ข้อสังเกตบางประการเกี่ยวกับวิธีการกำหนดเขตทางทะเลในพื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อนในอ่าวไทยระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชาในบริบทของแนวคำวินิจฉัยศาลและอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ชี้ให้เห็นประเด็นและวิเคราะห์ข้อพิจารณาทางกฎหมายระหว่างประเทศเกี่ยวกับวิธีการกำหนดเขตทางทะเลในพื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อนในอ่าวไทยระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชา โดยอาศัยแนวคำวินิจฉัยของศาลและอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศเป็นกรอบหลักในการวิเคราะห์และปรับใช้กับกรณีระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชาเพื่อสร้างความชัดเจนในรายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการกำหนดเขตทางทะเลในกรณีดังกล่าว บทความนี้เริ่มต้นด้วยการนำเสนอความเป็นมาของพื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อนดังกล่าว ซึ่งเกิดจากการกล่าวอ้างเขตทางทะเลของแต่ละฝ่ายที่แตกต่างกัน จากนั้นจึงอภิปรายกรอบทางกฎหมายระหว่างประเทศเกี่ยวกับการกำหนดเขตทางทะเลในภาพรวม แล้วจึงวิเคราะห์ข้อพิจารณาทางกฎหมายเกี่ยวกับการกำหนดเขตทางทะเลดังกล่าวระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชาในลำดับต่อไป ทั้งนี้ เนื่องจากความซับซ้อนของการพิจารณาประเด็นทั้งหมดเกี่ยวกับการกำหนดเขตทางทะเลระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชา บทความนี้จึงเลือกวิเคราะห์เฉพาะบางประเด็นที่น่าสนใจและโดดเด่น ซึ่งปรากฏคำวินิจฉัยของศาลและอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศที่สามารถนำมาใช้เป็นแนวทางในการวิเคราะห์ได้ ได้แก่ สนธิสัญญาระหว่างสยามกับฝรั่งเศส ค.ศ. 1907 ว่าเป็นความตกลงระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชาเกี่ยวกับการกำหนดเขตทางทะเลหรือไม่ สภาพภูมิศาสตร์ของชายฝั่งไทยกับกัมพูชาซึ่งประชิดกันกับการลากเส้นแบ่งครึ่งมุมระหว่างเส้นฐานตรงตามที่ประเทศไทยกล่าวอ้าง อธิปไตยทางประวัติศาสตร์ การทำประมง น้ำหนักของภูมิสัณฐานประเภทเกาะต่าง ๆ ในอ่าวไทย และการนับชายฝั่งที่เกี่ยวข้องสำหรับการพิจารณาความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญระหว่างระยะทางแนวชายฝั่งที่เกี่ยวข้องและการพิจารณาความได้สัดส่วนระหว่างชายฝั่งที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ที่เกี่ยวข้อง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์และเนื้อหาในเว็บไซต์ของวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (รวมถึง โดยไม่จำกัดเฉพาะ เนื้อหา รหัสคอมพิวเตอร์ งานศิลป์ ภาพถ่าย รูปภาพ ดนตรีกรรม โสตทัศนวัสดุ) เป็นกรรมสิทธิ์ของวารสารกฎหมาย และผู้ได้รับการโอนสิทธิทุกราย
1. วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้อนุญาตให้คุณใช้สิทธิอันไม่เฉพาะเจาะจงที่สามารถถูกถอนเมื่อใดก็ได้ โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ในการ
- เยี่ยมชมเว็บไซต์และเอกสารในเว็บไซต์นี้ จากคอมพิวเตอร์หรือเครื่องมือสื่อสารผ่านเว็บบราวเซอร์
- คัดลอกและจัดเก็บเว็บไซต์และเอกสารในเว็บไซต์นี้บนลงคอมพิวเตอร์ของคุณผ่านระบบความจำ cache
- สั่งพิมพ์เอกสารจากเว็บไซต์นี้สำหรับการใช้ส่วนตัวของคุณ
- ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์โดยวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถูกคุ้มครองภายใต้ Creative Commons Attribution 4.0 International License ซึ่งอนุญาตให้ทุกคนสามารถคัดลอก แจกจ่าย ดัดแปลง ส่งต่อ ผลงานได้ ก็ต่อเมื่อผลงานและแหล่งข้อมูลได้รับการอ้างอิงอย่างเหมาะสม
2. วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สงวนสิทธิ์ไม่อนุญาตให้คุณใช้สิทธิอื่นใดที่เกี่ยวข้องกับเว็บไซต์และเอกสารบนเว็บไซต์นี้ เช่น การคัดลอก ดัดแปลง เปลี่ยนแปลง ส่งต่อ ตีพิมพ์ แจกจ่าย เผยแพร่ จัดแสดงในที่สาธารณะ ไม่ว่าจะในรูปแบบใดก็ตาม ซึ่งเว็บไซต์หรือเอกสารบนเว็บไซต์ โดยไม่อ้างอิงถึงแหล่งข้อมูลหรือโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
3. คุณอาจขออนุญาตที่จะใช้เอกสารอันมีลิขสิทธิ์บนเว็บไซต์นี้โดยการเขียนอีเมลมายัง journal@law.chula.ac.th
4. วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เข้มงวดกับการคุ้มครองลิขสิทธิ์อย่างมาก หากวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยพบว่าคุณได้ใช้เอกสารอันมีลิขสิทธิ์บนเว็บไซต์นี้โดยไม่ถูกต้องตามการอนุญาตให้ใช้สิทธิ ดังที่กล่าวไปข้างต้น วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยอาจดำเนินคดีตามกฎหมายต่อคุณได้ เพื่อเรียกร้องค่าเสียหายที่เป็นตัวเงินและคำขอชั่วคราวให้คุณหยุดการใช้เอกสารดังกล่าว ทั้งนี้ คุณอาจถูกสั่งให้ชดใช้ค่าใช้จ่ายใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการตามกฎหมายนี้
หากคุณพบเห็นการใช้เอกสารอันมีลิขสิทธิ์ของวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ขัดหรืออาจขัดต่อการอนุญาตให้ใช้สิทธิดังที่ได้กล่าวไปข้างต้น โดยเชื่อว่าได้ละเมิดลิขสิทธิ์ของคุณหรือของผู้อื่น สามารถร้องเรียนมาได้ที่ journal@law.chula.ac.th
เอกสารอ้างอิง
ดู “ไทยตอบเข้าร่วมกระบวนการประนอมเกี่ยวกับข้อพิพาทในการกำหนดเขตทางทะเลภายใต้อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982,” กระทรวงการต่างประเทศ, 19 มิถุนายน 2569, https://mfa.go.th/th/content/th-response-to-notif-conciliation-unclos-190626-th; “Conciliation between the Kingdom of Cambodia and the Kingdom of Thailand,” Permanent Court of Arbitration, 9 September 2026, https://docs.pca-cpa.org/2026/09/2812e8e2-2026-35-pca-press-release-first-meeting.pdf.
ดูประกอบ Continental Shelf (Libya/Malta), Judgment, 1985 I.C.J. 13, para. 45; Maritime Delimitation in the Area between Greenland and Jan Mayen (Denmark v. Norway), Judgment, 1993 I.C.J. 38, para. 58; Barbados v. Trinidad and Tobago, Award, 27 R.I.A.A. 147 (2006) paras. 242, 244.
Timor Sea Conciliation (Timor-Leste/Australia), Report, 34 R.I.A.A. 205 (2016) paras. 70, 292. ดูประกอบ United Nations Convention on the Law of the Sea, Annex V, arts. 5, 7, 10 December 1982, 1833 U.N.T.S. 3 [hereinafter UNCLOS].
Iceland/Jan Mayen Conciliation (Iceland/Norway), Report, 27 R.I.A.A. 1, 23 (1981); Timor Sea Conciliation (2016), para. 70. ดูประกอบ UNCLOS, Annex V, art. 7; Yoshifumi Tanaka, “Maritime Boundary Delimitation by Conciliation,” Australian Year Book of International Law 36, no. 1 (2019): 74-6; Rebecca Brown, “Dispute Settlement in the Seas: International Law Influences on the Australia-Timor-Leste Conciliation,” Ocean Yearbook 34, no. 1 (2020): 109-10.
Victor Prescott and Clive Schofield, Undelimited Maritime Boundaries of the Asian Rim in the Pacific Ocean (International Boundaries Research Unit, 2001), 9.
ดู Clive Howard Schofield, “Maritime Boundary Delimitation in the Gulf of Thailand” (PhD diss., University of Durham, 1999), 220, https://etheses.durham.ac.uk/id/eprint/4351.
ดู Schofield, 217.
ถนอม เจริญลาภ ได้ตั้งข้อสังเกตเอาไว้ว่า แผนที่แบบสังเขปแนบท้ายกฎหมาย 439-72/PRK ของกัมพูชา ซึ่งบทความนี้นำมาใช้ประกอบในรูปที่ 1 เป็นแผนที่แบบสังเขป ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศของกัมพูชาแจกจ่ายพร้อมสำเนากฎหมาย 439-72/PRK ในการแถลงข่าว โดยปรากฏเส้น A-P ซึ่งผ่านเกาะกูดโดยตรง ในขณะที่แผนที่อีกฉบับ ได้แก่ ต้นฉบับแผนที่แนบท้ายกฎหมาย 439-72/PRK นั้น ถนอม เจริญลาภ ได้ศึกษาและถ่ายสำเนาโดยตรงจากต้นฉบับดังกล่าว ซึ่งปรากฏเส้น A-P ลากออกมาจากชายฝั่งทวีปแล้วมาหยุดอยู่เพียงขอบเกาะกูดด้านตะวันออก เส้นดังกล่าวเริ่มต้นใหม่ทางขอบเกาะกูดด้านตะวันตกในระดับและทิศทางเดียวกัน ตรงออกไปทางทิศตะวันตกจนถึงเกือบกึ่งกลางอ่าวไทย. ดูประกอบ ถนอม เจริญลาภ, เขตทางทะเลของประเทศไทย (วิญญูชน, 2550), 209, 211-2, 218, 221.
Kret n° 439-72/PRK (1 juillet 1972), art. 1, para. 1. ดูประกอบ Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 312-5; Prescott and Schofield, Undelimited Maritime Boundaries, 10.
Ranariddh Norodom, “Les Limites du Domaine Maritime du Cambodge” (PhD diss., Université de Droit, d’Économie et des Sciences d'Aix-Marseille, 1976), 382-3; J.R.V. Prescott, “Maritime Jurisdictional Issues,” in Marine Policy in Southeast Asia, ed. George Kent and Mark J. Valencia (University of California Press, 1985), 85; Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 219, 236, 315-7; Prescott and Schofield, Undelimited Maritime Boundaries, 11. ดูประกอบ Kriangsak Kittichaisaree, The Law of the Sea and Maritime Boundary Delimitation in South-East Asia (Oxford University Press, 1987), 65.
“Law of the Sea: Cambodia Delimits Her Continental Shelf,” American Embassy Phnom Penh, 2 August 1972, https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP08C01297R000100230005-3.pdf.
เส้นฐานตรงในบริเวณที่ 1 ของประเทศไทยโอบล้อมภูมิสัณฐานประเภทเกาะบริเวณชายฝั่งจังหวัดตราด เช่น เกาะช้างน้อย เกาะรัง และเกาะกูด ส่วนกัมพูชาประกาศเส้นฐานตรงทั้งหมดสามครั้ง ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1957 โอบล้อมบรรดาภูมิสัณฐานประเภทเกาะ เช่น เกาะ Kong เกาะ Rong เกาะ Rong Samlem เกาะ Ta Kiev และเกาะ Ses การประกาศกำหนดเส้นฐานตรงของกัมพูชาในปี ค.ศ. 1957 นี้ มีลักษณะสงวนท่าทีมากกว่าการประกาศกำหนดเส้นฐานตรงในอีก 2 ครั้ง ในปี ค.ศ. 1972 และ 1982 โดยในปี ค.ศ. 1972 (ปีเดียวกับที่กัมพูชาประกาศกำหนดเขตไหล่ทวีปในกฎหมาย 439-72/PRK) เส้นฐานตรงของกัมพูชาโอบล้อมภูมิสัณฐานประเภทเกาะที่ตั้งอยู่ห่างจากชายฝั่งของแผ่นดินใหญ่มากขึ้น เป็นต้นว่าเกาะ Kusrovie และเกาะ Tang. ดูประกอบ ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง เส้นฐานตรงและน่านน้ำภายในของประเทศไทย พ.ศ. 2513 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 87 ตอนที่ 52 หน้า 4); Norodom, “Les Limites,” 19-45; “Decree of the Council of State,” Division for Ocean Affairs and the Law of the Sea, United Nations, 13 July 1982, https://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/STATEFILES/KHM.htm; Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 131-61, 228, 236-7, 315, 323; Prescott and Schofield, Undelimited Maritime Boundaries, 11-2; จตุรนต์ ถิระวัฒน์, อาณาเขตทางทะเลของประเทศไทย: ปัญหากฎหมายในทางปฏิบัติ ในส่วนที่เกี่ยวกับประเทศเพื่อนบ้าน และประชาคมระหว่างประเทศ (สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2547), 88.
Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 228, 236-7, 315, 323. ดูประกอบ จตุรนต์ ถิระวัฒน์, อาณาเขตทางทะเลของประเทศไทย, 88. เปรียบเทียบ Kittichaisaree, Law of the Sea, 65.
ดู Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 229.
Prescott, “Maritime Jurisdictional Issues,” 85; J.R.V. Prescott, The Maritime Political Boundaries of the World (Methuen, 1985), 223; Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 229, 237, 315-7, 326; Prescott and Schofield, Undelimited Maritime Boundaries, 12. ดูประกอบ Kittichaisaree, Law of the Sea, 65.
Kittichaisaree, Law of the Sea, 65. ดูประกอบ Prescott, “Maritime Jurisdictional Issues,” 85.
ประกาศกำหนดเขตไหล่ทวีปของประเทศไทยด้านอ่าวไทย พ.ศ. 2516 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 90 ตอนที่ 60 หน้า 1).
ดู Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 217, 236-7, 312-5.
Schofield, 238, 312, 315-7.
Prescott, “Maritime Jurisdictional Issues,” 85; Kittichaisaree, Law of the Sea, 65; Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 234; จตุรนต์ ถิระวัฒน์, อาณาเขตทางทะเลของประเทศไทย, 96.
UNCLOS กำหนดให้รัฐชายฝั่งมีอธิปไตย (sovereignty) ในทะเลอาณาเขตได้ไม่เกิน 12 ไมล์ทะเลวัดจากเส้นฐาน และมีสิทธิอธิปไตย (sovereign rights) ได้ใน EEZ ไม่เกิน 200 ไมล์ทะเล และในไหล่ทวีปไม่เกิน 200 ไมล์ทะเล หรือตามภูมิสัณฐานของการต่อขยายทางธรรมชาติจากดินแดนทางบก (natural prolongation) ของไหล่ทวีป. ดูประกอบ UNCLOS, arts. 2-3, 56-7, 76-7.
Maritime Delimitation in the Black Sea (Romania/Ukraine), Judgment, 2009 I.C.J. 61, paras. 77, 99; Territorial and Maritime Dispute (Nicaragua v. Colombia), Judgment, 2012 I.C.J. 624, para. 140; Land and Maritime Delimitation and Sovereignty over Islands (Gabon/Equatorial Guinea), Judgment, I.C.J. Case No. 179 (19 May 2025), para. 212.
ดู Grisbådarna (Norway v. Sweden), Award, 11 R.I.A.A. 147, 159 (1909); North Sea Continental Shelf (Germany/Denmark; Germany/Netherlands), Judgment, 1969 I.C.J. 3 paras. 19, 96; Aegean Sea Continental Shelf (Greece/Turkey), Judgment, 1978 I.C.J. 3, para. 86; Continental Shelf (Tunisia/Libya), Judgment, 1982 I.C.J. 18, paras. 73-4; Libya/Malta (1985), para. 49; Denmark v. Norway (1993), para. 80.
Gabon/Equatorial Guinea (2025), para. 212.
คำว่า “การกำหนดเขตทางทะเล” (maritime delimitation) ในความเข้าใจอย่างกว้าง อาจหมายถึงการกำหนดขอบนอกสุดของเขตทางทะเล (delimitation of outer limits of maritime zones) หรือการกำหนดขอบเขตของพื้นที่ภายใต้เขตทางทะเลระหว่างรัฐซึ่งมีชายฝั่งประชิดกันหรือตรงข้ามกันและกล่าวอ้างสิทธิทับซ้อนกัน (delimitation of an area of overlapping claims between states with adjacent or opposite coasts) การใช้คำว่า “การกำหนดเขตทางทะเล” ในบทความนี้ มุ่งหมายความถึงนัยอย่างหลัง โดยหลีกเลี่ยงการใช้คำว่า “การ ‘แบ่ง’ เขตทางทะเล” ซึ่งอาจสื่อความหมายไปในทางการแบ่งหรือจัดสรร (apportionment) พื้นที่ทางทะเล.
Prosper Weil, The Law of Maritime Delimitation—Reflections, trans. Maureen MacGlashan (Grotius, 1989), 48. ดูประกอบ Sophia Kopela, “Historic Titles and Historic Rights in the Law of the Sea in the Light of the South China Sea Arbitration,” Ocean Development & International Law 48, no. 2 (2017): 191; Davor Vidas, “The Delimitation of the Territorial Sea, the Continental Shelf, and the EEZ: A Comparative Perspective,” in Maritime Boundary Delimitation: The Case Law, ed. Alex G. Oude Elferink et al. (Cambridge University Press, 2018), 40; Yoshifumi Tanaka, Predictability and Flexibility in the Law of Maritime Delimitation (Hart, 2019), 6; Gabon/Equatorial Guinea (2025), paras. 211-2.
“United Nations Convention on the Law of the Sea,” United Nations Treaty Collection, สืบค้นเมื่อ 25 กรกฎาคม 2569, https://treaties.un.org/pages/showdetails.aspx?objid=0800000280043ad5.
Victor Prescott and Clive Schofield, The Maritime Boundaries of the World (Brill, 2005), 219; Guyana v. Suriname, Award, 30 R.I.A.A. 1 (2007), para. 296.
ในภาษาอังกฤษ “เส้นมัธยะ” ใช้คำว่า “median line” สำหรับกรณีชายฝั่งตรงข้ามกัน และคำว่า “equidistance” สำหรับกรณีชายฝั่งประชิดกัน. ดูประกอบ Romania/Ukraine (2009), para. 116.
กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย กระทรวงการต่างประเทศ ได้จัดทำคำแปลของ UNCLOS เป็นภาษาไทยในปี พ.ศ. 2548 (ค.ศ. 2005) โดยแปลคำว่า “historic title” ในข้อ 15 ของ UNCLOS เป็น “สิทธิทางประวัติศาสตร์” อย่างไรก็ดี ในปี ค.ศ. 2016 อนุญาโตตุลาการในคดี South China Sea (The Philippines v. China) (2016) ได้อธิบายการใช้ถ้อยคำที่เกี่ยวกับสิทธิทางประวัติศาสตร์ในกฎหมายทะเลเอาไว้ว่า “historic title” เป็นประเภทหนึ่งของ “historic rights” โดยที่ “historic rights” เป็นสิทธิทางประวัติศาสตร์ในความหมายอย่างกว้าง ซึ่งครอบคลุมทั้ง “historic title” ที่มีลักษณะเป็นอธิปไตย และ “historic rights” ประเภทอื่นที่ไม่ถึงขนาดเป็นอธิปไตย (historic rights falling short of sovereignty) เป็นต้นว่าสิทธิในการทำประมง ดังนั้น เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความสับสนระหว่างถ้อยคำภาษาไทยซึ่งแปล “historic rights” ในความหมายอย่างกว้าง และ “historic title” ซึ่งมีลักษณะเป็นอธิปไตย บทความนี้จึงเลือกใช้คำว่า “อธิปไตยทางประวัติศาสตร์” สำหรับ “historic title” และเลือกใช้คำว่า “สิทธิทางประวัติศาสตร์” สำหรับ “historic rights”. ดูประกอบ South China Sea (The Philippines v. China), Award, 33 R.I.A.A. 153 (2016), paras. 225-6.
ดู Maritime Delimitation and Territorial Questions (Qatar v. Bahrain), Judgment, 2001 I.C.J. 40, para. 176. ดูประกอบ Land and Maritime Boundary between Cameroon and Nigeria (Cameroon v. Nigeria: Equatorial Guinea intervening), Judgment, 2002 I.C.J. 303, para. 288.
ดู Delimitation of the Maritime Boundary in the Bay of Bengal (Bangladesh/Myanmar), Judgment, 2012 ITLOS Rep. 4, para. 235; Bay of Bengal Maritime Boundary (Bangladesh v. India), Award, 32 R.I.A.A. 1 (2014), paras. 338-9; Vidas, “Delimitation,” 33. ดูประกอบ North Sea Continental Shelf (1969), para. 92; Tunisia/Libya (1982), paras. 50, 70; Delimitation of the Maritime Boundary in the Gulf of Maine Area (Canada/USA), Judgment, 1984 I.C.J. 246, para. 112; Libya/Malta (1985), para. 28.
ดู Tunisia/Libya (1982), para. 110; Libya/Malta (1985), para. 43; Denmark v. Norway (1993), para. 51; Barbados v. Trinidad and Tobago (2006), para. 306; Territorial and Maritime Dispute between Nicaragua and Honduras in the Caribbean Sea (Nicaragua v. Honduras), Judgment, 2007 I.C.J. 659, para. 272; Bangladesh v. India (2014), para. 338. ดูประกอบ North Sea Continental Shelf (1969), paras. 23, 89.
ในเบื้องต้น ศาลและอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศมีแนวทางในการตีความว่า “ผลอันเที่ยงธรรม” ซึ่งเป็นจุดมุ่งหมายของการกำหนดเขตทางทะเล ไม่ใช่หลักความยุติธรรมนอกกฎหมาย (equity extra legem) หรือหลักความยุติธรรมอันเป็นนามธรรม (abstract justice) ในนัยของการวินิจฉัยคดีตามหลักความยุติธรรม (decision ex aequo et bono) ตามข้อ 38(2) ของธรรมนูญศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ ซึ่งจะเป็นไปได้ต่อเมื่อคู่กรณีตกลงยินยอมเท่านั้น หากแต่ “ผลอันเที่ยงธรรม” เช่นว่านี้จะต้องเป็นไปตามกฎหมายระหว่างประเทศที่เป็นอยู่ (positive law) เพื่อให้คำวินิจฉัยมีเหตุผลรองรับที่น่าเชื่อถือตามหลักกฎหมาย (objective justification). ดูประกอบ North Sea Continental Shelf (1969), paras. 85, 88; Tunisia/Libya (1982), paras. 70-1; Libya/Malta (1985), para. 45; Cameroon v. Nigeria (2002), para. 294; Barbados v. Trinidad and Tobago (2006), para. 243; Lucie Delabie, “The Role of Equity, Equitable Principles, and the Equitable Solution in Maritime Delimitation,” in Elferink et al., Maritime Boundary Delimitation, 157.
ดู North Sea Continental Shelf (1969), para. 91; Canada/USA (1984), para. 37; Libya/Malta (1985), para. 46; Bangladesh v. India (2014), para. 397.
ดู North Sea Continental Shelf (1969), paras. 8, 91; Delimitation of the Maritime Boundary (Guinea/Guinea-Bissau), Award, 25 I.L.M. 251 (1985), paras. 103-4, 107; Cameroon v. Nigeria (2002), para. 297; Bangladesh/Myanmar (2012), paras. 291-7; Bangladesh v. India (2014), paras. 405-8; Maritime Delimitation in the Indian Ocean (Somalia v. Kenya), Judgment, 2021 I.C.J. 206, paras. 168-74.
ดู Maritime Delimitation in the Caribbean Sea and the Pacific Ocean (Costa Rica v. Nicaragua), Judgment, 2018 I.C.J. 139, paras. 193-4; Stephen Fietta and Robin Cleverly, A Practitioner’s Guide to Maritime Boundary Delimitation (Oxford University Press, 2026), 75. เปรียบเทียบ Nicaragua v. Colombia (2012), para. 215. ดูประกอบ Canada/USA (1984), para. 196.
North Sea Continental Shelf (1969), para. 91. ดูประกอบ Libya/Malta (1985), para. 46.
Libya/Malta (1985), para. 46.
ดู North Sea Continental Shelf (1969), paras. 18, 91; Libya/Malta (1985), para. 46; Romania/Ukraine (2009), para. 111; Bangladesh v. India (2014), para. 397.
ดู Libya/Malta (1985), para. 45; Denmark v. Norway (1993), para. 58; Barbados v. Trinidad and Tobago (2006), paras. 242, 244.
Bangladesh v. India (2014), para. 339.
Romania/Ukraine (2009), para. 115.
ดู Libya/Malta (1985), para. 60; Denmark v. Norway (1993), paras. 51, 53; Qatar v. Bahrain (2001), para. 230; Cameroon v. Nigeria (2002), paras. 288, 290; Barbados v. Trinidad and Tobago (2006), para. 242; Guyana v. Suriname (2007), para. 335; Donald McRae, “The Applicable Law: The Geneva Convention on the Continental Shelf, the LOSC, and Customary International Law” in Elferink et al., Maritime Boundary Delimitation, 106. ดูประกอบ Romania/Ukraine (2009), paras. 116-9; Bangladesh/Myanmar (2012), paras. 238-9; Bangladesh v. India (2014), para. 341; Costa Rica v. Nicaragua (2018), para. 135. เปรียบเทียบ Nicaragua v. Honduras (2007), paras. 272-82, 287-98.
Tunisia/Libya (1982), para. 110. ดูประกอบ Libya/Malta (1985), para. 43; Denmark v. Norway (1993), para. 51; Barbados v. Trinidad and Tobago (2006), para. 306; Nicaragua v. Honduras (2007), para. 272.
ดู North Sea Continental Shelf (1969), para. 23; Nicaragua v. Honduras (2007), para. 272; Romania/Ukraine (2009), para. 116.
ดู Libya/Malta (1985), para. 60; Denmark v. Norway (1993), paras. 51, 54-5; Qatar v. Bahrain (2001), para. 230; Cameroon v. Nigeria (2002), paras. 288, 290; Barbados v. Trinidad and Tobago (2006), paras. 242; Guyana v. Suriname (2007), paras. 335. ดูประกอบ Romania/Ukraine (2009), paras. 118, 120, 155; Bangladesh/Myanmar (2012), paras. 238-9; Bangladesh v. India (2014), paras. 341, 344; Costa Rica v. Nicaragua (2018), para. 135.
ดูประกอบ North Sea Continental Shelf (1969), para. 93; Canada/USA (1984), para. 195; Libya/Malta (1985), para. 48; Guyana v. Suriname (2007), para. 302; Yoshifumi Tanaka, “Article 74 Delimitation of the exclusive economic zone between States with opposite or adjacent coasts,” in United Nations Convention on the Law of the Sea: A Commentary, ed. Alexander Proelss et al. (Hart, 2017), 576.
Qatar v. Bahrain (2001), para. 231; Cameroon v. Nigeria (2002), para. 288; Barbados v. Trinidad and Tobago (2006), paras. 242, 305. ดูประกอบ Bangladesh/Myanmar (2012), paras. 238-9; Bangladesh v. India (2014), paras. 341, 344.
ดู North Sea Continental Shelf (1969), para. 89; Delimitation of the Continental Shelf (UK/France), Award, 28 R.I.A.A. 3 (1977), paras. 238-40; Vidas, “Delimitation,” 56; Fietta and Cleverly, Practitioner’s Guide, 68.
ดู Romania/Ukraine (2009), paras. 116, 122; McRae, “Applicable Law,” 102-3; Massimo Lando, Maritime Delimitation as a Judicial Process (Cambridge University Press, 2019), 21.
ดู Barbados v. Trinidad and Tobago (2006), para. 240; Bangladesh/Myanmar (2012), para. 240; Nicaragua v. Colombia (2012), para. 239; Bangladesh v. India (2014), para. 341; Delimitation of the Maritime Boundary in the Atlantic Ocean (Ghana/Côte d’Ivoire), Judgment, 2017 ITLOS Rep. 4, para. 360; Costa Rica v. Nicaragua (2018), para. 135.
Costa Rica v. Nicaragua (2018), p. 194.
Kret n° 439-72/PRK, art. 1, para. 1: “En application des clauses [...] du Traité Franco-Siamois du 23 mars 1907 […], la limite extérieure du Plateau Continental de la République Khmère est fixée [...]”. ดูประกอบ วศิน ธีรเวชญาณ, “การแบ่งอาณาเขตทางทะเลระหว่างประเทศไทยกับประเทศใกล้เคียง” (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2520), 129, https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:79519; R.V. Prescott, Maritime Jurisdiction in Southeast Asia: A Commentary and Map (East-West Environment and Policy Institute, 1981), 28; Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 312-5; Prescott and Schofield, Undelimited Maritime Boundaries, 10.
Kret n° 439-72/PRK, art. 1 para. 2: “une ligne droite joignant le point frontière ‘A’ sur la côte au plus haut sommet de l'île de Koh Kut ‘S’ et se prolongeant jusqu'au point P” (เน้นข้อความโดยผู้เขียน).
Protocole concernant la délimitation des frontières et annexé au traité du 23 mars 1907 (23 mars 1907), art. 1: “La frontière entre l'Indo-Chine Française et le Siam part de la mer en un point situé en face du plus haut sommet de l'île de Koh-Kut. Elle suit à partir de ce point une direction Nord-Est jusqu'à la crête des Pnom-Krevanh.” (เน้นข้อความโดยผู้เขียน).
Decree of the Council of State (1982), art. 3: “[T]he limit of the territorial water of the People’s Republic of Kampuchea follows the dividing line of the maritime waters determined by the historic border stipulated in the Franco-Siamese treaty of 23 March 1907”.
ดู Prescott, Maritime Jurisdiction, 28; Kittichaisaree, Law of the Sea, 52; Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 312-5; Prescott and Schofield, Undelimited Maritime Boundaries, 10; จตุรนต์ ถิระวัฒน์, อาณาเขตทางทะเลของประเทศไทย, 90-1.
ดู Prescott, “Maritime Jurisdictional Issues,” 85; Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 304, 309; ถนอม เจริญลาภ, เขตทางทะเลของประเทศไทย, 210-1.
ดู Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 322.
ดู Norodom, “Les Limites,” 408; วศิน ธีรเวชญาณ, “การแบ่งอาณาเขตทางทะเล,” 130; Prescott, Maritime Political Boundaries, 223; Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 317-8; จตุรนต์ ถิระวัฒน์, อาณาเขตทางทะเลของประเทศไทย, 92.
Guinea/Guinea-Bissau (1985), para. 45.
ดู Guinea/Guinea-Bissau (1985), paras. 46-85.
Nicaragua v. Honduras (2007), para. 232.
Nicaragua v. Honduras (2007), para. 230.
ดู Nicaragua v. Honduras (2007), paras. 232, 234, 236.
Nicaragua v. Honduras (2007), para. 232.
ดู Guinea/Guinea-Bissau (1985), paras. 47, 49, 56; Nicaragua v. Honduras (2007), paras. 232-6.
ดูประกอบ Prescott, Maritime Jurisdiction, 28; Prescott, Maritime Political Boundaries, 223.
ดู Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 228, 315, 323; Prescott and Schofield, Undelimited Maritime Boundaries, 11-2; จตุรนต์ ถิระวัฒน์, อาณาเขตทางทะเลของประเทศไทย, 88. เปรียบเทียบ Kittichaisaree, Law of the Sea, 65.
ศาลและอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศมักให้ความสำคัญกับเส้นมัธยะถึงขนาดที่ศาลและอนุญาโตตุลาการในบางคดีถือว่าเส้นมัธยะเป็นหลัก ส่วนวิธีการอื่น ๆ เช่นเส้นแบ่งครึ่งมุมหรือเส้นตั้งฉาก เป็นข้อยกเว้นที่จะนำมาใช้ต่อเมื่อการลากเส้นมัธยะนั้นไม่เหมาะสมเลยทีเดียว. ดูประกอบ Nicaragua v. Honduras (2007), para. 287; Guyana v. Suriname (2007), para. 372; Bangladesh v. India (2014), para. 345; Ghana/Côte d’Ivoire (2017), para. 289.
Fietta and Cleverly, Practitioner’s Guide, 101.
Fietta and Cleverly, 62, 64.
ดู Nicaragua v. Honduras (2007), para. 289; Fietta and Cleverly, Practitioner’s Guide, 101.
Fietta and Cleverly, Practitioner’s Guide, 104. ดูประกอบ Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 344.
Nicaragua v. Honduras (2007), p. 750.
ดู Tunisia/Libya (1982), paras. 128-9.
ดู Canada/USA (1984), paras. 201, 210-3.
ดู Guinea/Guinea-Bissau (1985), paras. 103-111.
ดู Nicaragua v. Honduras (2007), paras. 277-81, 287, 289, 294-8. ดูประกอบ Ghana/Côte d’Ivoire (2017), paras. 283-9.
ในคดี Nicaragua v. Honduras (2007) ICJ ปฏิเสธการใช้แนวชายฝั่งระหว่าง Cape Falso กับ Punta Gorda ในการแบ่งครึ่งมุม เนื่องจากแม้ระยะทางชายฝั่งดังกล่าวจะหันหน้าเข้าหาพื้นที่พิพาทอย่างชัดเจน แต่เป็นหน้าชายฝั่งที่ค่อนข้างสั้นในอันที่จะสะท้อนถึงแนวชายฝั่งที่ขยายออกไปในทะเล ICJ ในคดีนี้จึงเลือกใช้แนวชายฝั่งระหว่าง Punta Patuca กับ Wouhnta สำหรับการแบ่งครึ่งมุม เนื่องจากเป็นหน้าชายฝั่งซึ่งมีระยะทางเพียงพอที่จะสอดรับกับสัณฐานของชายฝั่งในพื้นที่พิพาทได้อย่างเหมาะสม ด้วยเหตุนี้ แม้หากการใช้เส้นมัธยะในการกำหนดเขตทางทะเลระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชาสำหรับชายฝั่งซึ่งประชิดกันจะถือว่าไม่เหมาะสมถึงขนาดต้องใช้เส้นแบ่งครึ่งมุมแทนก็ตาม ผู้เขียนเห็นว่าเส้นที่จะใช้เป็นฐานในการแบ่งครึ่งมุมในกรณีนี้ไม่น่าจะเป็นเส้นฐานตรงทางทิศตะวันออกและใต้ของเกาะกูดในบริเวณที่ 1 กับเส้นฐานซึ่งลากเคียงฝั่งตะวันตกของเกาะ Kong ตามที่กัมพูชาประกาศกำหนดเมื่อปี ค.ศ. 1957 ได้ เนื่องจากเส้นแบ่งครึ่งมุมควรต้องคำนึงถึงสัณฐานทางภูมิศาสตร์ของชายฝั่งในภาพรวม และเส้นประมาณหน้าชายฝั่งในภาพรวมดังกล่าวควรหันเข้าหาพื้นที่พิพาทและมีระยะทางเพียงพอที่จะสอดรับกับสัณฐานของชายฝั่งในพื้นที่พิพาทได้อย่างเหมาะสม. ดูประกอบ Canada/USA (1984), para. 213; Guinea/Guinea-Bissau (1985), paras. 108, 110-1; Nicaragua v. Honduras (2007), paras. 296, 298.
Decree of the Council of State (1982), art. 3.
The Philippines v. China (2016), para. 225.
ดู The Philippines v. China (2016), para. 265.
แม้ว่างานศึกษาของสหประชาชาติเมื่อปี ค.ศ. 1962 จะวิเคราะห์หลักเกณฑ์ทางกฎหมายเกี่ยวกับน่านน้ำประวัติศาสตร์ (historic waters) ในบริบทของการกำหนดขอบนอกสุดของเขตทางทะเลในแง่ที่การกล่าวอ้างอธิปไตยทางประวัติศาสตร์กระทบกระเทือนต่อทะเลหลวง (high seas) เป็นหลักก็ตาม แต่งานศึกษาดังกล่าวก็อภิปรายเอาไว้เองว่าอธิปไตยทางประวัติศาสตร์ตามที่วิเคราะห์มาในงานศึกษานั้น อาจเกิดขึ้นได้ในบริบทของการกำหนดทะเลอาณาเขตในพื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อนระหว่างรัฐซึ่งมีชายฝั่งประชิดกันหรือตรงข้ามกัน ดังที่ยืนยันในข้อ 12 วรรคหนึ่ง ของอนุสัญญาว่าด้วยทะเลอาณาเขตและเขตต่อเนื่อง ค.ศ. 1958 (Convention on the Territorial Sea and the Contiguous Zone). ดูประกอบ Juridical Regime of Historic Waters, including Historic Bays—Study Prepared by the Secretariat, U.N. Doc. A/CN.4/143 (9 March 1962), paras. 143-4.
Juridical Regime (1962), para. 80. ดูประกอบ Historic Bays: Memorandum by the Secretariat of the United Nations, U.N. Doc. A/CONF.13/1 (30 September 1957), paras. 137 ff.; U.S. Department of State, Limits in the Seas
No. 112, United States Responses to Excessive National Maritime Claims, 9 March 1992, 8, https://2021-2025.state.gov/wp-content/uploads/2019/12/LIS-112.pdf; The Philippines v. China (2016), para. 265.
Juridical Regime (1962), para. 103.
Kittichaisaree, Law of the Sea, 52-3. ดูประกอบ Norodom, “Les Limites,” 142; Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 321.
Juridical Regime (1962), paras. 85, 87, 189.
ดูประกอบ Qatar v. Bahrain (2001), para. 236; The Philippines v. China (2016), para. 270; Kopela, “Historic Titles and Historic Rights,” 189.
อนุญาโตตุลาการในคดี Grisbådarna (Norway v. Sweden) (1909) ได้เคยวินิจฉัยปรับเส้นตั้งฉากซึ่งกำหนดเขตทางทะเลระหว่างนอร์เวย์กับสวีเดน ไม่เพียงแต่โดยอาศัยพฤติการณ์ที่ชาวประมงสวีเดนดำเนินกิจกรรมทางประมงในพื้นที่พิพาท “มากกว่า” นอร์เวย์เท่านั้น แต่ยังรวมถึงกิจกรรมลักษณะอื่นอีก เป็นต้นว่าการสำรวจทะเลและการติดตั้งเรือให้สัญญาณไฟเตือน. ดูประกอบ Norway v. Sweden (1909), pp. 161-2.
Juridical Regime (1962), para. 106; The Philippines v. China (2016), para. 268.
Juridical Regime (1962), paras. 115, 130.
ดู Reply Submitted by the Government of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Fisheries (UK v. Norway), 1951 I.C.J. Pleadings 621, 642, 663; I.C. MacGibbon “The Scope of Acquiescence in International Law,” BYIL 31 (1954): 145; Juridical Regime, para. 48; Yehuda Z. Blum, Historic Titles in International Law (Martinus Nijhoff, 1965), 99, 129-30.
งานศึกษาของสหประชาชาติเมื่อปี ค.ศ. 1962 ตั้งข้อสังเกตว่าอธิปไตยทางประวัติศาสตร์ตามที่วิเคราะห์มาในงานศึกษาอาจเกิดขึ้นในการกำหนดทะเลอาณาเขตในพื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อนระหว่างรัฐซึ่งมีชายฝั่งประชิดกันหรือตรงข้ามกันได้ ดังที่ยืนยันในข้อ 12 วรรคหนึ่ง ของอนุสัญญาว่าด้วยทะเลอาณาเขตและเขตต่อเนื่อง ค.ศ. 1958 เช่นเดียวกับกรณีอ่าวประวัติศาสตร์ซึ่งโอบล้อมโดยรัฐชายฝั่งหลายรัฐ ซึ่งในการพิจารณาหลักเกณฑ์เกี่ยวกับทัศนะของรัฐต่างชาตินั้น อาจต้องถือว่าการคัดค้านโดยรัฐอื่นซึ่งโอบล้อมอ่าวดังกล่าว “มีความสำคัญอย่างยิ่งหรืออาจถึงขนาดเป็นปัจจัยชี้ขาดเลยทีเดียว” (great if not decisive importance). ดูประกอบ Juridical Regime (1962), paras. 143-4, 148.
ดู Blum, Historic Titles, 99.
แม้ว่าการกำหนดทะเลอาณาเขตระหว่างรัฐที่มีชายฝั่งประชิดกันหรือตรงข้ามกันตามข้อ 15 ของ UNCLOS จะอาศัยวิธีการ “เส้นมัธยะ/พฤติการณ์พิเศษ” โดยไม่ได้อ้างอิง “ผลอันชอบธรรม” อย่างกรณีการกำหนด EEZ และไหล่ทวีปตามข้อ 74(1) และ
ข้อ 83(1) ของ UNCLOS ก็ตาม แต่ศาลและอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศในบางคดี โดยเฉพาะในคดีเกี่ยวกับการกำหนดเขตทางทะเลทั้งทะเลอาณาเขต EEZ และไหล่ทวีปรวมกัน (single maritime boundary) ก็ปรับใช้หลักกฎหมายเดียวกันในการกำหนดเขตทางทะเลเหล่านั้น เป็นต้นว่าในคดี Qatar v. Bahrain (2001) ซึ่ง ICJ พิจารณาพฤติการณ์พิเศษในการปรับเส้นมัธยะสำหรับการกำหนดทะเลอาณาเขตโดยอ้างอิงผลลัพธ์ของวิธีการดังกล่าวเพื่อให้บรรลุผลอันเที่ยงธรรม. ดูประกอบ Qatar v. Bahrain (2001), para. 217; Cameroon v. Nigeria (2002), para. 288; Barbados v. Trinidad and Tobago (2006), para. 305; Vidas, “Delimitation,” 47-8, 51.
Canada/USA (1984), para. 237. ดูประกอบ Denmark v. Norway (1993), para. 75; Maritime Delimitation (Eritrea/Yemen), Award (Second Stage), 22 R.I.A.A. 335 (1999), paras. 72-3, Barbados v. Trinidad and Tobago (2006), paras. 241, 267; Bangladesh v. India (2014), para. 423; Ghana/Côte d’Ivoire (2017), paras. 452-4; Somalia v. Kenya (2021), para. 159.
Canada/USA (1984), para. 238. เปรียบเทียบ Denmark v. Norway (1993), para. 76.
อนุญาโตตุลาการในคดี South China Sea (2016) วินิจฉัยว่า ข้อ 2(3) ของ UNCLOS รองรับสิทธิการทำประมงดั้งเดิมในฐานะสิทธิตามหลักเกณฑ์อื่นของกฎหมายระหว่างประเทศในทะเลอาณาเขต แต่สิทธิดังกล่าวไม่มีอยู่ใน EEZ เนื่องจากการทำประมงโดยชาวต่างชาติใน EEZ ของรัฐชายฝั่งเป็นปกติวิสัย (habitual fishing) ตามข้อ 62(3) ของ UNCLOS ได้เกลื่อนกลืนสิทธิการทำประมงดั้งเดิมไปแล้วและมีสถานะเป็นเพียงข้อพิจารณาในการให้รัฐอื่นเข้าแสวงประโยชน์ใน EEZ ของรัฐชายฝั่งเท่านั้น ในขณะที่อนุญาโตตุลาการในคดี Eritrea/Yemen (1999) เห็นว่าสิทธิการทำประมงดั้งเดิมมีอยู่ในเขตทางทะเลนอกเหนือจากทะเลอาณาเขตด้วย และ Judge Xue ในคำแถลงส่วนตัวในคำพิพากษาคดี Nicaragua v. Colombia (2022) เห็นว่าสิทธิการทำประมงดั้งเดิมเป็นคนละเรื่องกับการทำประมงเป็นปกติวิสัยตามข้อ 62(3) ของ UNCLOS และไม่ควรถือว่าถูกเกลื่อนกลืนโดยข้อบทดังกล่าวของ UNCLOS ดังที่อนุญาโตตุลาการในคดี South China Sea (2016) วินิจฉัยชี้ขาดแต่ประการใด. ดูประกอบ Eritrea/Yemen (1999), para. 109; The Philippines v. China (2016), paras. 803, 804, 808; Alleged Violations of Sovereign Rights and Maritime Spaces in the Caribbean Sea (Nicaragua v. Colombia), Judgment, 2022 I.C.J. 266, 406-7 (Declaration of Judge Xue), para. 8.
ดู Eritrea/Yemen (1999), para. 106; The Philippines v. China (2016), paras. 797-8.
UNCLOS มีข้อบทว่าด้วยระบอบทางกฎหมายที่ใช้บังคับกับภูมิสัณฐานประเภทเกาะเอาไว้อยู่ เช่น เกาะ (islands) และโขดหิน (rocks) ตามข้อ 121 เพื่อพิจารณาว่าภูมิสัณฐานดังกล่าวสามารถมีเขตทางทะเลอย่างไรได้บ้าง รวมถึงพื้นที่เหนือน้ำขณะน้ำลด (low-tide elevations) ตามข้อ 7 ข้อ 13 และข้อ 47 เพื่อพิจารณาว่าสามารถใช้ภูมิสัณฐานดังกล่าวเป็นจุดเชื่อมต่อในการกำหนดเส้นฐานได้หรือไม่ อย่างไรก็ดี การใช้ถ้อยคำ “เกาะ” ในบทความนี้ ไม่ได้มุ่งวินิจฉัยว่าภูมิสัณฐานนั้น ๆ มีสถานะทางกฎหมายเป็นเกาะซึ่งสามารถมีทะเลอาณาเขต EEZ และไหล่ทวีปได้ตามข้อ 121(2) ของ UNCLOS แต่อย่างใด แต่เป็นเพียงการใช้ถ้อยคำเพื่อความสะดวกในการสื่อสารให้หมายความถึง “ภูมิสัณฐานประเภทเกาะ” (insular features) ในความเข้าใจทั่วไปได้โดยสะดวก ทั้งนี้ Schofield เห็นว่าอย่างน้อย ๆ แล้ว การที่ศาลและอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศให้น้ำหนักแก่ภูมิสัณฐานประเภทเกาะในการกำหนด EEZ และไหล่ทวีป มีนัยว่าภูมิสัณฐานนั้นมีสถานะทางกฎหมายเป็นเกาะนั่นเอง เพราะหากเป็นโขดหินจะไม่สามารถมีเขตทางทะเลดังกล่าวได้. ดูประกอบ Clive Schofield, “Islands or Rocks–Is That the Real Question?: The Treatment of Islands in the Delimitation of Maritime Boundaries,” in The Law of the Sea Convention: US Accession and Globalization, ed. Myron H. Nordquist et al. (Martinus Nijhoff, 2012), 323, 330, 335; Paul von Mühlendahl, “Tiny Land Features in Recent Maritime Delimitation Case Law” International Journal of Marine and Coastal Law 31, no. 1 (2016): 7-16.
ดู Norodom, “Les Limites,” 382-3; Prescott, “Maritime Jurisdictional Issues,” 85; Prescott, Maritime Political Boundaries, 223; Kittichaisaree, Law of the Sea, 65; Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 219, 229, 236-7, 315-7, 326; Prescott and Schofield, Undelimited Maritime Boundaries, 10-2.
ดู North Sea Continental Shelf (1969), para. 57; UK/France (1977), paras. 244, 249; Libya/Malta (1985), para. 64; Eritrea/Yemen (1999), para. 117; Qatar v. Bahrain (2001), para. 246; Nicaragua v. Colombia (2012), para. 202.
การให้ภูมิสัณฐานประเภทเกาะมีเพียงทะเลอาณาเขตล้อมรอบนั้น มักเกิดขึ้นในกรณีที่ภูมิสัณฐานประเภทเกาะของรัฐหนึ่งตั้งอยู่ใน EEZ หรือไหล่ทวีปของอีกรัฐหนึ่ง ซึ่งตามข้อ 121 ของ UNCLOS แล้ว เกาะสามารถมีเขตทางทะเลของตัวเองได้ ศาลและอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศมักเรียกสถานการณ์เช่นนี้ว่า “เกาะตั้งอยู่ผิดฝั่ง” (islands on the wrong side). ดูประกอบ UK/France (1977), paras. 199, 202; Nicaragua v. Colombia (2012), paras. 177, 182.
ดู Sean D. Murphy, International Law Relating to Islands (Brill Nijhoff, 2017), 234.
ดู Eritrea/Yemen (1999), paras. 117, 139, 147; Bangladesh/Myanmar (2012), paras. 151-2. ดูประกอบ UK/France (1977), paras. 248-51; Canada/USA (1984), para. 222; Costa Rica v. Nicaragua (2018), paras. 140, 153-4.
Lando, Maritime Delimitation, 181, 186. เปรียบเทียบ Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 327-9; Prescott and Schofield, Undelimited Maritime Boundaries, 14: Prescott และ Schofield ดูเหมือนจะให้น้ำหนักกับปัจจัยทางสังคมและเศรษฐกิจของภูมิสัณฐานประเภทเกาะค่อนข้างมากในการกำหนดเขตทางทะเลระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชา.
ดู Romania/Ukraine (2009), para. 149. ดูประกอบ Nicaragua v. Colombia (2012), para. 145; Costa Rica v. Nicaragua (2018), para. 142. มีข้อสังเกตว่าการถือกลุ่มเกาะว่าเป็นส่วนหนึ่งของชายฝั่งโดยอาศัยลักษณะเรียงรายดังกล่าวสอดคล้องกับแนวทางในการลากเส้นฐานตรงตามข้อ 7 ของ UNCLOS แต่การกำหนดจุดฐานเพื่อวัตถุประสงค์ในการกำหนดเขตทางทะเลกับการกำหนดเส้นฐานตรงเป็นคนละเรื่องกัน.
Eritrea/Yemen (1999), paras. 118, 139, 146, 150-1. ดูประกอบ Guinea/Guinea-Bissau (1985), paras. 95, 97.
Costa Rica v. Nicaragua (2018), para. 142.
Romania/Ukraine (2009), para. 143.
ดู Bangladesh/Myanmar (2012), paras. 149-52, 169, 265, 318-9. กรณีเทียบเคียงกับคาบสมุทร Santa Elena บนชายฝั่งคอสตาริกาในคดี Costa Rica v. Nicaragua (2018) ซึ่งใช้เป็นจุดฐานสำหรับการลากเส้นมัธยะในการกำหนดทะเลอาณาเขต แต่มีน้ำหนักเพียงกึ่งหนึ่งสำหรับการกำหนด EEZ และไหล่ทวีป. ดูประกอบ Costa Rica v. Nicaragua (2018), paras. 174-5, 193-4.
ดู North Sea Continental Shelf (1969), para. 8.
Bangladesh v. India (2014), para. 417. ดูประกอบ Ghana/Côte d’Ivoire (2017), para. 425; Costa Rica v. Nicaragua (2018), paras. 156, 174, 193-4; Somalia v. Kenya (2021), para. 170.
Ghana/Côte d’Ivoire (2017), para. 426.
Bangladesh/Myanmar (2012), p. 129.
Bangladesh/Myanmar (2012), para. 317.
ดู Lando, Maritime Delimitation, 181, 186: การคำนึงปัจจัยทางสังคมและเศรษฐกิจของภูมิสัณฐานประเภทเกาะ เช่น การมีประชากรอาศัยอยู่บนภูมิสัณฐานนั้น ๆ มักเป็นไปเพื่อยืนยันผลการวินิจฉัยน้ำหนักของภูมิสัณฐานประเภทเกาะบนพื้นฐานอื่น เช่นขนาดและที่ตั้งของภูมิสัณฐานนั้น ๆ มากกว่า. ดูประกอบ Murphy, International Law Relating to Islands, 234.
ดู Costa Rica v. Nicaragua (2018), paras. 140, 153-4. ดูประกอบ UK/France (1977), paras. 248-51; Canada/USA (1984), para. 222.
ดู Romania/Ukraine (2009), paras. 149, 186-7.
ดู Qatar v. Bahrain (2001), paras. 247-8.
ดู Eritrea/Yemen (1999), paras. 147-8.
“อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย,” สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, สืบค้นเมื่อ 25 กรกฎาคม 2569, https://gazetteer.orst.go.th/app/search_word?name=%E0%B8%81%E0%B8%B9%E0%B8%94.
ดู Bangladesh/Myanmar (2012), para. 265.
ดูประกอบ Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 343; Prescott and Schofield, Undelimited Maritime Boundaries, 14.
ดูประกอบ Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 332.
ดู Bangladesh v. India (2014), para. 417.
Norodom, “Les Limites,”, 382-3; Prescott, “Maritime Jurisdictional Issues,” 85; Prescott, Maritime Political Boundaries, 223; Kittichaisaree, Law of the Sea, 65; Schofield, “Maritime Boundary Delimitation,” 219, 229, 236-7, 315-7, 326; Prescott and Schofield, Undelimited Maritime Boundaries, 10-3.
ดู Prescott, Maritime Political Boundaries, 223.
Kittichaisaree, Law of the Sea, 65.
ศาลและอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศในบางคดี โดยเฉพาะในคดีเกี่ยวกับการกำหนดเขตทางทะเลทั้งทะเลอาณาเขต EEZ และไหล่ทวีปรวมกัน ปรับใช้หลักกฎหมายเดียวกันในการกำหนดเขตทางทะเลเหล่านั้น ในคดี Cameroon v. Nigeria (2002) ICJ ได้ใช้วิธีการ “เส้นมัธยะ/พฤติการณ์พิเศษ” และวิธีการ “หลักความเที่ยงธรรม/พฤติการณ์ที่เกี่ยวข้อง” ในการกำหนดเขตทางทะเลทั้งทะเลอาณาเขต EEZ และไหล่ทวีป เพื่อให้บรรลุผลอันเที่ยงธรรม และได้พิจารณาความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของระยะทางแนวชายฝั่งที่เกี่ยวข้อง ในฐานะพฤติการณ์พิเศษหรือที่เกี่ยวข้อง โดยไม่ได้แยกแยะเขตทางทะเลระหว่างทะเลอาณาเขต EEZ หรือไหล่ทวีป. ดูประกอบ Eritrea/Yemen (1999), paras. 165-8; Qatar v. Bahrain (2001), para. 217; Cameroon v. Nigeria (2002), paras. 286-90, 301; Barbados v. Trinidad and Tobago (2006), para. 305; Vidas, “Delimitation,” 47-8, 51, 53.
Alex D. Oude Elferink, “Relevant Coasts and Relevant Areas: The Difficulty of Developing General Concepts in a Case-Specific Context,” in in Elferink et al., Maritime Boundary Delimitation, 174; Lando, Maritime Delimitation, 38, 173-8.
ดู Romania/Ukraine (2009), paras. 77, 99. ดูประกอบ Bangladesh/Myanmar (2012), para. 198; Nicaragua v. Colombia (2012), para. 141; Lando, Maritime Delimitation, 37-8; Fietta and Cleverly, Practitioner’s Guide, 49.
Fietta and Cleverly, Practitioner’s Guide, 49.
ดู Elferink, “Relevant Coasts and Relevant Areas,” 173, 177; Lando, Maritime Delimitation, 44; Yurika Ishii, “Relevant Coasts and Relevant Area in the Maritime Delimitation of the EEZ and Continental Shelf,” Ocean Development & International Law 51, no. 4 (2020): 308.
Cameroon v. Nigeria (2002), p. 444.
Romania/Ukraine (2009), para. 99. ดูประกอบ Bangladesh/Myanmar (2012), para. 198; Nicaragua v. Colombia (2012), para. 141.
ดู นลินี สมถวิล, “บทเรียนจากคำพิพากษาคดี Maritime Delimitation in the Black Sea (Romania v. Ukraine) สำหรับเกณฑ์ในการกำหนดเขตทางทะเลของรัฐ” (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2558), 15, https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:92734.
Cameroon v. Nigeria (2002), para. 291.
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง อ่าวไทยตอนใน พ.ศ. 2502 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 76 ตอนที่ 91 หน้า 1).
ดู Canada/USA (1984), para. 221.
ดู Canada/USA (1984) (Separate Opinion of Judge Schwebel), pp. 355-6.
ดู Romania/Ukraine (2009), para. 100; Costa Rica v. Nicaragua (2018), para. 181.
Romania/Ukraine (2009), para. 100.
ดู Costa Rica v. Nicaragua (2018), para. 181.
Romania/Ukraine (2009), p. 94.
ดู Tunisia/Libya (1982), para. 131. ดูประกอบ Canada/USA (1984), para. 221; Lando, Maritime Delimitation, 57-8.
Costa Rica v. Nicaragua (2018), p. 212.
ดู Lando, Maritime Delimitation, 52, 61.
แม้ว่าการประกาศกำหนดเขตทางทะเลจำต้องเป็นการกระทำฝ่ายเดียว (unilateral act) ของรัฐชายฝั่งก็ตาม เนื่องจากมีเพียงรัฐชายฝั่งเท่านั้นที่สามารถกระทำการเช่นนั้นได้ แต่การประกาศกำหนดเขตทางทะเลย่อมมีมิติในทางระหว่างประเทศ (international aspect) เสมอ และไม่สามารถขึ้นอยู่กับเจตจำนงของรัฐชายฝั่งตามที่ประกาศกำหนดในกฎหมายภายในของตนเองเท่านั้น ความสมบูรณ์ทางกฎหมายของการประกาศกำหนดเขตทางทะเลของรัฐชายฝั่งจึงขึ้นอยู่กับกฎหมายระหว่างประเทศ ซึ่งในประเด็นการลากเส้นปิดปากอ่าวประวัติศาสตร์นั้น ผู้เขียนเห็นว่าควรคำนึงถึงแนวทางในการพิจารณาความสมบูรณ์ทางกฎหมายในการกล่าวอ้างอธิปไตยทางประวัติศาสตร์ด้วย อันได้แก่ การใช้อำนาจรัฐเหนือพื้นที่ทางทะเลอย่างต่อเนื่องและทัศนะของรัฐต่างชาติ ดังที่ได้อภิปรายมาแล้วในหัวข้อ 3.3. ดูประกอบ Fisheries (UK v. Norway), Judgment, 1951 I.C.J. 116, 132; Juridical Regime (1962), para. 80; The Philippines v. China (2016), para. 265.
