เงื่อนไขการคว่ำบาตรกับหลักความเป็นอิสระของเลตเตอร์ออฟเครดิต ภายใต้ UCP 600: ศึกษาเปรียบเทียบแนวคำพิพากษาของศาลอังกฤษและศาลสิงคโปร์

บทคัดย่อ

เเลตเตอร์ออฟเครดิตเป็นเครื่องมือสำคัญในการชำระราคาสำหรับการค้าระหว่างประเทศ โดยตั้งอยู่บนหลักความเป็นอิสระของเครดิตและหลักการพิจารณาเฉพาะเอกสารตาม UCP 600 แต่การขยายตัวของมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจและการเงินระหว่างประเทศทำให้ธนาคารต้องคำนึงถึงข้อจำกัดตามกฎหมายคว่ำบาตร และนิยมกำหนดเงื่อนไขการคว่ำบาตรไว้ในเลตเตอร์ออฟเครดิตหรือคำยืนยันเครดิต จึงเกิดปัญหาว่าเงื่อนไขดังกล่าว ตลอดจนการปฏิเสธการชำระเงินด้วยเหตุแห่งมาตรการคว่ำบาตร มีผลต่อหลักความเป็นอิสระของเครดิตและการใช้ข้อ 14(h)
ของ UCP 600 อย่างไร

บทความนี้ใช้วิธีการศึกษาเชิงเอกสารทางกฎหมาย โดยวิเคราะห์แนวทางของสภาหอการค้านานาชาติ (ICC) และเปรียบเทียบคำพิพากษาของศาลอังกฤษในคดี Celestial Aviation กับศาลสิงคโปร์ในคดี Kuvera Resources ผลการศึกษาพบว่า สองคดีให้ผลต่างกันเพราะฐานที่ธนาคารยกขึ้นต่อสู้และศาลใช้วินิจฉัยต่างกัน ในคดี Celestial Aviation ธนาคารอ้างบทห้ามตามกฎหมายของสหราชอาณาจักร ศาลจึงตีความบทห้ามอย่างกว้างตามวัตถุประสงค์ของกฎหมาย แต่ผลที่ภาระผูกพันตามเครดิตถูกระงับไว้เป็นเพียงสมมติฐานที่คู่ความตกลงกัน มิใช่ข้อวินิจฉัยของศาล ส่วนในคดี Kuvera แม้ธนาคารผู้ยืนยันเครดิตจะเป็นสาขาของธนาคารสหรัฐอเมริกา แต่คดีต่อสู้และวินิจฉัยผ่านเงื่อนไขการคว่ำบาตรในคำยืนยันเครดิตเท่านั้น ศาลอุทธรณ์ตีความเงื่อนไขอย่างเคร่งครัดตามมาตรฐานภาวะวิสัย โดยมิได้วินิจฉัยความสมบูรณ์ของเงื่อนไขนั้น

สำหรับกฎหมายไทย หากผู้รับประโยชน์เป็นบุคคลที่ถูกกำหนดตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้ายฯ ต้องพิจารณากลไกเฉพาะของกฎหมายดังกล่าวก่อนสรุปว่าหนี้ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ข้อห้ามชั่วคราวทำให้ธนาคารยังไม่ผิดนัดตามมาตรา 205 ส่วนมาตรา 219 ใช้เมื่อการชำระหนี้กลายเป็นพ้นวิสัยอย่างแท้จริง สำหรับเงื่อนไขที่ธนาคารกำหนดขึ้นเองอาจตีความให้เป็นคุณแก่ผู้รับประโยชน์ได้
ตามมาตรา 4 วรรคท้ายแห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 บทความนี้จึงเสนอให้ธนาคารแห่งประเทศไทยออกหลักเกณฑ์ด้านการบริหารความเสี่ยงที่กำหนดมาตรฐานขั้นต่ำของเงื่อนไขการคว่ำบาตร โดยประสานกับสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงน