กระบวนการสร้างและใช้ความรู้ประเพณีตานสลากชะลอมของชุมชนบ้านคุ้ม ตำบลชัยชุมพล อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์

ผู้แต่ง

  • เอกฤทัย ฉัตรชัยเดช คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์
  • ศิวัฒน์ กมลคุนานนท์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์

คำสำคัญ:

กระบวนการเรียนรู้, ประเพณีตานสลากชะลอม, ชุมชนบ้านคุ้ม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประเพณีของชุมชนบ้านคุ้ม ตำบลชัยจุมพล อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ ซึ่งกำลังเสื่อมความนิยมและอาจสูญหายจากชุมชน อันเนื่องมาจากผู้สืบทอดประเพณีลดจำนวนลง รวมถึงการขาดการอนุรักษ์ สืบทอด และส่งต่อองค์ความรู้สู่เด็ก เยาวชน และสมาชิกในชุมชน

ผู้ศึกษาจึงมุ่งหมายพัฒนากระบวนการจัดการองค์ความรู้ของชุมชนให้เหมาะสมกับพื้นที่และบริบทของชุมชนบ้านคุ้ม โดยเฉพาะ “ประเพณีตานสลากสลอม (สลากชะลอม)” ซึ่งถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่มีคุณค่าควรดำรงอยู่ร่วมกับสังคมปัจจุบัน

การวิจัยนี้จึงเน้นศึกษากระบวนการเรียนรู้ประเพณีตานสลากสลอมดั้งเดิมของชุมชนบ้านคุ้ม พร้อมทั้งพัฒนาองค์ความรู้ของประเพณีดังกล่าวให้เป็นระบบมากขึ้น เพื่อใช้เป็นแนวทางในการสร้างกระบวนการเรียนรู้ของชุมชน และเป็นฐานข้อมูลความรู้ที่สามารถส่งต่อให้คนรุ่นหลัง รวมถึงใช้เป็นต้นแบบในการอนุรักษ์และสืบทอดประเพณีตานสลากสลอมของชุมชนบ้านคุ้มต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม. ความเป็นมาของ “ตานก๋วยสลาก” ประเพณีทำบุญให้คนตาย ทำทานให้คนเป็น. สารสนเทศออนไลน์. https://www.silpa-mag.com/culture/article_38356

กาญจนา จันทร์สิงห์. ตานก๋วยสลาก ประเพณีโบราณของคนไทย. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลสารสนเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. สารสนเทศออนไลน์.https://arit.kpru.ac.th/ap2/local/?

ชัชรี แก้วสุรลิขิต. การจัดกระบวนการเรียนรู้เพื่อการจัดทำหลักสูตรตามเกณฑ์มาตรฐาน 2565.กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 2565

นิพัทธพงศ์ พุมมา. การวิเคราะห์วรรณกรรมเมืองลับแล อําเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์. คณะกรรมการศึกษาประวัติศาสตร์เมืองลับแล. 2565

พงศธร ศรีธรานนท. การออกแบบแอนิเมชัน เพื่อส่งเสริมและสืบทอด ประเพณีท้องถิ่น ตานก๋วยสลาก. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยรังสิต. 2556

พระบุญชุม วชิโร (ปญญายศ). ศึกษาวิเคราะหปุพพเปตพลี: ตามประเพณีตานกวยสลาก. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2562

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ น่าน. สลากภัต หรือตานก๋วยสลาก. สารสนเทศออนไลน์.https://www.finearts.go.th/nanmuseum/view/45382-

พิมพันธ์ เดชะคุปต์, พเยาว์ ยินดีสุข. กระบวนการเรียนรู้ 5 ขั้นตอน (CO-5STEPs). โรงเรียนบ้านฝั่งแดง (พระเทพวรมุนีอุปถัมภ์) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1. สารสนเทศออนไลน์. https://www.fangdaeng.com/special-project/co-5-steps

ภาณุรังษี เดือนโฮ้ง, ชยพล อินทรวงค์. เมืองลับแล...เมืองต้องห้าม (พลาด) : อัตลักษณ์ทางการท่องเที่ยวในบริบททางประวัติศาสตร์ สังคมและวัฒนธรรมชุมชน กรณีศึกษา อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์. อุตรดิตถ์. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์. 2560

มรดกทางวัฒนธรรมทางภูมิปัญญาของชาติ. " ประเพณีเดือน 10 : ตานก๋วยสลาก ". สารสนเทศออนไลน์. http://ich.culture.go.th/article/detail/63217a11b4ed5aa030321838

สมชาย ธรรมใจ. ประเพณี “ตานก๋วยสลาก”วัดปากลี. ศูนย์ข้อมูลกลางทางวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม. สารสนเทศออนไลน์. http://m-culture.in.th/album/197656/

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-31

รูปแบบการอ้างอิง

ฉัตรชัยเดช เ. ., & กมลคุนานนท์ ศ. (2025). กระบวนการสร้างและใช้ความรู้ประเพณีตานสลากชะลอมของชุมชนบ้านคุ้ม ตำบลชัยชุมพล อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 8(1,2), 17–30. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/husolru/article/view/284592