มาตรการป้องกันด้านสุขภาพ อนามัย และการตรวจสุขภาพประจำปีของนักโทษหญิง

บทคัดย่อ

กฎหมายการบังคับโทษเป็นเครื่องมือในกระบวนการยุติธรรมอย่างหนึ่งซึ่งรัฐเป็นผู้มีอำนาจบังคับใช้ โดยกฎหมาย การบังคับโทษที่ดีต้องสอดคล้องกับหลักสากลของสหประชาชาติซึ่งถือเป็นมาตรฐานขั้นต่ำที่ทุกประเทศที่เป็นสมาชิกให้การยอมรับว่าเป็นมาตรฐาน บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงมาตรการป้องกันด้านสุขภาพ อนามัย และการตรวจสุขภาพประจำปีของนักโทษหญิง ควรมีการพัฒนากฎหมายในเรื่องระบบการดูแลสุขภาพนักโทษหญิงให้มีคุณภาพมากขึ้นกว่าในอดีตเพื่อให้สอดคล้องตามสิทธิขั้นพื้นฐานที่นักโทษหญิงควรได้รับตามหลักสากลกับข้อกำหนดสหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิงและมาตรการที่มิใช่การคุมขังสำหรับผู้กระทำความผิดหญิง หรือ “ข้อกำหนดกรุงเทพ” โดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อทราบถึงแนวคิดและความเป็นมาของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง 2) เพื่อทราบถึงทฤษฎีของมาตรการป้องกันด้านสุขภาพ อนามัย และการตรวจสุขภาพประจำปีของนักโทษหญิง 3) เพื่อทราบหลักเกณฑ์ของกฎหมายไทยและของกฎหมายต่างประเทศ 4) เพื่อค้นหาปัญหาและเสนอแนวทางแก้ไขเกี่ยวกับมาตรการป้องกันด้านสุขภาพ อนามัย และการตรวจสุขภาพประจำปีของนักโทษหญิง

ผลวิจัยพบว่า 1) ความเป็นมาสภาพปัญหา คือ นักโทษหญิงในเรือนจำของประเทศไทยมีจำนวนมากและยังได้รับการปฏิบัติที่ไม่เพียงพอ โดยไม่สามารถเข้าถึงมาตรการป้องกันด้านสุขภาพ อนามัย และการตรวจสุขภาพประจำปี 2) ความสัมพันธ์ของวัตถุประสงค์การลงโทษกับหลักการบังคับโทษ ควรพัฒนาในแนวทางเรือนจำสุขภาวะหรือสุขภาพองค์รวมให้เป็นมาตรฐานด้านสุขภาพในเรือนจำ 3) ประเทศอังกฤษและประเทษสหรัฐอเมริกามีการปฏิบัติและมีมาตรการป้องกันด้านสุขภาพ อนามัย และการตรวจสุขภาพประจำปีของนักโทษหญิงซึ่งให้ความสำคัญด้านเพศสภาพและความเสมอภาพ 4) ปัจจุบันบทบัญญัติกฎหมายไทยบางบทกำหนดไว้ไม่ครอบคลุมและไม่สอดคล้องกับสถานการณ์เรือนจำและการเจ็บป่วยของนักโทษหญิงในประเทศไทย และบทบัญญัติของกฎหมายราชทัณฑ์ถูกตราขึ้นเพื่อใช้บังคับทั้งนักโทษชายและนักโทษหญิง ไม่ได้ระบุมาตรการป้องกันด้านสุขอนามัยของนักโทษหญิงเป็นพิเศษ รวมถึงปัญหาด้านการบริหารงานเรือนจำก็มีปัญหาหลายประการ เช่น ด้านงบประมาณ ด้านบุคลากร ด้านทัศนคติของเจ้าพนักงานในเรือนจำ เป็นต้น

บทความนี้จึงเสนอแนะมาตรการป้องกันด้านสุขภาพ อนามัย และการตรวจสุขภาพประจำปีของนักโทษหญิง ควรมีระบุมาตรการป้องกันด้านสุขภาพ อนามัย และการตรวจสุขภาพประจำปีของนักโทษหญิง ลงในพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 โดยเพิ่มเติมลงใน ส่วนที่ 4 เกี่ยวกับ สุขอนามัยของนักโทษ คือ สิทธิการตรวจทันตกรรม สิทธิการตรวจสมรรถภาพการได้ยิน สิทธิการตรวจด้านจักษุกรรม สิทธิการตรวจโรคระบาด หรือโรคติดต่อร้ายแรงประจำรอบ 12 เดือน สิทธิการตรวจเกี่ยวกับโรคมะเร็ง สิทธิการตรวจสุขภาพจิตประจำรอบ 6 เดือน รวมถึงมาตรการป้องกันอื่น โดยใช้หลักเรือนจำสุขภาวะหรือสุขภาพองค์รวม ซึ่งคือบริหารจัดการเรือนจำในยุคใหม่ กล่าวคือ นอกจากการมุ่งควบคุมนักโทษไม่ให้หลบหนีแล้ว ต้องมุ่งดูแล ป้องกันคุ้มครอง และพัฒนาชีวิตของนักโทษอันจะส่งผลให้มาตรการป้องกันเรื่องสุขภาพในเรือนจำของประเทศไทยได้รับการพัฒนาอย่างยั่งยืน