Fandom as Cultural, Economic, and Political Power in Digital Society
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
This academic article analyzes fan culture or fandom as a form of cultural, economic, and political power in digital society. It employs conceptual analysis and documentary research, drawing on scholarship in fan studies, participatory culture, platform economy, and networked politics. The article argues that fandom should not be understood merely as an audience category, a mode of consumption, or a community of popular culture enthusiasts. Rather, fandom functions as a social space in which fans collectively produce meaning, form shared identities, generate platform visibility, and connect cultural attachment with economic and political issues.
The article proposes a four-dimensional analytical framework of fandom: fan as creator, fan as cultural community, fan as economic power, and fan as political citizen. Synthesizing fan studies, participatory culture, platform economy, and networked politics, the article argues that fans in digital society are not only active audiences but also platform-governed participants who produce meaning, data, visibility, and economic value. At the same time, fandom can extend into political spaces through memes, hashtags, short videos, symbols, and shared emotions. This is evident in the Thai context, where K-pop fandom, Thai Boys’ Love fandom, sports fandom, and political fandom such as “Orange Fandom” demonstrate the intersection of popular culture, platforms, affect, and political participation.
The article concludes that fandom in digital society is inherently contradictory. On the one hand, it provides a space for creativity, collective identity, community formation, and participation. On the other hand, fan activities may be transformed into free labor, data, visibility, and economic value within platform systems. Fandom may also be designed, directed, or intensified by media industries and algorithmic logics, potentially contributing to polarization, echo chambers, and affective forms of politics. The originality of the article lies in its integrated framework that connects cultural power, platform economy, and digital politics in the analysis of fandom.
Article Details
References
กมลชนก จิวเหยียน. (2565). กลยุทธ์การตลาด 4.0 แบบชุมชนแฟนคลับ (Fandom): กรณีศึกษาแฟนคลับวงบีทีเอส (BTS) ในประเทศไทย. โครงการ IT-Smart คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
กันต์ธนัน ดำดี และ อดิพล เอื้อจรัสพันธุ์. (2565). การบริโภคเชิงสัญญะและผลของวัฒนธรรมกระแสนิยมของไอดอลในสังคมไทย กรณีศึกษา: แฟนคลับและวงไอดอล BNK48. Connexion: Journal of Humanities and Social Sciences, 11(1), 1–20.
กุลริสา อากาศวิภาต. (2564). พฤติกรรมการเปิดรับสื่อที่มีผลต่อการชื่นชอบศิลปินเกาหลีของแฟนคลับชาวไทยในเขตกรุงเทพมหานคร. (การค้นคว้าอิสระนิเทศศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยกรุงเทพ. กรุงเทพฯ.
ธีร์ คันโททอง. (2561). วัฒนธรรมประชานิยมจากการชมและเชียร์กีฬาฟุตบอลไทยลีก. สุทธิปริทัศน์, 32(104), 223–236.
นิรัสกร พินทุวัฒนะ. (2563). กลุ่มแฟนคลับศิลปินเกาหลีและพฤติกรรมการแสดงออกทางการเมือง. (การค้นคว้าอิสระวารสารศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. กรุงเทพฯ.
พัณณ์อร เภาเจริญ. (2565). เคป๊อป แฟนด้อม และการเคลื่อนไหวทางการเมือง. วารสารวิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง, 11(2), 125–138.
พีรภา สุวรรณโชติ. (2551). การสื่อสาร ปฏิสัมพันธ์ทางสังคมกึ่งความจริง และการเรียนรู้คุณค่าทางบวกจากศิลปินนักร้องเกาหลีของกลุ่มแฟนคลับ. (วิทยานิพนธ์นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. กรุงเทพฯ
มัทนา เจริญวงศ์ และ อรวรรณ ศิริสวัสดิ์ อภิชยกุล. (2567). การรับรู้และการแสดงตัวตนของแฟนไอดอลเคป๊อปในแฟนดอมดิจิทัล. ใน รายงานการประชุมวิชาการและนำเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ ครั้งที่ 7 (น. 247–255). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.
ศุภรา วิเศษบุปผา และ อัญชลี พิเชษฐพันธ์. (2569). อิทธิพลของคุณลักษณะไทยแฟนด้อมต่อพฤติกรรมการตลาดแฟนคลับของผู้ทรงอิทธิพลในสื่อสังคมแบบคู่ชาย–ชายในประเทศไทย. วารสารการประชาสัมพันธ์และการโฆษณา, 19(1), 19–30.
อาจินต์ ทองอยู่คง. (2555). “เป็นแฟนบอลมันมีอะไรมากกว่าดูบอล”: ปฏิบัติการสร้างวัฒนธรรมของการมีส่วนร่วมของแฟนสโมสรฟุตบอลไทย. วารสารสังคมวิทยามานุษยวิทยา, 31(1), 69–104.
อิงฟ้า งามวงษ์วาน. (2567). พฤติกรรมการสื่อสารและบทบาทของแฟนคลับกลุ่มมัมหมีของมาสคอตบัตเตอร์แบร์. (สารนิพนธ์นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. กรุงเทพฯ.
Agostinho, D. (2025). Thai Boys’ Love media as a means of soft power among international students in Thailand. (Master's thesis, Lund University). Lund: Lund University.
Baym, N. K. (2000). Tune in, log on: Soaps, fandom, and online community. California: Sage.
Bennett, W. L., & Segerberg, A. (2012). The logic of connective action: Digital media and the personalization of contentious politics. Information, Communication & Society, 15(5), 739–768.
Castells, M. (2012). Networks of outrage and hope: Social movements in the Internet age. Cambridge: Polity.
Chin, B., & Morimoto, L. H. (2013). Towards a theory of transcultural fandom. Participations, 10(1), 92–108.
Cohen, C. J., Kahne, J., Bowyer, B., Middaugh, E., & Rogowski, J. (2012). Participatory politics: New media and youth political action. Oakland: Youth and Participatory Politics Research Network.
Giulianotti, R. (2002). Supporters, followers, fans, and flâneurs: A taxonomy of spectator identities in football. Journal of Sport and Social Issues, 26(1), 25–46.
Gray, J., Sandvoss, C., & Harrington, C. L. (Eds.). (2017). Fandom: Identities and communities in a mediated world (2nd ed.). New York: New York University.
Hills, M. (2002). Fan cultures. New York: Routledge.
InnolifeThailand. (2565). HILL ASEAN เผยเทรนด์ตลาดปี 65 แนะวิธีเจาะกลุ่มแฟนด้อมในอาเซียน. สืบค้นจาก https://www.innolifethailand.com/?p=9763
Jenkins, H. (1992). Textual poachers: Television fans and participatory culture. New York: Routledge.
Jenkins, H. (2006). Convergence culture: Where old and new media collide. New York: New York University.
Jenkins, H., Shresthova, S., Gamber-Thompson, L., Kligler-Vilenchik, N., & Zimmerman, A. M. (2016). By any media necessary: The new youth activism. New York: New York University.
Papacharissi, Z. (2015). Affective publics: Sentiment, technology, and politics. Oxford: Oxford University.
Srnicek, N. (2017). Platform capitalism. Cambridge: Polity.
Terranova, T. (2000). Free labor: Producing culture for the digital economy. Social Text, 18(2), 33–58.
Thumbsup. (2565). “แฟนด้อม” อีกหนึ่งกลยุทธ์การตลาดที่จะสร้างความรักในแบรนด์แบบยาวนาน. สืบค้นจาก https://www.thumbsup.in.th/fandom-hakuhodo-research
TISCO Wealth. (ม.ป.ป.). ทำความรู้จักวัฒนธรรม “แฟนด้อม” กลุ่มแฟนคลับภายใต้ “ความสุข” และ “ความชอบ” ในจริตเดียวกัน. สืบค้นจาก https://www.tiscowealth.com/trust-magazine/moment-of-happiness-72-2/
van Dijck, J. (2013). The culture of connectivity: A critical history of social media. Oxford: Oxford University.
