การพัฒนารูปแบบภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิตอลของผู้บริหารโรงเรียน สังกัดสำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษามัธยมการศึกษามหาสารคาม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา และ 2) สร้างและพัฒนารูปแบบภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษา 3) ประเมินประสิทธิผลรูปแบบ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R&D) ดำเนินการวิจัย 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การศึกษาองค์ประกอบภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัล ระยะที่ 2 การพัฒนารูปแบบ และระยะที่ 3 การทดลองใช้และประเมินรูปแบบ

              กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ โรงเรียนมัธยมศึกษา จำนวน 35 โรงเรียน ผู้ให้ข้อมูลโรงเรียนละ 2 คน รวมทั้งสิ้น 70 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น (Stratified Random Sampling) และกลุ่มเป้าหมายในการทดลองใช้รูปแบบ จำนวน 1 โรงเรียน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบประเมินรูปแบบ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา

              ผลการวิจัยพบว่า

1. สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาโดยรวมและรายด้านอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ได้แก่ การมีวิสัยทัศน์ด้านดิจิทัล รองลงมา คือ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการเรียนรู้ และการสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ยุคดิจิทัล ตามลำดับค่าเฉลี่ยต่ำสุดคือ การสร้างเครือข่ายดิจิทัลเพื่อความร่วมมือทางวิชาการ


2. ภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) การมีวิสัยทัศน์ด้านดิจิทัล 2) การสร้างเครือข่ายดิจิทัลเพื่อความร่วมมือทางวิชาการ 3) การบริหารหลักสูตรและการจัดการเรียนรู้ด้วยเทคโนโลยี 4) การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการเรียนรู้ 5) การสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ยุคดิจิทัล และ 6) การสร้างแรงบันดาลใจสู่องค์กรดิจิทัล


3. ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการ 3 อันดับแรก คือ การสร้างเครือข่ายดิจิทัล การสร้างแรงบันดาลใจ และการบริหารหลักสูตรและการจัดการเรียนรู้ตามลำดับ


4. รูปแบบภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย 5 ส่วน ได้แก่ 1) หลักการของรูปแบบ 2) จุดมุ่งหมายของรูปแบบ 3) กระบวนการพัฒนา 4) เอกสารและสื่อประกอบรูปแบบ และ 5) การวัดและประเมินผล โดยผลการประเมินรูปแบบจากผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า มีความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และผลการทดลองใช้รูปแบบพบว่า ผู้บริหารและครูมีความพึงพอใจต่อรูปแบบอยู่ในระดับมากที่สุด สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาการบริหารงานวิชาการในสถานศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ