อัตลักษณ์การบรรเลงปี่พาทย์มอญปากเกร็ด

บทคัดย่อ

การศึกษาเรื่อง  อัตลักษณ์เพลงมอญปากเกร็ด  มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาดังนี้ 1.)เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของเพลงมอญปากเกร็ด  2.)เพื่อศึกษาอัตลักษณ์ ด้านทำนองเพลงมอญปากเกร็ด โดยสังเคราะห์และวิเคราะห์จาก ตำราเอกสาร การสังเกตและการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ  ผู้รู้ ในพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับอัตลักษณ์ทางการบรรเลงที่อยู่ในพื้นที่ อำเภอปากเกร็ด ผลการวิจัยพบว่าเพลงมอญปากเกร็ดเกิดขึ้นเมื่อใดไม่ทราบแน่ชัดแต่พบหลักฐานของวงปี่พาทย์มอญปากเกร็ดครั้งแรกเมื่อมีการบรรเลงในงานถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  ณ  พระเมรุมาศท้องสนามหลวง เมื่อพ.ศ. 2453  โดยวงดนตรีปี่พาทย์มอญของ พระยาพิไชย  บุรินทรา  พิศาล บุญผูก นักดนตรีปี่พาทย์มอญที่ประพันธ์เพลงมีการสืบขานกันมาว่าเป็นผู้ประพันธ์เพลงทั้งสามเพลงมี  ดังนี้ 1) เพลงมอญสำออย  ครูบุญทิว  ศิลปะดุริยางค์  เป็นผู้ประพันธ์ 2) เพลงพญาลิงหาวครูสืบหะหวังและครู จำปากลิ่นชั้นร่วมกันประพันธ์ และ 3) เพลงฉิ่งใหญ่เป็นเพลงที่ ครูบุญทิวนำเอาเพลงของเก่าซึ่งไม่เป็นที่แน่ชัดว่าครูสืบครูจำปาหรือครูสมบัติจิตบรรเทาเป็นผู้แต่งไว้แต่เดิมแต่ที่ชัดเจนคือครูบุญทิวนำมาปรับปรุงใหม่ ในด้านอัตลักษณ์ด้านการดำเนินทำนองเพลงมอญปากเกร็ดนั้น พบว่าเพลงมอญปากเกร็ดทั้งสาม   เพลงที่เหลืออยู่นั้น เป็นเพลงที่มีการผสมผสานกันระหว่างเพลงบังคับทางและเพลงดำเนินทำนองเป็นลักษณะเพลงประเภทเพลง 2 ชั้นออกเพลงเร็วชั้นเดียว ใช้บรรเลงในโอกาสความบันเทิงทั่วไป ลักษณะการใช้คู่เสียงที่พบมากที่สุดในเพลงมอญสำออยคือ  คู่ 4 และ คู่  5  และคู่  8 ลักษณะของการดำเนินทำนองเพลงเป็นการดำเนินทำนองที่ไม่สลับซับซ้อนแต่สามารถส่งสำเนียงมอญได้ชัดเจนและเป็นอัตลักษณ์ทางการบรรเลงที่สำคัญของเพลงมอญทั้งสามเพลง การขึ้นเพลงจะให้ฆ้องมอญวงใหญ่ ขึ้นนำก่อนในวรรคแรกแล้วให้เครื่องมืออื่นๆตามในวรรคเพลงต่อมารูปแบบของการบรรเลงมือฆ้องมอญที่ใช้เป็นรูปแบบผสมผสานระหว่างมือฆ้องมอญและมือฆ้องไทย อัตลักษณ์ที่โดดเด่นอีกอย่างหนึ่งของเพลงมอญปากเกร็ด คือการบรรเลงต้องตีแบบช้าๆ  ทิ้งมือได้สัดส่วนของทำนอง เทคนิคการบรรเลงมือฆ้องมอญวงใหญ่จะไม่สลับซับซ้อน ทำนองเพลงจะซ้ำทำนองบ่อยๆในแต่ละท่อนเพลง บทเพลงมอญปากเกร็ดจะมีลักษณะทำนองที่คล้ายกับเป็น สร้อยเพลง คือการซ้ำทำนองเพลง ในท้ายประโยคหรือท่อนเพลง