การจัดการความรู้ของก๋วยเตี๋ยวปากหม้อในการส่งเสริมการท่องเที่ยว ของอำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษา 1) องค์ความรู้ของก๋วยเตี๋ยวปากหม้อของอำเภอพนมสารคาม 2) การส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยใช้ก๋วยเตี๋ยวปากหม้อของอำเภอพนมสารคาม 3) สร้างยุทธศาสตร์การส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยใช้ก๋วยเตี๋ยวปากหม้อแบบมีส่วนร่วม ของอำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องที่ใช้คือแบบสัมภาษณ์ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้สูงอายุที่ทราบประวัติความเป็นมาของก๋วยเตี๋ยวปากหม้อ ผู้ประกอบอาชีพจำหน่ายก๋วยเตี๋ยวปากหม้อทุกร้านในอำเภอพนมสารคาม จำนวน 5 คน ประธานชมรมผู้ประกอบการค้าอาหาร ผู้ดูแลแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญในอำเภอพนมสารคาม ผู้บริหารท้องถิ่น ข้าราชการ จำนวน 3 คน ประธานชุมชน กำนันตำบลพนมสารคาม ผู้ใหญ่บ้าน เจ้าหน้าที่ประชาสัมพันธ์ ปลัดอำเภอผู้ มีหน้าที่ในการจัดทำยุทธศาสตร์ของอำเภอพนมสารคาม นายกองค์การบริหารส่วนตำบลพนมสารคาม นายกเทศบาลตำบลพนมสารคาม รองนายกเทศบาลตำบลพนมสารคาม ปลัดอำเภอพนมสารคาม รองประธานเทศบาลตำบลพนมสารคาม ปลัดเทศบาลตำบลบ้านซ่อง ปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลเมืองเก่า สมาชิกสภาเทศบาลตำบลพนมสารคาม นายกเทศมนตรีตำบลท่าถ่าน สมาชิกสภาเทศบาลตำบลเขาหินซ้อน รวมทั้งหมด 27 คน การวิเคราะห์ข้อมูลโดยสรุปและการวิเคราะห์ด้วยการตีความประเด็นการศึกษา

            ผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ความรู้ของก๋วยเตี๋ยวปากหม้อของอำเภอพนมสารคาม มี 4 ด้าน คือ (1) ด้านการสำรวจความรู้ คือ การสำรวจความรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่นภายในชุมชนจากใช้วัตถุดิบและทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาใช้ให้เกิดประโยชน์ในรูปของผลิตภัณฑ์เพื่อการบริโภคและการจำหน่ายเป็นสินค้าและสร้างรายได้ให้กับครอบครัวและชุมชน (2) ด้านการรวบรวมความรู้ คือ การศึกษาและรวบรวมความรู้การทำก๋วยเตี๋ยวปากหม้อ ได้จากการสัมภาษณ์ การสอบถาม การสังเกต จากเอกสาร วารสารต่าง ๆ (3) ด้านสังเคราะห์ความรู้ คือ การนำวัตถุดิบที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาผลิตเป็นไส้ก๋วยเตี๋ยวปากหม้อได้หลากหลายไส้ ส่วนอุปกรณ์ที่ใช้ทำก็ไม่ทันสมัยเหมือนสมัยนี้ที่เตาแคะปากหม้อมีขายทั่วไป สมัยก่อนใช้เตาถ่าน หม้อดินพันผ้าขาวบาง ใช้เชือกกล้วยมัดปาก เจาะรูไว้สำหรับเติมน้ำลงไปเพื่อให้เกิดไอ ต่อมามีการพัฒนามาเป็นหม้อนึ่งโดยใช้ผ้าดิบ ขึงหม้อและใช้เป็นเตาแก๊ส มีการพัฒนาปรับปรุงสูตรมาเรื่อย ๆ โดยการใส่น้ำซุปเพิ่มเข้าไปจนกระทั่งเป็นก๋วยเตี๋ยวปากหม้อ ที่มีน้ำซุป เครื่องเคียง กระดูก ลูกชิ้น ขาไก่ ตีนไก่ เลือด ใส่ลงไปในก๋วยเตี๋ยวปากหม้อ (4) ด้านการจัดเก็บความรู้ คือ การจัดเก็บองค์ความรู้ก๋วยเตี๋ยวปากหม้อที่มีอยู่ในตัวบุคคลจากผู้ที่มีความรู้ความสามารถในทักษะการปฏิบัติและเป็นที่ยอมรับของคนในชุมชน และได้รับการยกย่องให้เป็นผู้รู้ผู้ที่มีความสามารถทำให้คนรุ่นหลังเกิดความสนใจก็มาทดลองมาฝึกปฏิบัติจนเกิดความชำนาญและสามารถปฏิบัติได้จริง จนสามารถนำไปพัฒนาสร้างเป็นอาชีพได้ ต่อมามีการจัดทำวารสาร แผนพับ คู่มือ วิธีปฏิบัติและขั้นตอนการปฏิบัติไว้ให้ผู้ที่สนใจได้ศึกษาค้นคว้าและนำไปทดลองปฏิบัติ และการเผยแพร่ความรู้โดยการนำเทคโนโลยีที่ทันสมัยเข้ามาใช้ในการจัดเก็บด้วยวิธีการถ่ายทอดในรูปของเว็บไซต์ ซีดี ถ่ายทำรายการอาหาร 2) การส่งเสริมการท่องเที่ยวของอำเภอพนมสารคาม คือ การนำเอาวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่นมาเป็นจุดขาย และต้องได้รับความร่วมมือและการมีส่วนร่วมจากหน่วยงานหลายหน่วยงาน ทั้งหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน รวมทั้งประชาชนที่อาศัยอยู่ในชุมชน รวมทั้งมีการจัดสรรงบประมาณที่จะนำไปใช้ในการส่งเสริมการท่องเที่ยว หากได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลหรือหน่วยงานส่วนกลาง ชุมชนจะได้นำงบประมาณไปใช้ในการพัฒนาด้านอื่น ๆ อย่างเหมาะสม และ 3) สร้างยุทธศาสตร์การส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยใช้ก๋วยเตี๋ยวปากหม้อแบบมีส่วนร่วมของอำเภอพนมสารคาม มี 2 ยุทธศาสตร์ คือ ยุทธศาสตร์ที่ 1 การส่งเสริมภาพลักษณ์ของอำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา และยุทธศาสตร์ที่ 2 การส่งเสริมการท่องเที่ยวของอำเภอพนมสารคามโดยใช้ก๋วยเตี๋ยวปากหม้อแบบมีส่วนร่วม