การประยุกต์เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศเพื่อวิเคราะห์ศักยภาพเชิงพื้นที่ที่เหมาะสมสำหรับการปลูกมะม่วงยายกล่ำ จังหวัดนนทบุรี

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัย เรื่อง การประยุกต์เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศเพื่อวิเคราะห์ศักยภาพเชิงพื้นที่ที่เหมาะสมสำหรับการปลูกมะม่วงยายกล่ำ จังหวัดนนทบุรี มีวัตถุประสงค์การวิจัย 3 ข้อ ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาสถานภาพของเกษตรกรที่ปลูกมะม่วงยายกล่ำของจังหวัดนนทบุรี 2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่เหมาะสมสำหรับการปลูกมะม่วงยายกล่ำของจังหวัดนนทบุรี 3) เพื่อวิเคราะห์ศักยภาพเชิงพื้นที่ที่เหมาะสมสำหรับการปลูกมะม่วงยายกล่ำของจังหวัดนนทบุรีด้วยเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ เป็นงานวิจัยเชิงปริมาณด้านภูมิสารสนเทศศาสตร์ มีขอบเขตด้านพื้นที่ครอบคลุม 6 อำเภอ ของจังหวัดนนทบุรี ขอบเขตด้านประชากร มีเกษตรกรที่ปลูกมะม่วงยายกล่ำของจังหวัดนนทบุรี จำนวน 340 ครัวเรือน สุ่มตัวอย่างโดยใช้สูตรคำนวณของ Krejcie and Morgan ระดับความเชื่อมั่น 95% ได้กลุ่มตัวอย่างเกษตรกร จำนวน 181 ครัวเรือน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาสถานภาพเกษตรกร คือ แบบสอบถาม จำนวน 181 ชุด การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติ ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตราฐาน ผลการวิจัยพบว่า 1) สถานภาพของเกษตรกรที่ปลูกมะม่วงยายกล่ำของจังหวัดนนทบุรี ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีช่วงอายุ 51 – 60 ปี มีระดับการศึกษาอนุปริญญาหรือเทียบเท่า มีรายได้ 5,000 – 10,000 บาท/เดือน มีลักษณะการถือครองที่ดินเป็นของตนเอง ร้อยละ 88 จำนวนการถือครองที่ดิน 1 – 5 ไร่ ร้อยละ 54 มีจำนวนพื้นที่ปลูกมะม่วงยายกล่ำ 1 – 5 ไร่ ร้อยละ 58 2) ปัจจัยที่เหมาะสมสำหรับการปลูกมะม่วงยายกล่ำของจังหวัดนนทบุรี จำนวน 14 ปัจจัย ได้แก่ 1) อุณหภูมิเฉลี่ยรายปี 2) ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยรายปี 3) ลักษณะของเนื้อดิน 4) การระบายน้ำของดิน 5) ความอิ่มตัวด้วยค่าด่าง 6) ความจุในการแลกเปลี่ยนประจุบวก 7) ปริมาณอินทรีย์วัตถุในดิน 8) ปริมาณฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ 9) ปริมาณโพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ 10) ค่าความเป็นกรด – ด่างในดิน 11) ปริมาณเกลือที่สะสมในดิน 12) ระดับความลึกของชั้น Jarosite 13) ความลาดชันของพื้นที่ 14) ปริมาณดินที่สูญเสีย นำเข้าข้อมูลปัจจัยในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ด้วยโปรแกรมระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ArcGIS และ 3) วิเคราะห์ศักยภาพเชิงพื้นที่ที่เหมาะสมสำหรับการปลูกมะม่วงยายกล่ำของจังหวัดนนทบุรีด้วยวิธีการกำหนดค่าถ่วงน้ำหนักของตัวแปร ด้วยโปรแกรมระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ArcGIS พบว่า จังหวัดนนทบุรี มีพื้นที่มีความเหมาะสมมาก (S1) จำนวน 134,866.67 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 33.88 อยู่ในอำเภอปากเกร็ด อำเภอเมืองนนทบุรีและอำเภอบางกรวย พื้นที่มีความเหมาะสมปานกลาง (S2) จำนวน 38,757.55 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 9.74 ส่วนใหญ่อยู่ในตำบลคลองข่อย อำเภอปากเกร็ด ตำบลลำโพ อำเภอบางบัวทองและตำบลไทรใหญ่ ตำบลราษฏร์นิยม ตำบลขุนศรี ตำบลคลองขวาง อำเภอไทรน้อย พื้นที่มีความเหมาะสมน้อย (S3) จำนวน 216,156.49 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 54.31 ส่วนใหญ่อยู่ในอำเภอบางบัวทอง อำเภอไทรน้อย อำเภอบางใหญ่ และพื้นที่ไม่มีความเหมาะสม (N) จำนวน 8,237.72 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 2.07 ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ถนน เส้นทางน้ำและแหล่งน้ำ