ข้อสังเกตบางประการเกี่ยวกับศาลที่มีเขตอำนาจตามพระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประเด็นที่เกี่ยวกับศาลที่มีเขตอำนาจตามมาตรา 9 พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 เพื่อพยายามตอบคำถามว่าสิทธิของคู่กรณีในการเลือกศาลที่มีเขตอำนาจตามพระราชบัญญัติดังกล่าวมีมากน้อยเพียงใด โดยวิเคราะห์แนวทางการวินิจฉัยตีความบทบัญญัติดังกล่าวจากศาลไทย คณะกรรมการวินิจฉัยชี้ขาดอำนาจหน้าที่ระหว่างศาล และกฎหมายต้นแบบของคณะกรรมาธิการสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายการค้าระหว่างประเทศ

จากการศึกษาพบว่าคู่กรณีไม่สามารถเลือกศาลใดศาลหนึ่งในสี่ศาลที่บัญญัติไว้ในมาตรา 9 ได้โดยอิสระ การพิจารณาเขตอำนาจของศาลแต่ละศาลในมาตราดังกล่าวยังคงจำเป็นต้องพิจารณากฎหมายฉบับอื่นประกอบด้วย นอกจากนี้การขาดบทบัญญัติที่ชัดเจนของพระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 เกี่ยวกับขอบเขตสภาพบังคับทางภูมิศาสตร์ ส่งผลให้เกิดประเด็นคำถามทางกฎหมายและข้อพิพาทเกี่ยวกับ “ศาลที่มีเขตอำนาจ” ตามพระราชบัญญัติดังกล่าวในกรณีที่การอนุญาโตตุลาการมีลักษณะระหว่างประเทศโดยไม่จำเป็น

บทความนี้มีข้อเสนอแนะว่า พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 ควรกำหนดขอบเขตสภาพบังคับทางภูมิศาสตร์ให้ชัดเจนในลักษณะเดียวกันกับกฎหมายต้นแบบเพื่อกำหนดเขตอำนาจของศาลไทยในการอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศ สำหรับเขตอำนาจระหว่างศาลภายในประเทศ ควรกำหนดเขตอำนาจระหว่างศาลยุติธรรมและศาลปกครอง และของศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ รวมทั้งกำหนดศาลที่มีเขตอำนาจในขั้นตอนการให้ความช่วยเหลือกระบวนการอนุญาโตตุลาการ และในการเพิกถอนหรือบังคับคำชี้ขาดแยกจากกันให้มีความชัดเจน