Tang Deaw Ranat-ake Plang Phayasoke Samchan of Khru Khum Na Bangchang A Case Study of Khru Chatee Obnaul

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ประวัติ ผลงานของครูชาตรี อบนวล 2) วิเคราะห์ทางเดี่ยวระนาดเอกเพลงพญาโศก 3 ชั้น ทางครูกล้ำ ณ บางช้าง 3) ศึกษาบทบาทเพลงเดี่ยวพญาโศกในสังคมและวัฒนธรรมดนตรีไทย ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 14 คน ได้แก่ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านดนตรีไทย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการศึกษาพบว่า 1) ครูชาตรี อบนวล เป็นผู้มีผลงานด้านการบรรเลงดนตรีไทย ได้รับรางวัลชนะเลิศการประกวดเดี่ยวระนาดเอก เพลงเชิดนอก เดี่ยวระนาดทุ้มเพลงกราวใน หน้าพระที่นั่ง ได้รับรางวัลชนะเลิศการแต่งเพลง ได้รับการถ่ายทอดทางเดี่ยวระนาดเอกเพลงพญาโศก 3 ชั้น ทางครูกล้ำ ณ บางช้าง จากครูสกล แก้วเพ็ญกาศ 2) เพลงพญาโศกมีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา แต่เดิมมีอัตราจังหวะ 2 ชั้น เป็นเพลงท่อนเดียว มี 8 หน้าทับปรบไก่ เมื่อปลายรัชสมัยรัชกาลที่ 4 พระประดิษฐไพเราะ (มีแขก) จึงแต่งขยายขึ้นเป็นอัตรา 3 ชั้น และนิยมนำมาทำเป็นทางเดี่ยวในแบบฉบับการเดี่ยวด้วยเครื่องดนตรีต่างๆ เสียงลูกตกเพลงเดี่ยวพญาโศก 3 ชั้น มีลูกตกเสียงโด 1 ครั้ง ลูกตกเสียงเร 6 ครั้ง ลูกตกเสียงฟา 3 ครั้ง  ลูกตกเสียงซอล 1 ครั้ง ลูกตกเสียงลา 3 ครั้ง ลูกตกเสียงที 2 ครั้ง บันไดเสียงเพลงเดี่ยวพญาโศก 3 ชั้น   ใช้บันไดเสียง 3 บันไดเสียงด้วยกัน คือ ทางนอก ทางกลางแหบ และทางใน ลักษณะเด่นของทางเดี่ยวเพลงพญาโศก 3 ชั้น ทางครูกล้ำ ณ บางช้าง ที่ปรากฎอย่างเห็นได้ชัด คือ การสะบัดที่มีการลักจังหวะ การขยี้ การกวาด การรัว และสำนวนกลอนที่นำมาบรรเลง ผู้บรรเลงต้องมีทักษะเป็นอย่างสูงจึงจะสามารถบรรเลงได้อย่างสมบูรณ์ 3) เพลงเดี่ยวพญาโศก 3 ชั้น มีบทบาทสำคัญทั้งใน ด้านการประกอบการแสดง ด้านการศึกษา และด้านวัฒนธรรม