Legal Issues in the Process of Prosecuting Online Fraud Cases

Authors

  • Torlanin Pumsuwan Faculty of Law, Krirk University

Keywords:

Online Fraud, Criminal Justice Process, Law

Abstract

The complexity of online fraud has intensified alongside advances in digital technology, creating significant challenges in criminal proceedings, particularly in the collection, examination, and presentation of electronic evidence. A central problem lies in the lack of standardized technological tools and forensic systems for digital evidence analysis, as well as the shortage of experts who possess integrated knowledge of both legal procedures and information technology. These limitations have resulted in delays in investigations, uncertainty in forensic outcomes, and potential risks to the core principle of proof in the criminal justice process.

A comparative review of foreign legal frameworks reveals that France has established centralized digital forensic institutions that operate under standardized procedures, while the United Kingdom strictly applies chain of custody requirements and professional certification for digital forensic specialists. Japan, in turn, has developed an integrated cybercrime investigation structure that centralizes data, training, and technological resources. These models demonstrate that effective management of digital evidence requires a coordinated system of legal standards, organizational structure, and specialized human resources.

In the Thai context, although existing laws such as the Electronic Transactions Act and the Computer Crimes Act provide a basic legal framework for the admissibility of electronic evidence, the absence of unified forensic standards and interdisciplinary professional development continues to hinder the efficiency of verifying factual information in rapidly evolving online fraud cases.

This study proposes systemic reforms including the establishment of a national digital forensic center aligned with international standards, the creation of a certification system for legal and technological experts, clear procedural regulations for handling digital evidence, and the development of specialized training curricula. Such measures would strengthen the capacity of the Thai criminal justice system to effectively respond to digital-era challenges in a sustainable and credible manner.

References

เกษมสันต์ วิลาวรรณ. (2562). กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ภาค 1–3. กรุงเทพมหานคร: วิญญูชน.

กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI). (2561). คู่มือการสืบสวนคดีพิเศษ. กรุงเทพมหานคร: กรมสอบสวนคดีพิเศษ.

กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI). (2565). รายงานการดำเนินคดี FOREX-3D.

กุณฑสูติ อรุณสุดา. (2564). แนววินิจฉัยของศาลฎีกาเกี่ยวกับการสอบสวนที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย. วารสารบัณฑิตศึกษานิติศาสตร์, 14(2).

เข็มชัย ชุติวงศ์. (2560). หลักนิติธรรมกับการสั่งคดีของพนักงานอัยการ. เอกสารวิชาการส่วนบุคคล, วิทยาลัยรัฐธรรมนูญ สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ.

คณิต ณ นคร. (2530). วิธีพิจารณาความอาญาไทย: หลักกฎหมายกับทางปฏิบัติที่ไม่ตรงกัน. วารสารนิติศาสตร์, 15(3), 89.

คณิต ณ นคร. (2540). ปัญหาในการใช้ดุลพินิจของอัยการ. ใน รวมบทความด้านวิชาการของศาสตราจารย์ ดร. คณิต ณ นคร อัยการสูงสุด. กรุงเทพมหานคร: พิมพ์อักษร.

คณิต ณ นคร. (2540). วิธีพิจารณาความอาญาของไทย: หลักปฏิบัติทางกฎหมายที่ไม่ตรงกัน. ใน รวมบทความด้านวิชาการของศาสตราจารย์ ดร. คณิต ณ นคร อัยการสูงสุด. กรุงเทพมหานคร: พิมพ์อักษร.

จุฬารัตน์ รัฐพิทักษ์สันติ. (2562). ความกลัวต่อการตัดสินใจกระทำความผิดซ้ำในคดียาเสพติดของผู้ต้องขังที่เคยกระทำผิดซ้ำ. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ชลลดา จินตเสถียร. (2553). ข้อยกเว้นการห้ามรับฟังพยานหลักฐานที่ได้มาโดยมิชอบตามมาตรา 226/1 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา. วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

เทอดศักดิ์ เธียรชัยบัณฑิต. (2558). เทคโนโลยีสารสนเทศเบื้องต้น. กรุงเทพมหานคร: ซีเอ็ดยูเคชั่น.

ธนาวุฒิ ธรรมปรีชา. (2564). การพิสูจน์พยานหลักฐานดิจิทัลในคดีอาญา. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 50(1).

บดินทร วิยาภรณ์. (2552). การไม่ดำเนินคดีในชั้นพนักงานสอบสวนโดยใช้ดุลพินิจ. วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2548. (2548, 18 มกราคม). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 122 ตอนที่ 6 ก.

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา. (2477, 10 มิถุนายน). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 51 หน้า 775.

ประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2499. (2499, 15 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 73 ตอนที่ 95 (ฉบับพิเศษ).

ปราโมทย์ เสริมศีลธรรม. (2564). หลักเกณฑ์ในการกำหนดโทษทางอาญา. ภายใต้โครงการสนับสนุนสารสนเทศเพื่อการทำงานของสมาชิกรัฐสภา. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.

ปรานี เสฐจินตนิน. (2528). ผลของการกระทำและความรับผิดในทางอาญา. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ปรีชา สุวรรณทัต. (2553). การสืบสวนและการสอบสวน. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ปานเทพ กล้าณรงค์ราญ. (2565). การฉ้อโกงออนไลน์: ความท้าทายของระบบกฎหมายไทย. วารสารนิติศาสตร์ร่วมสมัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ไผทชิต เอกจริยกร. (2560). กฎหมายอาญา ภาคทั่วไป. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

พงษ์วิทย์ บุญรักชาติ. (2566). ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี: ศึกษากรณีความผิดฐานฉ้อโกง. วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, กลุ่มวิชากฎหมายอาญาและกระบวนการยุติธรรมทางอาญา คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม.

พรเพชร วิชิตชลชัย. (2553). คำอธิบายกฎหมายลักษณะพยานหลักฐาน. กรุงเทพมหานคร: สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา.

พรเพชร วิชิตชลชัย. (2553). คำอธิบายกฎหมายลักษณะพยานหลักฐาน. กรุงเทพมหานคร: สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา.

พระราชกำหนดการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566. (2566, 16 มีนาคม). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 140 ตอนที่ 18 ก.

พระราชบัญญัติการสอบสวนคดีพิเศษ พ.ศ. 2547. (2547, 22 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 121 ตอนที่ 61 ก.

พระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม. (2544, 2 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 118 ตอนที่ 26 ก.

พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565. (2565, 25 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 139 ตอนที่ 66 ก.

พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2542. (2542, 23 มีนาคม). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 116 ตอนที่ 29 ก.

พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560. (2560, 24 มกราคม). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 10 ก.

พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562. (2562, 22 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 136 ตอนที่ 67 ก.

ไพโรจน์ วายุภาพ. (2560). นิติปรัชญา: กฎหมายกับความยุติธรรม. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์นิติธรรม.

รัชพล เย็นใจ. (2556). การสืบสวนสอบสวน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560. (2560, 6 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก.

วรินทรา ศรีวิชัย. (2563). การตรวจพิสูจน์พยานหลักฐานดิจิทัลกับคดีเกี่ยวกับความมั่นคง. นิติสังคมศาสตร์, 13(1), 78–101.

วิเชียร ดิเรกอุดมศักดิ์. (2565). พยานหลักฐานดิจิทัลกับกระบวนการยุติธรรมไทย. วารสารนิติศาสตร์ปริทรรศน์, 12(1).

วิเชียร ฤกษ์ไพศาล. (2561). เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการจัดการ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

วิชัย ดิษฐอำนาจ. (2560). คำอธิบายกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

วิภาพร เนติจิรโชติ, และคณะ. (2566). แนวคิดและหลักเกณฑ์ในการกำหนดขอบเขตของกฎหมายอาญา. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 7(3), 323.

วิษณุ เครืองาม. (2561). หลักกฎหมายเบื้องต้น. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ศูนย์บริหารการรับเรื่องร้องเรียนการกระทำความผิดทางเทคโนโลยี (PCT). (2566). รายงานนโยบายและผลการดำเนินงาน.

สมชาย ปรีชาศิลปะกุล. (2563). อาชญาวิทยากับการจัดการความยุติธรรม. เชียงใหม่: โครงการวิจัยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

สมบัติ ธำรงธัญวงศ์. (2562). เทคนิคการสืบสวนและสืบค้นข้อมูล. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วิทยพัฒน์.

สมยศ เชื้อไทย. (2563). คำอธิบายกฎหมายอาญา ภาค 1. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์นิติธรรม.

สรัลพัฒน์ ยศสมบัติ. (2563). แนวทางในการพัฒนาเจ้าหน้าที่ตำรวจในระดับสถานีเพื่อป้องกันและปราบปรามการกระทำความผิดอาชญากรรมทางเทคโนโลยีสารสนเทศ. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, สาขาวิชานิติรัฐกิจและการบริหาร คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม.

สารพันปัญหากฎหมาย. (มปป.). ความผิดฐานฉ้อโกงกับการซื้อขายสินค้าออนไลน์. จุลนิติ.

สำนักงานตำรวจแห่งชาติ. (2563). แนวทางการปฏิบัติเกี่ยวกับพยานหลักฐานทางดิจิทัล.

สำนักงานตำรวจแห่งชาติ. (2563). แนวทางการรวบรวมและใช้พยานหลักฐานทางดิจิทัลในคดีอาญา.

สำนักงานตำรวจแห่งชาติ. (2565). รายงานสถานการณ์อาชญากรรมทางเทคโนโลยี.

สำนักงานตำรวจแห่งชาติ. (2566). รายงานคดีแอปดูดเงิน.

สำนักงานปลัดกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. (2553). สารสนเทศและเทคโนโลยีสารสนเทศ. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร.

สำนักงานศาลยุติธรรม. (2564). แนวทางการใช้ระบบการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส์.

สำนักงานอัยการสูงสุด. (2564). คู่มือการใช้พยานหลักฐานดิจิทัลในกระบวนการยุติธรรม. กรุงเทพมหานคร: สำนักอำนวยการ.

สุรศักดิ์ ลิขสิทธิ์วัฒนกุล. (2536). หลักความชอบด้วยกฎหมายในกฎหมายอาญา. ใน รวมบทความทางวิชาการเนื่องในโอกาสครบรอบ 84 ปี ศาสตราจารย์จิตติ ติงศภัทิย์. กรุงเทพมหานคร.

หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ. (2566). บทเรียน FOREX-3D กับช่องโหว่ของกฎหมายแพ่งและพาณิชย์.

อัจฉรียา ชูตินันท์. (2561). อาชญาวิทยาและทัณฑวิทยา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วิญญูชน.

อุดม รัฐอมฤต. (2548). บทบาทของอัยการในมุมมองของกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์. รายงานวิจัย.

อุดม รัฐอมฤต. (2562). กฎหมายมหาชนเบื้องต้น. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วิญญูชน.

อุทัย อาทิเวช. (2561). หลักทฤษฎี: ความผิดอาญาและโทษ. กรุงเทพมหานคร: วี.เจ. พริ้นติ้ง.

Cyber Crime Investigation Bureau (CCIB). (2023). รายงานสถิติอาชญากรรมไซเบอร์ประจำปี 2566. ประเทศไทย

Downloads

Published

2025-12-31

How to Cite

Pumsuwan, T. (2025). Legal Issues in the Process of Prosecuting Online Fraud Cases. Journal of Humanities and Social Sciences Loei Rajabhat University, 8(1,2), 183–194. retrieved from https://so01.tci-thaijo.org/index.php/husolru/article/view/284514