ศึกษาเส้นทางการเลี่ยงภาษี และทัศนคติมุมมองการนำเข้าน้ำมันเถื่อน ข้ามชาติในพื้นที่พรหมแดนไทย-มาเลเซีย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นวิจัยเชิงคุณภาพ เพื่อศึกษาเส้นทางเลี่ยงภาษีนำเข้าน้ำมันเถื่อนข้ามชาติในพื้นที่พรหมแดนไทย-มาเลเซีย และศึกษาทัศนคติของผู้ขายและผู้ซื้อน้ำมันเถื่อนข้ามชาติเขตชายแดนไทย-มาเลเซีย เก็บรวบรวมข้อมูลจากประชากรกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 90 ราย ประกอบด้วยผู้ค้าขายน้ำมันเถื่อนรายย่อย 30 ราย และผู้ซื้อน้ำมันเถื่อนรายย่อย 60 ราย ในเขตชายแดนจังหวัดนราธิวาส ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบสะดวก ควบคู่กับการคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสัมภาษณ์ที่มีโครงสร้าง โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกต วิเคราะห์ข้อมูลหาค่าเฉลี่ย ร้อยละ และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่าการลักลอบนำเข้าน้ำมันเถื่อนดำเนินการผ่านเส้นทางบกและทางน้ำ สามารถจำแนกเป็น 4 ประเภท ได้แก่ จุดผ่านแดนถาวร/ด่านศุลกากร จุดผ่านแดนชั่วคราว จุดผ่อนปรนทางการค้า และท่าข้ามธรรมชาติ ผู้ขายส่วนใหญ่รับรู้ว่าการกระทำเป็นการเลี่ยงภาษี แต่ขาดความรู้ด้านกฎหมาย และมองว่ามีรายได้สูงกว่างานประจำ ขณะที่ผู้ซื้อให้เหตุผลด้านราคาถูก ความสะดวก และการเข้าถึงง่าย โดยส่วนใหญ่ไม่ทราบข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องในเชิงผลกระทบ การลักลอบดังกล่าวส่งผลให้รัฐสูญเสียรายได้จากภาษีและกองทุนพลังงาน บิดเบือนกลไกตลาด สร้างการแข่งขันไม่เป็นธรรม และอาจส่งผลต่อค่านิยมการยอมรับพฤติกรรมผิดกฎหมายในชุมชน อีกทั้งพื้นที่ชายแดนมีลักษณะภูมิศาสตร์และบริบทเศรษฐกิจ สังคมที่เอื้อต่อความเสี่ยง จึงเกี่ยวข้องกับประเด็นความมั่นคงของรัฐโดยตรง ข้อค้นพบชี้ให้เห็นความจำเป็นในการบูรณาการมาตรการด้านกฎหมาย เศรษฐกิจ และการพัฒนาพื้นที่ชายแดนควบคู่กันเพื่อป้องกันและลดปัญหาน้ำมันเถื่อนข้ามชาติอย่างยั่งยืน