การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมและการตรวจสอบของภาคประชาชนต่อการบริหารงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตจังหวัดเลย
คำสำคัญ:
การมีส่วนร่วมของภาคประชาชน, การตรวจสอบภาครัฐ, องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, จังหวัดเลย, โมเดลสมการโครงสร้างบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและสาเหตุการมีส่วนร่วมและการตรวจสอบของภาคประชาชนต่อการบริหารงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตจังหวัดเลย ตรวจสอบปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วมและการตรวจสอบ และพัฒนารูปแบบการมีส่วนรวมและการตรวจสอบ โดยวิธีวิจัยแบบผสม (Mixed method research) ได้แก่ การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth interview) ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ (Key Informants) จำนวน 10 ราย และการวิจัยเชิงปริมาณโดยการสำรวจและสุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิ (Stratified random sampling) จากประชาชนผู้มีสิทธิ์เลือกตั้ง และสมาชิกสภาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 485 ราย จากเขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ใน 5 อำเภอ โดยใช้แบบสอบถามแบบประมาณค่า ซึ่งมีค่าระดับความเชื่อมั่น (Reliability) เท่ากับ 0.98 วิเคราะห์ข้อมูลอาศัยเทคนิคการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง (Structural Equation Modeling: SEM) โดยใช้โปรแกรม LISREL 8.30
ผลการวิจัยพบว่า 1) ภาคประชาชนยังขาดการมีส่วนร่วมและขาดความกระตือรือร้นในการติดตามตรวจสอบการบริหารงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยส่วนใหญ่อยู่ในฐานะเป็นเพียงผู้รับผลประโยชน์จากหน่วยงานรัฐ และถูกจัดแต่งตั้งหรือจัดตั้งตามข้อกำหนดของกฎหมาย สื่อมวลชนบางคนยังถูกอิทธิพลครอบงำจากนักการเมือง หรือข้าราชการ และบางคนอาจมีพฤติกรรมเรียกรับผลประโยชน์ รวมถึงหน่วยงานที่มีหน้าที่ตรวจสอบบางหน่วยกลับไม่มีอำนาจให้คุณให้โทษ แม้ว่าสถานการณ์ด้านการมีส่วนร่วมและการตรวจสอบจะมีแนวโน้ม “ดีขึ้น” เนื่องจากอิทธิพลของสื่อสังคมออนไลน์ ภาคประชาสังคม และเงื่อนไขของกฎหมายใหม่ ๆ ที่เปิดกว้างก็ตาม โดยประชาชนทั่วไปมีส่วนร่วมและตรวจสอบการบริหารงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดเลยอยู่ในระดับปานกลาง (= 3.41) ในขณะที่ภาคประชาชนอยู่ในระดับมาก (
= 3.54) 2) ปัจจัยด้านบทบาทของภาคประชาสังคม ด้านวัฒนธรรมทางการเมือง ด้านโครงสร้าง กฎหมายและนโยบาย ด้านภาวะผู้นำ และด้านผลประโยชน์จูงใจและการมีส่วนได้ส่วนเสียมีสหสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมและการตรวจสอบของภาคประชาชนต่อการบริหารงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดเลยอยู่ในระดับค่อนข้างสูงถึงสูงทุกตัวโดยมีค่าสหสัมพันธ์ (r) เท่ากับ 0.91, 0.85, 0.84, 0.78, และ0.77 ณ ระดับนัยสำคัญ 0.05 ตามลำดับ 3) โมเดลโครงสร้างความสัมพันธ์เชิงสาเหตุสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์โดยปัจจัยทั้ง 5 สามารถร่วมกันอธิบายการมีส่วนร่วมและการตรวจสอบของภาคประชาชนต่อการบริหารงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตจังหวัดเลยได้ร้อยละ 85
เอกสารอ้างอิง
กิรพัฒน์ เขียนทองกุล (2556). การสร้างความเป็นพลเมืองและการมีส่วนร่วมของประชาสังคมผ่าน การกระจายอำนาจและการปกครองท้องถิ่น. รวมบทความวิชาการและงานวิจัยการประชุม วิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์แห่งชาติ ครั้งที่ 14 (2556).อุบลราชธานี: ศิริธรรมออฟเซ็ต.
โกวิทย์ พวงงาม. (2546). การปกครองท้องถิ่นไทย: หลักการและมิติใหม่ในอนาคต. กรุงเทพฯ: วิญญูชน.
เกรียงไกร ปัญญาพงศธร. (2561) “การคอร์รัปชั่นในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในประเทศไทย: ศึกษากรณีเทศบาลนคร” วารสารราชภัฏกรุงเก่า ปีที่ 5 ฉบับที่ 1 (มกราคา 2561).
จักษ์ พันธ์ชูเพชร. (2549). การเมืองการปกครองไทย (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: พั้นกรุ๊ป.
ชัยฤกษ์ วงษ์เจริญ. (2545). การวางแผนกลยุทธ์การจัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วมระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (ดุษฎีนิพนธ์การศึกษาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ชาดา นนทวัฒน์(บรรณาธิการและเรียบเรียง). (2552). 13 กบฏ 1 ปฏิวัติ 12 รัฐประหารในวังวนเก้าอี้
ผู้นำชาติ. กรุงเทพฯ: ยิปซีกรุ๊ป จำกัด.
ทิสาปาโมกข์ ปรึกษากิ่ง. (2556). บทบาทของภาคประชาสังคมในการกำกับตรวจสอบองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กรณีศึกษาองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านยาง อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี. การศึกษาค้นคว้าอิสระตามหลักสูตรรัฐศาสตรมหาบัณฑิต การเมืองการปกครองท้องถิ่น. สาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ธนภัทร ใจเย็น (2564). รูปแบบการส่งเสริมการปฏิบัติตามหลักธรรมาภิบาลด้านคุณธรรมและความโปร่งใส ของหน่วยงานราชการส่วนภูมิภาคสังกัดกระทรวงมหาดไทยในเขตจังหวัดเลย. วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 6(1)
ธนวัฒน์ ปิ่นแก้ว. (2539). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการมีส่วนร่วมของเยาวชนในกิจการศูนย์การเรียนรู้เยาวชนตำบล: ศึกษาเฉพาะกรณีศูนย์เยาวชนต่อต้านยาเสพติด อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี. (ภาคนิพนธ์พัฒนบริหารศาสตรมหาบัณฑิต). สาขาวิชาการวิเคราะห์และวางแผนทางสังคม สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
ธเนศวร์ เจริญเมือง. (2545). 100 ปี การปกครองท้องถิ่นไทย พ.ศ. 2440-2540 (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: โครงการจัดพิมพ์คบไฟ.
ธานินทร์ ศิลป์ จารุ. (2555). การวิจัยและการวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติด้วยSPSS และ AMOS. (พิมพ์ครั้งที่ 13). กรุงเทพฯ: บิสซิเนสอาร์แอนด์ดี.
นงลักษณ์ วิรัชชัย. (2542). โมเดลริสเรล : สถิติวิเคราะห์สำหรับการวิจัย. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ:
โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปิยะนุช เงินคล้าย และคณะ. (2563). “การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนา ท้องถิ่น” วารสารวิจัยรามคำแหง (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์) 23(1).
พงศ์เพ็ญ ศกุนตาภัย. (2547). ทฤษฎีการเมืองยุคใหม่. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
มัสลิน รัตนภูมิ. (2554). บทบาทของประชาสังคมในการพัฒนาท้องถิ่นในเขตเทศบาลตำบลปริก อำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา. (วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ยุพาพร รูปงาม. (2545). การมีส่วนร่วมของข้าราชการสำนักงบประมาณในการปฏิรูประบบราชการ.
กรุงเทพฯ: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
รังสรรค์ โฉมยา และคณะ (2565). วิธีการกำหนดขนาดตัวอย่างสำหรับการวิเคราะห์แบบจำลองสมการโครงสร้างเชิงเส้น. วารสารการวัดผลการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. 28(2)
ลิขิต ธีรเวคนิ. (2549). เรียนรู้จากปัญญาของลอร์ด แอคตัน. จาก
https//mgronline.com/daily/detail/9490000115969. สืบค้นเมื่อ 10 มีนาคม 2568.
สถาบันพระปกเกล้า. (2557). การมีส่วนร่วมของประชาชน. จาก
wiki.kpi.ac.th/index .php.? title การมีส่วนร่วมของประชาชน. สืบค้นเมื่อ 15 มิถุนายน 2566.
สถาบันพระปกเกล้า. (2561). การมีส่วนร่วมของประชาชนตามรัฐธรรมนูญ 2560 จาก
wiki.kpi.ac.th/index. php? Title = การมีส่วนร่วมของประชาชน. สืบค้นเมื่อ 9 มิถุนายน 2566.
สมบัติ จันทรวงศ์.(2546). ปรัชญาการเมืองเบื้องต้น: บทวิเคราะห์โสเกรตีส. กรุงเทพฯ:โครงการจัดพิมพ์คบไฟ.
สิทธิ์ธนัชท์ วารุณสหรัชภณ. (2559). การมีส่วนร่วมของประชาชนต่อการบริหารงานปกครองส่วนท้องถิ่น
องค์การบริหารส่วนตำบลตลาดจินดา อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม. เอกสารการค้นคว้าอิสระ
ตามหลักสูตรรัฐศาสตรมหาบัณฑิตสาขาการเมืองการปกครอง. คณะรัฐศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สุจิตรา บุณยรัตพันธุ์. (2549). ระเบียบวิธีวิจัยสำหรับรัฐประศาสนศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 7 แก้ไขเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ: คณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
สุภางค์ จันทวานิช. (2554). การวิเคราะห์ข้อมูลในการวิจัยเชิงคุณภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อคิน รพีพัฒน์. (2527). การมีส่วนร่วมของชุมชนในสภาพสังคมและวัฒนธรรมไทยในการมีส่วนร่วม
ของประชาชนในการพัฒนา. กรุงเทพฯ: ศักดิ์โสภาการพิมพ์.
อรวรรณ สว่างอารมณ์ (2564). การศึกษาวัฒนธรรมทางการเมืองของพลเมือง 4 รุ่น: กรณีศึกษา
อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารพัฒนาสังคม. 23 (1).
อาหวัง ล่านุ้ยและบดินทร์ เดเบาะจาโก. (2564). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารงานขององค์การ บริหารส่วนตำบลบาตง อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส”. (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการพัฒนาสังคม). มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. จาก
http://kb.psu.ac.th/psukb Handle/201617893. สืบค้นเมื่อ 10 มิถุนายน 2566.
Cotler, Helena, et, all. (2022). “Environmental Governance in Urban Watersheds: The Role of Civil Society Organizations in Mexico”. Sustainability, 14, 2. https://
doi.org/10.3390/su14020988.
Masiya, Tyanai., Mazenda, Adrino., and Gwabeni, Thandokazi N.S. (2021). “Participatory
budgeting in a South African local municipality”. International Journal of
Management Practice, 14 (3).
McNulty, Stephanie. (2023). Participatory Democracy? Exploring Peru’s Efforts to Engage
Civil Society in Local Governance. Latin American Politics and Society, 55(3).
Ngumbela, Xolisile G. (2023). Examining the role played by civil society organizations in the Amatole District Municipality in the Eastern Cape Province: opportunities and
constraints. International of Sustainable Society. 15(1).
Nurudin, SuZie Mat., and et, al. (2015). Public Participation Process at Local Government
Administration: A Case Study of the Seremban Municipality Council, Malaysia.
Procedia – Social and Behavioral Science.
Satriadi, Yadi., Yusuf, Sarina and Ali, Roslan. (2021). Understanding the Voter's Behavior as an Effort to Increase Publics' Political Participation in Indonesia. International Journal of Research in Business and Social Science. DOI:10.6007/IJARBSS/v11-i2/9192.
Wampler, Brian. (2012). “Entering the State: Civil Society Activism and Participatory Governance in Brazil”. Political Studies, 60.
Zheng, Ye., Qi, Kexin., and Li, Zhenmiao. (2023). The relationship between public participation willingness, public participation behavior, and innovative city construction performance”. International Journal of Data Science. 7(4)
