ผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพของประชาชนในการสื่อสารผ่านระบบคอมพิวเตอร์
คำสำคัญ:
เสรีภาพในการสื่อสาร, ระบบคอมพิวเตอร์, หลักความได้สัดส่วนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบกรอบแนวคิดทางกฎหมายของประเทศไทยและต่างประเทศเกี่ยวกับสิทธิเสรีภาพของประชาชนในการสื่อสารผ่านระบบคอมพิวเตอร์ วิเคราะห์ข้อจำกัดและผลกระทบของพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 ต่อเสรีภาพในการสื่อสาร และศึกษาความได้สัดส่วนระหว่างการบังคับใช้กฎหมายและการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนตามกฎหมายไทยในการสื่อสารผ่านระบบคอมพิวเตอร์ ผลการวิจัยพบว่า กรอบแนวคิดทางกฎหมายของไทยและต่างประเทศมีความแตกต่างในการคุ้มครองเสรีภาพในการสื่อสาร มาตรา 14 มีถ้อยคำคลุมเครือ เช่น “ข้อมูลอันเป็นเท็จ” ทำให้เปิดช่องให้รัฐใช้ดุลพินิจได้กว้างโดยไม่มีองค์กรตรวจสอบถ่วงดุล ขณะที่กฎหมายของสหรัฐอเมริกา สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี และราชอาณาจักรญี่ปุ่นใช้หลักความได้สัดส่วนพร้อมระบบศาลที่ตรวจสอบอำนาจรัฐ กฎหมายนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อควบคุมอาชญากรรมทางไซเบอร์ แต่กลับถูกใช้ในลักษณะจำกัดเสรีภาพของประชาชน การแสดงความคิดเห็นทางการเมือง และการบังคับใช้กฎหมายยังขาดดุลยภาพแม้รัฐมีสิทธิในการจำกัดเสรีภาพเพื่อความมั่นคงแต่ใช้อำนาจมากเกินขอบเขตกฎหมายในหลายกรณี ดังนั้น ควรแก้ไขปรับปรุงพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ให้ชัดเจนมากขึ้นโดยเฉพาะเรื่องขอบเขตอำนาจของเจ้าหน้าที่ กำหนดให้การเข้าถึงข้อมูลของประชาชนต้องได้รับอนุญาตจากศาลก่อน เพื่อลดความเสี่ยงในการละเมิดสิทธิความเป็นส่วนตัวของประชาชน พิจารณาใช้มาตรการทางเลือกแทนโทษทางอาญา การปรับหรือการคุมประพฤติ สำหรับกรณีความผิดไม่ร้ายแรงต่อความมั่นคงของรัฐ และเสริมสร้างกลไกการตรวจสอบและถ่วงดุลการบังคับใช้กฎหมายว่ามีการละเมิดสิทธิเสรีภาพของประชาชนหรือไม่
เอกสารอ้างอิง
คันธิรา ฉายาวงศ์. (2568). เสรีภาพสื่อกับกฎหมายดิจิทัล: ความท้าทายของผู้ประกอบวิชาชีพสื่อกับการปรับตัวในอนาคต. วารสารศาสตร์, 18(1), 99-150.
บรรเจิด สิงคะเนติ. (2558). หลักพื้นฐานเกี่ยวกับสิทธิเสรีภาพและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์. กรุงเทพฯ: วิญญูชน.
วรเจตน์ ภาคีรัตน์. (2543). เงื่อนไขการตรากฎหมายจำกัดสิทธิและเสรีภาพของประชาชน: “มาตร” ในการควบคุมตรวจสอบความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมาย. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 30(2), 184-194.
วีระ โลจายะ. (2539). เอกสารการสอนชุดกฎหมายมหาชนเรื่องสิทธิเสรีภาพของประชาชน. กรุงเทพฯ :สำนักพิมพ์ชวนพิมพ์.
ศิลป์ฟ้า ตันศราวุธ และโทบี้ เมนเดล. (2553). บทวิเคราะห์พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ 2550. ศูนย์กฎหมายและประชาธิปไตย (Centre for Law and Democracy) องค์การสาธารณประโยชน์นานาชาติด้านสิทธิมนุษยชนในประเทศแคนาดา.
สมยศ เชื้อไทย. (2553). คำอธิบายหลักรัฐธรรมนูญทั่วไป. กรุงเทพฯ: เรือนแก้วการพิมพ์.
สาวตรี สุขศรี, ศิริพล กุศลศิลป์วุฒิ และอรพิณ ยิ่งยงพัฒนา. (2555). ผลกระทบจากพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 และนโยบายของรัฐกับสิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น. โครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน.
เอกบุญ วงศ์สวัสดิ์กุล. (2553). หลักนิติรัฐ หลักนิติธรรม. กรุงเทพฯ :มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
Chen, L. (2017). Freedom of Speech and the Principle of Proportionality. Journal of Constitutional Law, 45(3), 120-135.
Chester Tan. (2022). Free speech and public order in Singapore. Asian Journal of Comparative Law, 17(1), 88-105.
Freedom House. (2022). Freedom on the Net 2022-Indonesia. Retrieved from https://freedomhouse.org
Human Right Watch. (2016). Thailand: Cyber Crime Act Tightens Internet Control. Retrieved from https://www.hrw.org/news/2016/12/21/thailand-cyber-crime-act-tightens-internet-control
Justia. (1969). Brandenburg v. Ohio, 395 U.S. 444 (1969). Retrieved from https://supreme. justia.com/cases/federal/us/395/444/
Palatino, M. (2012). Malaysia’s new internet law. Retrieved from https://thediplomat.com/ 2012/08/guilty-until-proven-innocent-malaysias-new-internet-law/
Reang, P. (2014). Freedom of expression and right to information in Asian countries: A regional analysis of challenges, treats and opportunities. London: Internews Europe.
Smith, J. (2018). Human rights and the rule of law: A comparative analysis. Oxford University Press.
Smith, J., & Johnson, A. (2020). Principles of state discretion: A legal and political perspective. Journal of Political Science, 15(2), 123-145.
