การพัฒนาสถานศึกษาพอเพียงสู่การเป็นศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการศึกษา โรงเรียนโคกสีพิทยาสรรพ์ ด้วยกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้เป็นการพัฒนาสถานศึกษาพอเพียงสู่การเป็นศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการศึกษา โรงเรียนโคกสีพิทยาสรรพ์ ด้วยกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยมีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาสภาสภาพการดำเนินงานสถานศึกษาพอเพียงโรงเรียนโคกสีพิทยาสรรพ์ 2) เพื่อพัฒนาสถานศึกษาพอเพียงสู่การเป็นศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการศึกษา โรงเรียนโคกสีพิทยาสรรพ์ ด้วยกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม 3) เพื่อศึกษาผลการพัฒนาสถานศึกษาพอเพียงสู่การเป็นศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการศึกษา โรงเรียนโคกสีพิทยาสรรพ์ ด้วยกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพผลการดำเนินงานโครงการสถานศึกษาพอเพียงโรงเรียนโคกสีพิทยาสรรพ์ ในภาพรวมพบว่า ผลการดำเนินงานสถานศึกษาพอเพียง อยู่ในระดับมาก 2) การพัฒนาสถานศึกษาพอเพียงสู่การเป็นศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการศึกษา โรงเรียนโคกสีพิทยาสรรพ์ ด้วยกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม 2 วงรอบ 10 ขั้นตอน พบว่า โรงเรียนมีการดำเนินการได้จัดทำโครงการในการพัฒนาสถานศึกษาทั้ง 3 ด้าน 8 องค์ประกอบตามกรอบการประเมินศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ (ฉบับปรับปรุง) พ.ศ.2565) ประกอบด้วย1) ด้านบุคลากร มี 4 องค์ประกอบคือ องค์ประกอบที่ 1 ด้านผู้บริหาร องค์ประกอบที่ 2 ครู/บุคลากร องค์ประกอบที่ 3 นักเรียน และองค์ประกอบที่ 4 คณะกรรมการสถานศึกษา พัฒนาโดยโครงการสถานศึกษาพอเพียงการดำเนินงานตามโครงการนี้ ผู้วิจัยและผู้ร่วมวิจัยตั้งเป้าหมายหรือสภาพที่คาดหวังไว้ที่ ระดับ 4.00 หรือ "มาก" ขึ้นไป ผลการดำเนินงานเมื่อประเมินผลแล้วมีระดับการดำเนินงานโดยเฉลี่ย "4.90" อยู่ในระดับมากที่สุด เป็นไปตามที่คาดหวัง 2) ด้านการจัดการสภาพแวดล้อมกายภาพ มี 2 องค์ประกอบ คือ องค์ประกอบที่ 1 อาคาร สถานที่ และสิงแวดล้อม และองค์ประกอบที่ 2 แหล่งเรียนรู้/ฐานการเรียนรู้ และ/หรือกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างอุปนิสัยอยู่อย่างพอเพียง ซึ่งพัฒนาโดยโครงการพัฒนาอาคาร สถานที่ แหล่งเรียนรู้/ฐานการเรียนรู้ กิจกรรมการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างอุปนิสัยอยู่อย่างพอเพียง ผู้วิจัยและผู้ร่วมวิจัยตั้งเป้าหมายหรือสภาพที่คาดหวังไว้ที่ ระดับ 4.00 หรือ "มาก" ขึ้นไป ผลการดำเนินงานเมื่อประเมินผลแล้วมีระดับการดำเนินงานโดยเฉลี่ย "4.80" อยู่ในระดับมากที่สุด เป็นไปตามที่คาดหวัง และ 3) ความสัมพันธ์กับหน่วยงานภายนอกมี 2 องค์ประกอบ คือ องค์ประกอบที่ 1 ความสัมพันธ์กับสถานศึกษาศึกษาอื่นในการขยายผลการขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการศึกษา และองค์ประกอบที่ 2 ความสัมพันธ์กับหน่วยงานที่สังกัดและ/หรือหน่วยงานภายนอก (ภาครัฐ ภาคเอกชน และชุมชน) พัฒนาโดยโครงการเสริมสร้างความร่วมมือภาคีเครือข่ายสถานศึกษาพอเพียง ผู้วิจัยและผู้ร่วมวิจัยตั้งเป้าหมายหรือสภาพที่คาดหวังไว้ ที่ ระดับ 4.00หรือ "มาก" ขึ้นไป ผลการดำเนินงานเมื่อประเมินผลแล้วมีระดับการดำเนินงานโดยเฉลี่ย "4.70" อยู่ในระดับมากที่สุด เป็นไปตามที่คาดหวัง 3) ผลการพัฒนาสถานศึกษาพอเพียงสู่การเป็นศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการศึกษา โรงเรียนโคกสีพิทยาสรรพ์ ด้วยกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมพบว่า ระดับความคิดเห็นโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และการประเมินความพึงพอใจที่มีต่อผลการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้านการศึกษา พบว่า ระดับความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 4) การเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากการพัฒนา ปรากฏผลที่เป็นเชิงประจักษ์ ดังนี้ 4.1 ด้านบุคลากร 4.1.1 ผู้บริหารสถานศึกษา มีความรู้และนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ในการบริหารสถานศึกษาจนสถานศึกษามีคุณภาพ 4.1.2 ครูทุกคนสามารถออกแบบการเรียนรู้จัดกระบวนการเรียนรู้ที่บูรณาการกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และครูแกนนำเป็นวิทยากรได้ 4.1.3 นักเรียนมีคุณลักษณะพอเพียงเพิ่มขึ้น นักเรียนแกนนำกล้าแสดงออกมีอุปนิสัยพอเพียง และสามารถนำเสนอผลงานทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษาได้ 4.1.4 คณะกรรมการสถานศึกษารับรู้และให้การส่งเสริมสนับสนุนกิจกรรมการดำเนินงานศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของโรงเรียน 4.2 ด้านการจัดการสภาพแวดล้อมกายภาพ มีการปรับปรุงพัฒนาห้องปฏิบัติการให้มีความพร้อมในการจัดการเรียนรู้ทั้งหมด 6 ห้อง สร้างฐานการเรียนรู้ 5 แห่ง 4.3 ด้านความสัมพันธ์กับหน่วยงานภายนอก โรงเรียนมีภาคีเครือข่ายสถานศึกษาพอเพียงทั้งที่เป็นหน่วยงานภายใน หน่วยงานภายนอกและองค์กรอื่นรวม 17 แห่ง เป็นพี่เลี้ยงในการพัฒนาโรงเรียนบ้านใหม่นาเพียง โรงเรียนบ้านโจดใหญ่ ผ่านการประเมินเป็นสถานศึกษาพอเพียง 4.4 โรงเรียนโคกสีพิทยาสรรพ์ได้รับประกาศเป็นศูนย์การเรียนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการศึกษา จากกระทรวงศึกษาธิการ