเชิงประวัติศาสตร์. การค้นคว้าอิสระ ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2564.
สิทธิชัย พูนเกษม. การชำระหนี้กองมรดก. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2530.
สุรพล ไตรเวทย์. การร่างประมวลกฎหมายในประเทศสยาม. กรุงเทพ; วิญญูชน, 2550.
เสนอ บุณยเกียรติ. คำบรรยายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ว่าด้วยมรดก. พระนคร: วัชรินทร์การพิมพ์, 2503.
เสนีย์ ปราโมช, ม.ร.ว. กฎหมายสมัยอยุธยา. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: วิญญูชน, 2559.
เสนีย์ ปราโมช, ม.ร.ว. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยครอบครัว มฤดก. พระนคร: จุฬากรณ์มหาวิทยาลัย, 2508.
หยุด แสงอุทัย, ไพโรจน์ กัมพูสิริ รวบรวม. กฎหมายลักษณะครอบครัว : รวมหมายเหตุท้ายคำพิพากษาฎีกา. พิมพ์ครั้งที่ 2. โครงการตำราและเอกสารประกอบการสอน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2565.
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, ม-สคก/143 ร่างกฎหมายและความเห็นทางกฎหมาย ร่างพระราขบัญญัติว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475 กับ กฎกระทรวง (30 ธันวาคม 2475 - 12 กุมภาพันธ์ 2475).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, ม-สคก/143 ร่างกฎหมายและความเห็นทางกฎหมาย ร่างพระราขบัญญัติว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475 กับ กฎกระทรวง (30 ธันวาคม 2475 - 12 กุมภาพันธ์ 2475).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, ม-สคก/143 ร่างกฎหมายและความเห็นทางกฎหมาย ร่างพระราขบัญญัติว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475 กับ กฎกระทรวง (30 ธันวาคม 2475 - 12 กุมภาพันธ์ 2477).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, ม-สคก/198 ร่างกฎหมายและความเห็นทางกฎหมาย ร่างพระราขบัญญัติว่าด้วยการทำพินัยกรรม์ พ.ศ. 2475 กับ กฎกระทรวง (30 ธันวาคม 2475 - 12 กุมภาพันธ์ 2477).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, ม-สคก1/201 ร่างกฎหมายและความเห็นทางกฎหมาย ร่างประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 (ลักษณะมฤดก)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, ม-สคก1/201 ร่างกฎหมายและความเห็นทางกฎหมาย ร่างประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 (ลักษณะมฤดก) (31 มีนาคม 2475- 7 พฤษภาคม 2478).
อัมพร ณ ตะกั่วทุ่ง. คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วย มรดก. ม.ป.พ. กรุงเทพฯ: นิติบรรณาการ, 2542.
