ปัญหาการนิยามของความผิดฐานกระทำให้บุคคลสูญหายในพระราชบัญญัติป้องกัน และปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565

บทคัดย่อ

การกระทำให้บุคคลสูญหายเป็นอาชญากรรมร้ายแรงที่กระทบต่อสิทธิมนุษยชนและเป็นภัยคุกคามต่อมนุษยชาติที่เกิดขึ้นทั่วโลกมาเป็นระยะเวลานานแล้ว แต่เดิมอาชญากรรมนี้มักเกิดขึ้นในรูปแบบของการกักขังโดยลับ สงครามกลางเมือง และสงครามภายในที่เกิดจากการขัดกันทางอาวุธ ตามลำดับ โดยสาเหตุสำคัญที่นำมาสู่อาชญากรรมประเภทนี้คือความขัดแย้งทางความคิดไม่ว่าจะเป็นในด้านอุดมการณ์ทางการเมือง
ด้านการปกป้องหรือเรียกร้องสิทธิต่าง ๆ โดยเฉพาะการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนหรือเป็นไปเพื่อปกปิดหลักฐานหรือความผิดอันเกิดจากการกระทำที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายของเจ้าหน้าที่ของรัฐ มุ่งต่อกลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ นักการเมือง ผู้นำชุมชน ผู้นำแรงงาน นักปกป้องสิทธิมนุษยชน ฯลฯ ซึ่งในทางระหว่างประเทศให้ความสำคัญในการมุ่งแก้ไขและขจัดปัญหาดังกล่าวโดยสร้างเครื่องมือทางกฎหมายขึ้นหลายฉบับ โดยประเทศไทยได้เล็งเห็นความสำคัญของปัญหาดังกล่าวและมีความพยายามในการสนองรับนโยบายในการมีมาตรการป้องกันและคุ้มครองไม่ให้บุคคลสูญหายขึ้นใช้บังคับภายในประเทศโดยการรับหลักการและแนวทางจากเครื่องมือทางกฎหมายระหว่างประเทศมาบัญญัติเป็นพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 ซึ่งมีผลใช้บังคับแล้วในวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2566 นิยามของการกระทำให้บุคคลสูญหายในกฎหมายฉบับดังกล่าวบัญญัติโดยใช้ถ้อยคำตามอนุสัญญาระหว่างประเทศซึ่งบัญญัติกว้างเกินไปและมีอย่างน้อยหกประเด็นที่อาจยังกำหนดไม่ชัดเจนเพียงพอแลครอบคลุมต่อบริบทของการกระทำความผิด เมื่อศึกษาเปรียบเทียบกฎหมาระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องและกฎหมายของต่างประเทศเพิ่มเติมแล้วจึงเห็นว่าควรบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมนิยามของการกระทำดังกล่าวให้ครอบคลุมและชัดเจนมากขึ้น