กฎหมายคุ้มครองผู้ไม่สูบบุหรี่ในสถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิง : หน่วยงานรัฐสามารถบังคับใช้ได้จริงหรือ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา ปัญหาการบังคับใช้กฎหมายคุ้มครองผู้ไม่สูบบุหรี่ในสถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิง หรือที่เรียกกันว่า ปั๊มน้ำมัน ซึ่งผู้เขียนตั้งประเด็นคำถามว่า ปัจจุบันหน่วยงานรัฐสามารถบังคับใช้กฎหมายในเรื่องดังกล่าวได้จริงหรือ โดยศึกษา พระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ. 2560 และพระราชบัญญัติควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2542 รวมถึงกฎกระทรวง ประกาศกระทรวงที่เกี่ยวกับการคุ้มครองผู้ไม่สูบบุหรี่ในสถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิง และค้นคว้าข้อมูลเพิ่มเติมจากเวบไซต์ ข่าวสาร เอกสารต่าง ๆ ตลอดถึงศึกษาเปรียบเทียบประเทศบรูไน และประเทศฟิลิปปินส์ ที่สามารถออกแบบการแก้ไขปัญหาได้เป็นอย่างดี

          ผลการศึกษาพบว่า ข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นซึ่งเป็นที่เป็นประจักษ์แก่สาธารณะชนทั่วไปว่า ปัจจุบันมีผู้สูบบุหรี่ภายในปั๊มน้ำมันอย่างต่อเนื่อง ด้วยสถานที่ดังกล่าวมีการให้บริการหลายประการ เป็นต้นว่า ร้านอาหาร ห้องน้ำ ร้านสะดวกซื้อ จึงเป็นพื้นที่ที่เหมาะสมในการพักผ่อนจากการเดินทาง และใช้โอกาสในการสูบบหรี่ ในขณะที่มีสติ๊กเกอร์ ป้ายเตือนห้ามสูบบุหรี่ และกำหนดโทษเอาไว้อย่างชัดเจน ทำให้ควันบุหรี่ลอยไปทางอากาศ กระทบแก่ผู้ที่สัมผัสไม่เว้นว่าจะเป็นเด็ก ผู้หญิงตั้งครรภ์ ผู้ใหญ่ คนชรา หรือนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ ทำให้การสะสมควันบุหรี่เกิดโรคถุงลมโป่งพอง มะเร็งปอด ภูมิแพ้ ต่อไปในอนาคต โดยแต่ละปีรัฐได้สิ้นเปลืองงบประมาณในการเสียค่าใช้จ่ายจำนวนมาก เพื่อรักษาผู้ป่วย ถึงแม้ว่าประเทศไทยเข้าเป็นภาคีกรอบอนุสัญญาว่าด้วยการควบคุมยาสูบขององค์การอนามัยโลกก็ตาม แต่ก็ไม่สามารถแก้ไขปัญหาเรื้อรังนี้ให้สิ้นสุดลงได้ และทำให้รัฐภาคีไม่ให้ความไว้วางใจ ตลอดถึงกระทบต่อภาพลักษณ์ของการท่องเที่ยวในประเทศ

          ผู้เขียนมีข้อเสนอแนะว่า รัฐควรบริหารจัดการด้วยการรณรงค์และจับกุมผู้กระทำความผิดอย่างต่อเนื่อง โดยคำนวณระยะเวลาให้เหมาะสมตามสถานการณ์ เพื่อทำให้ปั๊มน้ำมันเป็นเขตปลอดสูบบหรี่ตามกฎหมายอย่างแท้จริง และคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบซี่งมีอำนาจหน้าที่โดยตรงในการคุ้มครองผู้ไม่สูบบุหรี่ ในทุกระดับชั้น นับแต่ระดับชาติ กรุงเทพมหานคร และระดับจังหวัด ควรประสานความร่วมมือระหว่างกัน โดยออกคำสั่งให้เจ้าหน้าที่ระดับปฏิบัติการลงมือจับกุมและรณรงค์การไม่สูบบุหรี่อย่างจริงจัง และติดตามอย่างใกล้ชิดเพื่อให้ปัญหาดังกล่าวเบาบางและหมดไป และควรแก้ไขปรับปรุงพระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ. 2560 ในกรณีผู้ประกอบกิจการละเลยไม่สอดส่องดูแล และตักเตือนผู้สูบบุหรี่ โดยใช้แนวทางตามกฎหมายของประเทศฟิลิบปินส์ที่ยกระดับการลงโทษจากเบาไปหาหนัก