รูปแบบการเข้าสู่ตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภาตามระบอบประชาธิปไตยของประเทศไทย: ศึกษากรณีการเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภา ปี 2567 ตามรัฐธรรมนูญพุทธศักราช 2560
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษากระบวนการและปัญหาการเข้าสู่ตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภา ปีพุทธศักราช 2567 ตามรัฐธรรมนูญพุทธศักราช 2560 2) เพื่อหาแนวทางการแก้ไขปัญหาการเข้าสู่ตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภา ปีพุทธศักราช 2567 ตามรัฐธรรมนูญพุทธศักราช 2560 และ 3) นำเสนอรูปแบบที่เหมาะสมในการเข้าสู่ตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภา ปีพุทธศักราช 2567 ตามรัฐธรรมนูญพุทธศักราช 2560 โดยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ จากการวิเคราะห์เอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 16 ราย และการสนทนากลุ่ม ข้อมูลถูกตรวจสอบจนถึงจุดอิ่มตัว (Data Saturation) และวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content Analysis) รวมทั้งการวิเคราะห์เชิงสาระสำคัญ (Thematic Analysis)
ผลการศึกษาพบว่า 1) บริบทของการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภามีความซับซ้อนและมีลักษณะห่างจากประชาชนส่งผลให้การมีส่วนร่วมทางการเมืองถูกจำกัด ขณะเดียวกันยังปรากฏปัญหาเชิงโครงสร้างที่นำไปสู่การครอบงำ ความไม่ชัดเจนของความเป็นตัวแทน และข้อจำกัดด้านความโปร่งใส 2) แนวทางการแก้ไขจึงมุ่งเน้นการเปิดการเข้าถึงข้อมูลและกระบวนการทางการเมือง การเสริมสร้างความยึดโยงระหว่างวุฒิสภากับประชาชนและกลุ่มทางสังคม ตลอดจนการพัฒนากลไกความโปร่งใสและการตรวจสอบได้ 3) รูปแบบการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภานั้น พบว่า มีข้อเสนอหลากหลาย เช่น การเลือกตั้งโดยตรง การใช้ระบบผสมระหว่างการเลือกตั้งและการสรรหา การปรับปรุงระบบกลุ่มอาชีพให้มีความชัดเจน และการปรับบทบาทและอำนาจของวุฒิสภาให้สอดคล้องกับที่มา อย่างไรก็ตามผลการศึกษาชี้ว่า ความเหมาะสมของรูปแบบมิได้ขึ้นอยู่กับทางเลือกใดทางเลือกหนึ่ง หากแต่ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขเชิงระบบที่เอื้อต่อการเข้าถึง การยึดโยงกับประชาชน และความโปร่งใสของกระบวนการ ซึ่งสามารถสังเคราะห์เป็นมิติหลักของการออกแบบสถาบันวุฒิสภาและได้ทำการพัฒนาเป็นตัวแบบ ACT หมายถึง Accessibility (การเข้าถึง) Connectivity (การเชื่อมโยง) และ Transparency (ความโปร่งใส) ซึ่งก่อให้เกิดความชอบธรรม (Institutional Legitimacy) ในสถาบันของวุฒิสภา ได้รับการยอมรับจากสังคม ความเชื่อมั่นในกระบวนการ และการยึดโยงระหว่างวุฒิสภากับประชาชน
โดยพัฒนาช่องทางให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลและกระบวนการของวุฒิสภาได้ง่าย (Accessibility) พร้อมทั้งสร้างเครือข่ายการมีส่วนร่วมระหว่างภาคประชาชนและหน่วยงานต่าง ๆ (Connectivity) ควบคู่กับการเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ (Transparency) เพื่อเสริมสร้างความเชื่อมั่นและความชอบธรรมของวุฒิสภาในสายตาสังคม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เกรียงไกร ไกรนรา. (2567). การได้มาการเข้าสู่ตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2560. วารสารเอเชียตะวันออกเเละอาเซียนศึกษา ปีที่ 24 ฉบับที่ 2 (2024) กรกฎาคม - ธันวาคม 2567
จรัญ พงษ์จีน. (2567).แบ่งกลุ่ม “วุฒิสมาชิก” ลึกแต่ไม่ลับhttps://www.matichonweekly.com/column/article_759390
ชัยอนันต์ สมุทวณิช. (2528). การพัฒนาการเมือง: แนวคิดและประสบการณ์. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชัยอนันต์ สมุทวณิช. (2535). รัฐ (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชาย โพธิสิตา. (2554). การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ไทยรัฐออนไลน์. (2568). กกต.สั่งรวบรวมข้อเท็จจริง เลือก สว.67 หลังมีกระแส "ฮั้วโหวต-บล็อกโหวต". https://www.thairath.co.th/news/politic/2796220
นิศา ชูโต. (2551). เทคนิคการวิจัยเชิงคุณภาพ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ประภาส ปิ่นตบแต่ง. (2563). ยกเพดานประชาธิปไตย พลวัตการเคลื่อนไหว 2563. The Active. 22 ธันวาคม 2020. https://theactive.thaipbs.or.th/read/dynamics-of-political-protests-2020?
ประยูร สิทธิประการ. (2557). การได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา: ศึกษาเปรียบเทียบระหว่างประเทศไทย กัมพูชา และฟิลิปปินส์. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 7(2).
พนารัตน์ มาศฉมาดล. (ม.ป.ป.). การเข้าสู่ตำแหน่งของสมาชิกวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. สถาบันพระปกเกล้า.
พิพิธภัณฑ์รัฐสภา. (ม.ป.ป.). เล่าเรื่องการเมืองการปกครองไทย. https://parliamentmuseum.go.th/constitution.html
ภูวดล คงแสง. (2561). ปัญหาเกี่ยวกับวิธีการเข้าสู่ตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (วิทยานิพนธ์ปริญญาโท สาขานิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช) https://ir.stou.ac.th/handle/123456789/562?locale=th
ภูวดล คงแสง และเสาวนีย์ อัศวโรจน์. (2565). ปัญหาเกี่ยวกับวิธีการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. วารสารนาคบุตรปริทรรศน์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช. ปีที่ 14 ฉบับที่ 3 กันยายน - ธันวาคม 2565
ภูมิ มูลศิลป์. (2564). บทบาทและอำนาจหน้าที่ของวุฒิสภาในระบบสภาคู่กับประสิทธิผลในการเสริมสร้างเสถียรภาพทางการเมืองและการพัฒนาประชาธิปไตยไทย. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 10(3).
มติชนออนไลน์. (2568). อดีต สว.เสรี แจงที่มา สว.สีน้ำเงิน คนไทยเห็นทั้งประเทศ บล็อกโหวตเลือก สว. พฤติการณ์ชัด. https://www.matichon.co.th/politics/news_5061937.
ราชกิจจานุเบกษา. (2560). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. กรุงเทพฯ: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี.
ราชกิจจานุเบกษา. (2561). พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2554). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. https://dictionary.orst.go.th/
ศิวัช นุกูลกิจ. (2566). ปัญหาการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภาที่ไม่สอดคล้องกับการปกครอง ระบอบประชาธิปไตย. วารสารปัญญาปณิธาน. ปีที่ 8 ฉบับที่ 1 (2023): มกราคม-มิถุนายน 2566
สมชัย ศรีสุทธิยากร. (2564). การพัฒนาพรรคการเมือง ให้เป็นสถาบัน. มติชนสุดสัปดาห์ 10.11.2021. https://www.matichon.co.th/weekly/column/article_482364?
สมบัติ ธำรงธัญวงศ์. (2546). การเมือง: แนวความคิดและการพัฒนา. พิมพ์ครั้งที่ 13 กรุงเทพฯ: คณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
AP (2024). Candidates begin registering in complicated process to select Thailand’s new Senate. https://apnews.com/article/senate-election-reform-parliament-constitution-7734891d9d5186a1808929656016e953
Beetham, D. (2013). The legitimation of power (2nd ed.). Palgrave Macmillan.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2017). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). Sage Publications.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage Publications.
Dahl, R. A. (1971). Polyarchy: Participation and opposition. Yale University Press.
Diamond, L. (1999). Developing democracy: Toward consolidation. Johns Hopkins University Press.
Easton, D. (1981). The political system: an inquiry into the state of political science (3rd ed.). University of Chicago Press.
Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006).How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
Held, D. (2006). Models of democracy. Stanford University Press.
Huntington, S. P. (1968). Political order in changing societies. Yale University Press.
iLaw. (2024). Senate 2024: Introducing the 200 Newly Appointed Senators under the 'Peer Selection' Process. (In Thai) https://www.ilaw.or.th/articles/41701
KOH EWE. (2024). What the World’s ‘Most Complicated Election’ Means for Thailand’s Democracy. Time Magazine. https://time.com/6993473/thailand-2024-senate-election-results-democracy/
Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4th ed.). Sage Publications.
Krueger, R. A., & Casey, M. A. (2015). Focus groups: A practical guide for applied research (5th ed.). Sage Publications.
Lasswell, H. D. (1963). Politics: Who gets what, when, how. Whittlesey House.
Lee, K. J. (2022). The direction of the legislature of the Republic of Korea - Constitutional amendment from unicameral system to bicameral system-. Seogang Beomnyul Nonchong, 11(2), 145–188. https://doi.org/10.35505/slj.2022.06.11.2.145
Lewis, C. E. (2024). Politics of preserving democracy in a diverse society. Encyclopedia of Social Work. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780199975839.013.1602
Mayring, P. (2000). Qualitative content analysis. Forum: Qualitative Social Research, 1(2), Article 20.https://doi.org/10.17169/fqs-1.2.1089
Norris, P. (2014). Why electoral integrity matters. Cambridge University Press.
Pateman, C. (1970). Participation and democratic theory. Cambridge University Press.
Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd ed.). Sage Publications.
Qerimi, V., & Pajaziti, N. (2024). Unicameral And Bicameral Parliaments: Their Advantages, Disadvantages, And Functionality. International Journal of Religion, 5(12), 1838–1844. https://doi.org/10.61707/wzgm0533
Ranđelović, N., & Mitić, S. (2024). The idea of a bicameral system in the legal history of parliamentarism in serbia during the 19th century. Peščanik, 22(25), 185–199. https://doi.org/10.46793/pescanik25.185r
Runey M. (2024). What's at stake in Thailand's senate elections?. International IDEA. https://www.idea.int/blog/whats-stake-thailands-senate-elections
Schumpeter, J. A. (2008). Capitalism, socialism and democracy. Harper Perennial.
Schwartzman, K. C. (2018). Democracy. In The Wiley Blackwell encyclopedia of social theory (pp. 60–62). https://doi.org/10.1002/9781394260331.ch17
Phasuk, S. (2024). Thailand’s Upcoming Senate Election Fundamentally Flawed Electoral Rules Designed to Maintain Status Quo. Human Right Watch. https://www.hrw.org
The 101.World. (2024) . Senate Election 2024: Envisioning Thailand’s Future Amid Complexity with Prateep Kongsib. Retrieved from https://www.the101.world/one-on-one-prateep/ (In Thai)
The Standard Team. (2024). Senate Election 67: Verify the Number of Candidates for National-Level Senate Across 20 Occupational Groups. https://thestandard.co/number-of-applicants-for-senate-at-the-national-level/ (In Thai)
Time. (2024). World. Thailand: What the World’s ‘Most Complicated Election’ Means for Thailand’s Democracy. https://time.com/6993473/thailand-2024-senate-election-results-democracy
Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). Sage Publications.
