ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการบังคับใช้พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 ในประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาความเป็นมา แนวคิด และทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการอนุญาโตตุลาการของประเทศไทย โดยเปรียบเทียบกับหลักการในอนุสัญญาว่าด้วยการยอมรับและการบังคับตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการต่างประเทศ ค.ศ. 1958 (อนุสัญญานิวยอร์ก) กฎหมายแม่แบบว่าด้วยการอนุญาโตตุลาการพาณิชย์ระหว่างประเทศของคณะกรรมาธิการกฎหมายการค้าระหว่างประเทศแห่งสหประชาชาติ กฎหมายว่าด้วยการอนุญาโตตุลาการของสหราชอาณาจักร และกฎหมายว่าด้วยการอนุญาโตตุลาการของสาธารณรัฐสิงคโปร์ (2) ศึกษาและเปรียบเทียบกระบวนการอนุญาโตตุลาการของประเทศไทยกับแนวปฏิบัติสากล (3) วิเคราะห์ปัญหาในการบังคับใช้พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 ที่เป็นอุปสรรคต่อประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือของกระบวนการอนุญาโตตุลาการในประเทศไทย และ (4) เสนอแนะแนวทางปรับปรุงกฎหมายให้เหมาะสมและทันสมัยยิ่งขึ้น
งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีการศึกษาค้นคว้าเอกสารจากอนุสัญญาว่าด้วยการยอมรับและการบังคับตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการต่างประเทศ ค.ศ. 1958 กฎหมายแม่แบบว่าด้วยการอนุญาโตตุลาการพาณิชย์ระหว่างประเทศของคณะกรรมาธิการกฎหมายการค้าระหว่างประเทศแห่งสหประชาชาติ กฎหมายว่าด้วยการอนุญาโตตุลาการของสหราชอาณาจักร และกฎหมายว่าด้วยการอนุญาโตตุลาการของสาธารณรัฐสิงคโปร์ ตลอดจนตำรา บทความวิชาการ คำพิพากษา งานวิจัย และวิทยานิพนธ์ทั้งภาษาไทยและต่างประเทศ โดยมุ่งวิเคราะห์เปรียบเทียบประเด็นสำคัญเพื่อเสนอข้อเสนอแนะในการพัฒนากฎหมายไทย
ผลการวิจัยพบว่า (1) แนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการอนุญาโตตุลาการ เช่น ทฤษฎีอำนาจรัฐ ทฤษฎีสัญญา และทฤษฎีความเป็นเอกเทศ รวมถึงหลักความเป็นอิสระของคู่กรณีและหลักพันธกรณีตามสัญญา ยังไม่ถูกประยุกต์ใช้อย่างเหมาะสมในประเทศไทย ทำให้กระบวนการอนุญาโตตุลาการขาดความยืดหยุ่น (2) ข้อพิพาทที่ไม่อาจเข้าสู่กระบวนการอนุญาโตตุลาการตามมาตรา 40 วรรคสอง (2) (ก) ยังไม่มีการบัญญัติให้ชัดเจน ส่งผลให้เกิดความไม่แน่นอนในการตีความ (3) หลักเกณฑ์การเพิกถอนคำชี้ขาดที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนตามมาตรา 40 วรรคสอง (2) (ข) ยังขาดแนวทางการตีความที่แน่นอน และเปิดช่องให้ใช้ดุลพินิจเกินจำเป็น (4) มาตรการคุ้มครองชั่วคราวตามมาตรา 16 ยังไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ เนื่องจากต้องอาศัยข้อตกลงของคู่กรณีและขาดกลไกรองรับจากศาล และ (5) เมื่อเปรียบเทียบกับกฎหมายของประเทศที่มีกระบวนการอนุญาโตตุลาการที่พัฒนาแล้ว เช่น สหราชอาณาจักร สาธารณรัฐสิงคโปร์ รวมถึงอนุสัญญาว่าด้วยการยอมรับและการบังคับตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการต่างประเทศ ค.ศ. 1958 กฎหมายแม่แบบว่าด้วยการอนุญาโตตุลาการพาณิชย์ระหว่างประเทศของคณะกรรมาธิการกฎหมายการค้าระหว่างประเทศแห่งสหประชาชาติ พบว่า ประเทศเหล่านี้มีแนวทางที่ส่งเสริมกระบวนการอย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งในด้านบทบาทของศาล การตีความนโยบายสาธารณะ และการบังคับใช้มาตรการคุ้มครองชั่วคราว ซึ่งประเทศไทยควรนำมาเป็นแนวทาง โดยเฉพาะการกำหนดข้อยกเว้นของข้อพิพาทให้ชัดเจน การจำกัดขอบเขตของความสงบเรียบร้อยตามหลักนิติธรรม และการส่งเสริมบทบาทของศาลในการสนับสนุนมาตรการคุ้มครองชั่วคราว เพื่อยกระดับกระบวนการอนุญาโตตุลาการของไทยให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์และเนื้อหาในเว็บไซต์ของวารสารกฎหมาย (รวมถึง โดยไม่จำกัดเฉพาะ เนื้อหา รหัสคอมพิวเตอร์ งานศิลป์ ภาพถ่าย รูปภาพ ดนตรีกรรม โสตทัศนวัสดุ) เป็นกรรมสิทธิ์ของวารสารกฎหมาย และผู้ได้รับการโอนสิทธิทุกราย
1. วารสารกฎหมาย ให้อนุญาตให้คุณใช้สิทธิอันไม่เฉพาะเจาะจงที่สามารถถูกถอนเมื่อใดก็ได้ โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ในการ
- เยี่ยมชมเว็บไซต์และเอกสารในเว็บไซต์นี้ จากคอมพิวเตอร์หรือเครื่องมือสื่อสารผ่านเว็บบราวเซอร์
- คัดลอกและจัดเก็บเว็บไซต์และเอกสารในเว็บไซต์นี้บนลงคอมพิวเตอร์ของคุณผ่านระบบความจำ cache
- สั่งพิมพ์เอกสารจากเว็บไซต์นี้สำหรับการใช้ส่วนตัวของคุณ
- ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์โดยวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถูกคุ้มครองภายใต้ Creative Commons Attribution 4.0 International License ซึ่งอนุญาตให้ทุกคนสามารถคัดลอก แจกจ่าย ดัดแปลง ส่งต่อ ผลงานได้ ก็ต่อเมื่อผลงานและแหล่งข้อมูลได้รับการอ้างอิงอย่างเหมาะสม
2. วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สงวนสิทธิ์ไม่อนุญาตให้คุณใช้สิทธิอื่นใดที่เกี่ยวข้องกับเว็บไซต์และเอกสารบนเว็บไซต์นี้ เช่น การคัดลอก ดัดแปลง เปลี่ยนแปลง ส่งต่อ ตีพิมพ์ แจกจ่าย เผยแพร่ จัดแสดงในที่สาธารณะ ไม่ว่าจะในรูปแบบใดก็ตาม ซึ่งเว็บไซต์หรือเอกสารบนเว็บไซต์ โดยไม่อ้างอิงถึงแหล่งข้อมูลหรือโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
3. คุณอาจขออนุญาตที่จะใช้เอกสารอันมีลิขสิทธิ์บนเว็บไซต์นี้โดยการเขียนอีเมลล์มายัง journal@law.chula.ac.th
4. วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เข้มงวดกับการคุ้มครองลิขสิทธิ์อย่างมาก หากวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยพบว่าคุณได้ใช้เอกสารอันมีลิขสิทธิ์บนเว็บไซต์นี้โดยไม่ถูกต้องตามการอนุญาตให้ใช้สิทธิ ดังที่กล่าวไปข้างต้น วารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยอาจดำเนินคดีตามกฎหมายต่อคุณได้ เพื่อเรียกร้องค่าเสียหายที่เป็นตัวเงินและคำขอชั่วคราวให้คุณหยุดการใช้เอกสารดังกล่าว ทั้งนี้ คุณอาจถูกสั่งให้ชดใช้ค่าใช้จ่ายใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการตามกฎหมายนี้
หากคุณพบเห็นการใช้เอกสารอันมีลิขสิทธิ์ของวารสารกฎหมาย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ขัดหรืออาจขัดต่อการอนุญาตให้ใช้สิทธิดังที่ได้กล่าวไปข้างต้น โดยเชื่อว่าได้ละเมิดลิขสิทธิ์ของคุณหรือของผู้อื่น สามารถร้องเรียนมาได้ที่ journal@law.chula.ac.th
เอกสารอ้างอิง
หนังสือภาษาไทย
เกษมสันต์ วิลาวรรณ. อนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศ. วิญญูชน, 2548.
กฎหมายภาษาไทย
พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พุทธศักราช 2530, บัญชีเหตุผล.
พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พุทธศักราช 2545, บัญชีเหตุผล.
พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พุทธศักราช 2545, มาตรา 11.
พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พุทธศักราช 2545, มาตรา 14, 16, 45.
พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พุทธศักราช 2545, มาตรา 16.
พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พุทธศักราช 2545, มาตรา 44(2)(ข).
สถาบันอนุญาโตตุลาการ, รวมคำพิพากษาของศาลและกฎหมายที่เกี่ยวกับการอนุญาโตตุลาการ (เอกสารไม่ตีพิมพ์เผยแพร่); คำพิพากษาที่ 7928/2557; คำพิพากษาที่ 1254/2560.
สถาบันอนุญาโตตุลาการ, รวมคำพิพากษาของศาลและกฎหมายที่เกี่ยวกับการอนุญาโตตุลาการ (เอกสารไม่ตีพิมพ์เผยแพร่); คำพิพากษาที่ 4308/2560.
สถาบันอนุญาโตตุลาการ, รวมคำพิพากษาของศาลและกฎหมายที่เกี่ยวกับการอนุญาโตตุลาการ (เอกสารไม่ตีพิมพ์เผยแพร่); คำพิพากษาที่ 7928/2557; คำพิพากษาที่ 1254/2560; คำพิพากษาที่ 2074/2559; คำพิพากษาที่ 1553/2547; คำพิพากษาที่ 7256/2567.
สถาบันอนุญาโตตุลาการ, รวมคำพิพากษาของศาลและกฎหมายที่เกี่ยวกับการอนุญาโตตุลาการ (เอกสารไม่ตีพิมพ์เผยแพร่); คำพิพากษาที่ 5379/2550; คำพิพากษาที่ 1208/2554.
หนังสือภาษาต่างประเทศ
Albert Jan van den Berg. The New York Arbitration Convention of 1958: Towards a Uniform Judicial Interpretation. Kluwer Law International, 1981.
Emmanuel Gaillard and John Savage, eds. Fouchard Gaillard Goldman on International Commercial Arbitration. Kluwer Law International, 1999.
Gary B. Born. International Commercial Arbitration. 3rd ed. Kluwer Law International, 2021.
Jan Paulsson. The Idea of Arbitration. Oxford University Press, 2013.
Nigel Blackaby. Constantine Partasides, Alan Redfern and Martin Hunter, Redfern and Hunter on International Arbitration. 7th ed. Oxford University Press, 2022.
Sundaresh Menon. International Arbitration: The Coming of a New Age for Asia (and Elsewhere). ICCA Congress Series 24, 2012.
กฎหมายภาษาต่างประเทศ
Arbitration Act 1996 (UK).
Arbitration Act 1996 (United Kingdom), sections 38, 44.
Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards 1958, Article V(2)(a) (non-arbitrability).
Dallah Real Estate and Tourism Holding Co v Ministry of Religious Affairs of Pakistan [2010] UKSC 46.
Enka Insaat Ve Sanayi AS v OOO Insurance Company Chubb [2020] UKSC 38.
Fiona Trust & Holding Corporation v Privalov [2007] UKHL 40.
Fulham Football Club Ltd v Richards [2011] EWCA Civ 855.
International Arbitration Act (Singapore).
International Arbitration Act (Singapore, Cap. 143A).
Larsen Oil & Gas Pte Ltd v Petroprod Ltd [2011] SGCA 21.
New York Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards 1958, art V(2).
New York Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards, 1958, art. V(2)(a).
New York Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards, 1958, art. V(2)(b).
PT First Media TBK v Astro Nusantara International BV [2013] SGCA 57.
Singapore International Arbitration Act 1994 (as amended up to 2021), ss. 11, 12A.
Tomolugen Holdings Ltd v Silica Investors Ltd [2015] SGCA 57.
UK Arbitration Act 1996 (as amended by the Arbitration Act 2025), ss. 44–44B.
UK Arbitration Act 1996, s 1.
UK Arbitration Act 1996, s. 44.
UNCITRAL Model Law on International Commercial Arbitration 1985 (as amended in 2006), Article 17.
UNCITRAL Model Law on International Commercial Arbitration 1985 (as amended in 2006), Articles 17H–17I.
UNCITRAL Model Law on International Commercial Arbitration 1985 (as amended in 2006), Article 34(2)(b)(i).
UNCITRAL, Model Law on International Commercial Arbitration (1985, as amended in 2006).
UNCITRAL, Model Law on International Commercial Arbitration (1985, as amended 2006), art 17.
UNCITRAL, Model Law on International Commercial Arbitration (1985, as amended 2006), arts. 17-17J.
UNCITRAL, Model Law on International Commercial Arbitration 1985, with amendments as adopted in 2006 (United Nations, 2008), arts 16, 17A–17J.
UNCITRAL, Model Law on International Commercial Arbitration 1985, with amendments as adopted in 2006, arts 16, 18, 34, 36.
UNCITRAL, Model Law on International Commercial Arbitration 1985, with amendments as adopted in 2006, arts 17A–17J.
UNCITRAL, Model Law on International Commercial Arbitration 1985, with amendments as adopted in 2006, ข้อ 1(5), 34(2)(b)(i).
UNCITRAL, Model Law on International Commercial Arbitration 1985, with amendments as adopted in 2006, ข้อ 34(2)(b)(ii), 36(1)(b)(ii).
UNCITRAL, Model Law on International Commercial Arbitration 1985, with amendments as adopted in 2006, ข้อ 17A–17J.
United Nations, Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards (1958).
United Nations, Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards (1958), art V(2)(a).
United Nations, Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards (1958), art V(2)(b).
Westacre Investments Inc v Jugoimport-SDRP Holding Co Ltd [2000] QB 288 (CA).
