ข้อจํากัดและข้อเสนอแนะเพื่อปรับปรุงกระบวนการคัดค้านภายใต้กฎหมายสิทธิบัตรไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
กระบวนการคัดค้านตามมาตรา 31 ถึงมาตรา 32 ในพระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 (และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม) และมาตรา 32/2 ตามร่างพระราชบัญญัติสิทธิบัตร (ฉบับที่ ... ) พ.ศ. .... ที่อยู่ระหว่างการพิจารณา มีเจตนารมณ์ให้บุคคลภายนอกเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการตรวจสอบสิทธิบัตร และในทางกลับกัน เพื่อสร้างความแน่นอนให้กับคุณภาพของกระบวนการรับจดทะเบียนสิทธิบัตร แต่ในประเทศไทย จำนวนการยื่นคำคัดค้านมีสัดส่วนค่อนข้างน้อยเมื่อเทียบกับปริมาณการยื่นคำขอรับสิทธิบัตร ทั้งบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องยังไม่ชัดเจนทำให้การดำเนินการไม่แน่นอน บทบัญญัติเกี่ยวกับกระบวนการคัดค้านในกฎหมายสิทธิบัตรไทยจึงเป็นประเด็นที่ควรศึกษาทบทวนถึงความสอดคล้องเหมาะสมกับบริบทของประเทศไทยในปัจจุบัน
เมื่อศึกษากระบวนการคัดค้านตามบทบัญญัติของกฎหมายไทยเปรียบเทียบกับกระบวนการคัดค้านรูปแบบต่าง ๆ ในต่างประเทศ โดยเลือกกฎหมายสิทธิบัตรออสเตรเลีย ญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา อินเดีย และสิงคโปร์ มาเป็นกรณีศึกษา ประกอบกับคำวินิจฉัยของอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาและคณะกรรมการสิทธิบัตร รวมถึงข้อมูลทางสถิติเกี่ยวกับกระบวนการคัดค้านและข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิบัตร พบว่าบทบัญญัติของกฎหมายสิทธิบัตรไทยในปัจจุบันทำให้เกิดอุปสรรคในการดำเนินการแก่คู่กรณีทั้งสองฝ่าย ทั้งร่างกฎหมายสิทธิบัตรยังอาจก่อให้เกิดประเด็นปัญหาที่ทำให้การดำเนินการไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของกระบวนการ นอกจากนี้ บทบัญญัติของกฎหมายยังขาดแนวทางที่ชัดเจนในการดำเนินการของคู่กรณีและการพิจารณาของพนักงานเจ้าหน้าที่อีกด้วย
บทความนี้จึงเสนอให้ประเทศไทยแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติเกี่ยวกับกระบวนการคัดค้าน เพื่อลดทอนข้อจำกัดอันสร้างความไม่เป็นธรรมแก่คู่กรณีและเป็นอุปสรรคในการให้กระบวนการคัดค้านบรรลุเป้าหมายตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย เพื่อส่งเสริมให้กฎหมายสิทธิบัตรสนับสนุนให้เกิดการคิดค้นพัฒนา และเปิดเผยการประดิษฐ์สู่สาธารณชน อันจะนำไปสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์และเนื้อหาในเว็บไซต์ของวารสารกฎหมาย (รวมถึง โดยไม่จำกัดเฉพาะ เนื้อหา รหัสคอมพิวเตอร์ งานศิลป์ ภาพถ่าย รูปภาพ ดนตรีกรรม โสตทัศนวัสดุ) เป็นกรรมสิทธิ์ของวารสารกฎหมาย และผู้ได้รับการโอนสิทธิทุกราย
1. วารสารกฎหมาย ให้อนุญาตให้คุณใช้สิทธิอันไม่เฉพาะเจาะจงที่สามารถถูกถอนเมื่อใดก็ได้ โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ในการ
- เยี่ยมชมเว็บไซต์และเอกสารในเว็บไซต์นี้ จากคอมพิวเตอร์หรือเครื่องมือสื่อสารผ่านเว็บบราวเซอร์
- คัดลอกและจัดเก็บเว็บไซต์และเอกสารในเว็บไซต์นี้บนลงคอมพิวเตอร์ของคุณผ่านระบบความจำ cache
- สั่งพิมพ์เอกสารจากเว็บไซต์นี้สำหรับการใช้ส่วนตัวของคุณ
- ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์โดยวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถูกคุ้มครองภายใต้ Creative Commons Attribution 4.0 International License ซึ่งอนุญาตให้ทุกคนสามารถคัดลอก แจกจ่าย ดัดแปลง ส่งต่อ ผลงานได้ ก็ต่อเมื่อผลงานและแหล่งข้อมูลได้รับการอ้างอิงอย่างเหมาะสม
2. วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สงวนสิทธิ์ไม่อนุญาตให้คุณใช้สิทธิอื่นใดที่เกี่ยวข้องกับเว็บไซต์และเอกสารบนเว็บไซต์นี้ เช่น การคัดลอก ดัดแปลง เปลี่ยนแปลง ส่งต่อ ตีพิมพ์ แจกจ่าย เผยแพร่ จัดแสดงในที่สาธารณะ ไม่ว่าจะในรูปแบบใดก็ตาม ซึ่งเว็บไซต์หรือเอกสารบนเว็บไซต์ โดยไม่อ้างอิงถึงแหล่งข้อมูลหรือโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
3. คุณอาจขออนุญาตที่จะใช้เอกสารอันมีลิขสิทธิ์บนเว็บไซต์นี้โดยการเขียนอีเมลล์มายัง journal@law.chula.ac.th
4. วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เข้มงวดกับการคุ้มครองลิขสิทธิ์อย่างมาก หากวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยพบว่าคุณได้ใช้เอกสารอันมีลิขสิทธิ์บนเว็บไซต์นี้โดยไม่ถูกต้องตามการอนุญาตให้ใช้สิทธิ ดังที่กล่าวไปข้างต้น วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยอาจดำเนินคดีตามกฎหมายต่อคุณได้ เพื่อเรียกร้องค่าเสียหายที่เป็นตัวเงินและคำขอชั่วคราวให้คุณหยุดการใช้เอกสารดังกล่าว ทั้งนี้ คุณอาจถูกสั่งให้ชดใช้ค่าใช้จ่ายใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการตามกฎหมายนี้
หากคุณพบเห็นการใช้เอกสารอันมีลิขสิทธิ์ของวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ขัดหรืออาจขัดต่อการอนุญาตให้ใช้สิทธิดังที่ได้กล่าวไปข้างต้น โดยเชื่อว่าได้ละเมิดลิขสิทธิ์ของคุณหรือของผู้อื่น สามารถร้องเรียนมาได้ที่ journal@law.chula.ac.th
เอกสารอ้างอิง
"Philosophic Perspectives on Intellectual Property," [Online] Available from: https://cyber.harvard.edu/bridge/Philosophy/ipphil.htm Accessed 9 August 2022.
Biogen Inc v Medeva plc [1997] RPC 1
Brett M. Frischmann, "Capabilities, Spillovers, and Intellectual Progress: Toward a Human Flourishing Theory for Intellectual Property," Review of Economic Research on Copyright Issues 14 (1/2) (2017): 19.
Carlos M. Correa, "Tackling the Proliferation of Patents to Avoid Limitations to Competition,," [Online] Available from: https://www.southcentre.int/research-paper-52-august-2014/ Accessed 13 June 2022.
Chris Dent, "Opposing What - Nature, Purposes and Questions of Reform of the Opposition Decision in the Patent System," Flinders Law Journal 12, 2 (2010): 18.
Fritz Machlup and Edith Penrose, "The Patent Controversy in the Nineteenth Century," The Journal of Economic History 10, 1 (1950): 9.
Greg Reilly, "Amending Patent Claims," Harvard Journal of Law & Technology 32, 1 (2018): 30.
Ingrid Robeyns and Morten Fibieger Byskov, "The Capability Approach," [Online] Available from: https://plato.stanford.edu/archives/win2021/entries/capability-approach/ Accessed 22 August 2022.
J. Janewa Osei Tutu, "Humanizing Intellectual Property: Moving Beyond the Natural Rights Property Focus," Vanderbilt Journal of Entertainment and Technology Law 20(2017): 211-212.
Janet Freilich, "The Replicability Crisis in Patent Law," Indiana Law Journal 95, 2 (2020): 436.
Japan Patent Office, "Japan Patent Office Annual Report 2022 (in Japanese)," [Online] Available from: https://www.jpo.go.jp/resources/report/nenji/2022/document/index/all.pdf Accessed 2 March 2023.
Kimberlee Weatherall; Fiona Rotstein; Chris Dent; Andrew Christie, "Patent Oppositions in Australia: The Facts," University of New South Wales Law Journal 34, 1 (2011): 123.
Mark D. Janis, "Patent Abolitionism," Berkeley Technology Law Journal 17, 2 (2002): 932.
Michael Blakeney, Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights: A Concise Guide to the Trips Agreement (London: Sweet & Maxwell, 1996)
Patents Regulations 1991 made under the Patents Act 1990, Regulations 5.5 (2) (3)
Patents Regulations 1991 made under the Patents Act 1990, Regulations 5.8 (1)(b)
Patents Regulations 1991 made under the Patents Act 1990, Regulations 5.9
Patents Regulations 1991 made under the Patents Act 1990, Regulations 5.8 (2)
William Fisher, "Theories of Intellectual Property," in New Essays in the Legal and Political Theory of Property, ed. Stephen Munzer (Cambridge: Cambridge University Press, 2001)
ไชยยศ เหมะรัชตะ, ลักษณะของกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา พิมพ์ครั้งที่ 10 (กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์นิติธรรม, 2559)
กรมทรัพย์สินทางปัญญา, "คู่มือการตรวจสอบคำขอรับสิทธิบัตรการประดิษฐ์และอนุสิทธิบัตร ฉบับปี พ.ศ. 2562" [ออนไลน์] แหล่งที่มา: http://www.ipthailand.go.th/images/3534/PATENT/PatentDocument.pdf เข้าถึงเมื่อ 2 มกราคม 2564.
กรมทรัพย์สินทางปัญญา, รายงานประจำปี 2564 (กรุงเทพฯ: กรมทรัพย์สินทางปัญญา, 2564)
กรมทรัพย์สินทางปัญญา, สรุปผลการรับฟังความคิดเห็นร่างพระราชบัญญัติสิทธิบัตร (ฉบับที่ ...) พ.ศ. ...., ลงวันที่ 14 พฤษภาคม 2564
การคัดค้านคำขอรับสิทธิบัตร เลขที่ 1201003585
การคัดค้านคำขอรับสิทธิบัตร เลขที่ 1301002058
จิรศักดิ์ รอดจันทร์, สิทธิบัตร: หลักกฎหมายและแนววิธีปฏิบัติเพื่อการคุ้มครองการประดิษฐ์และการออกแบบผลิตภัณฑ์, พิมพ์ครั้งที่ 1 (กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2555)
ทักษอร สมบูรณ์ทรัพย์, "วิเคราะห์ระบบระบบการคัดค้านสิทธิบัตรของต่างประเทศ," วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ 2, 1 (2554): 4.
พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539, มาตรา 26
พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539, มาตรา 27 วรรคสอง
พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539, มาตรา 27 วรรคหนึ่ง
พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539, มาตรา 28
พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539, มาตรา 28 และ 29
พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539, มาตรา 29
พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539, มาตรา 5
พระราชบัญญัติสิทธิบัตรฯ, มาตรา 30
พระราชบัญญัติสิทธิบัตรฯ, มาตรา 31
พระราชบัญญัติสิทธิบัตรฯ, มาตรา 31 วรรคสอง
พระราชบัญญัติสิทธิบัตรฯ, มาตรา 31 วรรคสาม
พระราชบัญญัติสิทธิบัตรฯ, มาตรา 31 วรรคหนึ่ง
พระราชบัญญัติสิทธิบัตรฯ, มาตรา 32
พระราชบัญญัติสิทธิบัตรฯ, มาตรา 32 วรรคหนึ่ง ประกอบกับประกาศกรมทรัพย์สินทางปัญญา เรื่อง กำหนดแบบพิมพ์คำขอแก้ไขเพิ่มเติมคำคัดค้าน คำโต้แย้ง คำอุทธรณ์ เอกสารหลักฐานประกอบคำขอดังกล่าว และจำนวนสำเนา (ลงวันที่ 27 กันยายน 2542), ข้อ 10 และ ข้อ 11
พระราชบัญญัติสิทธิบัตรฯ, มาตรา 32 วรรคหนึ่ง ประกอบกับประกาศกรมทรัพย์สินทางปัญญา เรื่อง กำหนดแบบพิมพ์คำขอแก้ไขเพิ่มเติมคำคัดค้าน คำโต้แย้ง คำอุทธรณ์ เอกสารหลักฐานประกอบคำขอดังกล่าว และจำนวนสำเนา (ลงวันที่ 27 กันยายน 2542),
พระราชบัญญัติสิทธิบัตรฯ, มาตรา 33 และ 34
พระราชบัญญัติสิทธิบัตรฯ, มาตรา 72
พระราชบัญญัติสิทธิบัตรฯ, มาตรา 73
พระราชบัญญัติสิทธิบัตรฯ, มาตรา 74
ร่างพระราชบัญญัติสิทธิบัตร (ฉบับที่ ... ) พ.ศ. .... มาตรา 32/1
ร่างพระราชบัญญัติสิทธิบัตร (ฉบับที่ ... ) พ.ศ. .... มาตรา 32/2
ร่างพระราชบัญญัติสิทธิบัตร (ฉบับที่ ... ) พ.ศ. .... มาตรา 32/2 วรรคท้าย
ร่างพระราชบัญญัติสิทธิบัตร ฉบับที่เปิดรับฟังความเห็นของประชาชนในปี พ.ศ. 2561 เสนอเพิ่มเติมบทบัญญัติ มาตรา 32/3 ซึ่งต่อมา ในปี พ.ศ. 2563 ประเด็นเรื่องจำนวนของผู้พิจารณาถูกตัดทอนออกไปจากร่างพระราชบัญญัติ
สัมภาษณ์ เฉลิมศักดิ์ กิตติตระกูล, ผู้จัดการโครงการรณรงค์การเข้าถึงยา มูลนิธิเข้าถึงเอดส์. 11 พฤษภาคม 2565
สัมภาษณ์ จักรกฤษณ์ เจริญพงศ์, เลขานุการคณะกรรมการสิทธิบัตร และหัวหน้ากลุ่มงานอุทธรณ์ 3 กองกฎหมาย
สัมภาษณ์ ทักษอร สมบูรณ์ทรัพย์, รักษาการผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านกฎหมาย หัวหน้ากลุ่มงานยุทธศาสตร์ด้านสิทธิบัตร และหัวหน้ากลุ่มงานคัดค้านและกำกับการจดทะเบียน กองสิทธิบัตร กรมทรัพย์สินทางปัญญา. 31 พฤษภาคม 2565
สัมภาษณ์ ที่ปรึกษาอาวุโสด้านทรัพย์สินทางปัญญา หน่วยงานด้านการวิจัย. 25 พฤษภาคม 2565
สัมภาษณ์ ปาริชาติ โมไนยกุล, ทนายความด้านทรัพย์สินทางปัญญา. 19 พฤษภาคม 2565
สัมภาษณ์ ผู้จัดการด้านทรัพย์สินทางปัญญา หน่วยงานด้านการวิจัย. 25 พฤษภาคม 2565
สัมภาษณ์ อุษชา สุขแสนไกรศร, ผู้จัดการอาวุโส บริษัท กฎหมายเอสซีจี จำกัด. 29 มิถุนายน 2565
