การจัดการการท่องเที่ยวแบบวิถีประชาธิปไตยของชุมชนต้นแบบแม่ละนา อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาการจัดการการท่องเที่ยวแบบวิถีประชาธิปไตยของชุมชนต้นแบบแม่ละนา และ (2) ศึกษาปัจจัยความสำเร็จของการจัดการการท่องเที่ยวแบบมีวิถีประชาธิปไตยของชุมชนแม่ละนา โดยใช้การศึกษาวิจัยแบบเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ด้วยวิธีการประชุมกลุ่มย่อยและการสัมภาษณ์แบบเชิงลึก จากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่เป็นผู้นำชุมชน ผู้นำกลุ่มต่าง ๆ ในชุมชน ผู้อาวุโส และบุคคลอื่น ๆ ที่มีบทบาทสำคัญในการจัดการการท่องเที่ยวแบบวิถีประชาธิปไตยของชุมชน และใช้การวิเคราะห์ ข้อมูลด้วยวิธีการจำแนกประเภทข้อมูล (Typological Analysis)  ผลการศึกษาพบว่า การจัดการการท่องเที่ยว แบบวิถีประชาธิปไตยของชุมชนต้นแบบแม่ละนา มีวิธีการจัดการทั้งการที่สมาชิกในชุมชนทุกครอบครัวได้มีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางและตัดสินใจเรื่องการจัดการการท่องเที่ยว ได้มีส่วนร่วมในการดำเนินงานจากการแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบให้แก่สมาชิกของกลุ่มต่าง ๆ ในชุมชน มีส่วนร่วมในการแบ่งปันผลประโยชน์จากการท่องเที่ยวทั้งรายบุคคลและส่วนรวม และการมีส่วนร่วมในการตรวจสอบและประเมินโครงการ/กิจกรรมการท่องเที่ยวในหลากหลายช่องทาง สำหรับรูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวแบบวิถีประชาธิปไตยของชุมชนต้นแบบแม่ละนา มีทั้งการจัดการการท่องเที่ยวแบบวิถีประชาธิปไตยทางตรงและแบบวิถีประชาธิปไตยตัวแทนส่วนปัจจัยความสำเร็จของการจัดการท่องเที่ยวแบบวิถีประชาธิปไตยของชุมชนประกอบด้วย (1) ประเพณีวัฒนธรรม และภูมิปัญญาของชุมชนเป็นกลไกสำคัญในการรวมใจสมาชิกในชุมชน (2) ผู้นำชุมชนและผู้นำกลุ่มต่างๆมีส่วนสำคัญในการสนับสนุนให้เกิดกระบวนการจัดการการท่องเที่ยวแบบวิถีประชาธิปไตย (3) การส่งเสริมให้ชาวบ้านในชุมชนมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางและตัดสินใจในเรื่องการท่องเที่ยวของชุมชนและ(4) การกระจายผลประโยชน์จากการท่องเที่ยวเพื่อนำไปยกระดับคุณภาพชีวิตของสมาชิกในชุมชน