ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกัน ฝุ่นละอองที่มีขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ของประชาชนในเขตเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู อำเภอเมือง จังหวัดหนองบัวลำภู
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ฝุ่นละออง PM2.5 เป็นปัญหาคุณภาพอากาศของประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีการเผาเศษวัสดุทางการเกษตรในที่โล่ง ส่งผลให้ค่าความเข้มข้นของฝุ่น PM2.5 เกินมาตรฐานและก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพทั้งในระยะสั้นและระยะยาว การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสหสัมพันธ์แบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional Correlational Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม 2) พฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 3) ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมกับพฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 และ 4) ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 ของประชาชน กลุ่มตัวอย่าง คือ ประชาชนในเขตเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู อำเภอเมือง จังหวัดหนองบัวลำภู จำนวน 378 คน สุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิและแบบเป็นระบบ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน (IOC = 0.67-1.00) และมีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.877 (แบบสอบถามความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม 0.878 และแบบสอบถามพฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 0.874) สถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
การศึกษาพบว่า ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (Mean = 4.52, S.D. = 0.39) พฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (Mean = 4.57, S.D. = 0.36) ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมมีความสัมพันธ์เชิงบวกระดับสูงกับพฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 (r = 0.737, p-value < 0.001) การวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอนพบว่า การตัดสินใจเพื่อป้องกันสุขภาพ (X4) เป็นตัวแปรเดียวที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 (β = 0.847, p-value < 0.001) สามารถพยากรณ์พฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 ได้ร้อยละ 71.80 (R² = 0.718) โดยมีสมการพยากรณ์ คือ พฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 = 1.079 + 0.782 (การตัดสินใจเพื่อป้องกันสุขภาพ) จากผลการศึกษาเห็นได้ว่าการตัดสินใจเพื่อป้องกันสุขภาพเป็นองค์ประกอบสำคัญของความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรส่งเสริมความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะด้านการตัดสินใจเพื่อป้องกันสุขภาพ ในระดับชุมชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เงื่อนไขและข้อตกลงการตีพิมพ์เผยแพร่
-
กระบวนการประเมิน: บทความทุกเรื่องต้องผ่านการพิจารณาให้ความเห็นและประเมินคุณภาพทางวิชาการโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer Reviewers) ที่มีความเชี่ยวชาญ อย่างน้อย 3 ท่านต่อบทความ โดยรูปแบบการประเมินเป็นแบบปกปิดรายชื่อทั้งสองฝ่าย (Double-Blind Peer Review)
-
การตีพิมพ์ซ้ำซ้อน: บทความที่ส่งมาต้องไม่เคยได้รับการตีพิมพ์ในวารสารอื่นใดมาก่อน และไม่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของวารสารอื่น
-
ข้อตกลงลิขสิทธิ์: บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย ห้ามนำส่วนใดส่วนหนึ่งไปทำซ้ำ ดัดแปลง หรือเผยแพร่เพื่อการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร
-
ความรับผิดชอบด้านเนื้อหา: เนื้อหา ข้อคิดเห็น ทัศนะ และความถูกต้องของข้อมูลทั้งหมดในบทความ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์แต่เพียงผู้เดียว โดยไม่เกี่ยวข้องหรือถือเป็นความเห็นของบรรณาธิการและวารสารวิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย
เอกสารอ้างอิง
Deng, F., Wen, X., Dong, G., Wang, X., He, H., Zhu, R., Qiao, L., & Han, J. (2025). The environmental health literacy level was effectively improved of residents in Shaanxi Province, China, 2022. Frontiers in Public Health, 12, Article 1499349. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1499349
Finn, S., & O'Fallon, L. (2017). The emergence of environmental health literacy—From its roots to its future potential. Environmental Health Perspectives, 125(4), 495–501. https://doi.org/10.1289/ehp.1409337
Health Impact Assessment Division, Department of Health. (2023). Summary report on the situation and performance of medical and public health operations concerning particulate matter not exceeding 2.5 microns (PM2.5) in 2022 [in Thai]. Department of Health, Ministry of Public Health.
Huang, Y.-J., Lee, P.-H., Hsieh, S.-H., Chiu, Y.-C., & Chan, T.-C. (2024). Understanding factors influencing adoption of air pollution protective measures using the knowledge-attitude-behavior model. Scientific Reports, 14, Article 28418. https://doi.org/10.1038/s41598-024-79905-y
Imman, K., Imman, S., Ponmark, J., & Woragidpoonpol, P. (2023). Factors associated with environmental health literacy and prevention behavior of PM2.5 for preschool children among guardians in childcare center [in Thai]. Journal of Research in Nursing-Midwifery and Health Sciences, 43(1), 146–156.
Intrakaew, A., & Health Impact Assessment Division, Department of Health. (2020). Complete study report: Development of environmental health literacy situations for prevention of health impacts from particulate matter not exceeding 2.5 microns (PM2.5) among village health volunteers (VHV) in eco-industrial town areas [in Thai]. Srinakharinwirot University.
Kim, H. K., & Kim, Y. (2021). Protective behaviors against particulate air pollution: Self-construal, risk perception, and direct experience in the theory of planned behavior. Environmental Communication, 15(8), 1092–1108. https://doi.org/10.1080/17524032.2021.1944891
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
Launiala, A. (2009). How much can a KAP survey tell us about people's knowledge, attitudes and practices? Some observations from medical anthropology research on malaria in pregnancy in Malawi. Anthropology Matters, 11(1), 1–13. https://doi.org/10.22582/am.v11i1.31
Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology, 22(140), 1–55.
Napunyaruek, R., Srikunlayanon, P., Prempree, S., Thepsena, P., Chotikhut, S., Ingkhapak, P., Naokaew, N., Phimthong, T., Pongthanapaanich, P., Prasong, P., Pongchaisrikul, A., Onnangarm, K., Sripanwong, E., Tantisak, P., & Mangkonrangsi, S. (2023). Knowledge about PM2.5 and PM2.5 preventive behaviors among grade 10-12 students [in Thai]. Journal of Sports Science and Health Promotion, 8(2), 95–109.
Nong Bua Lam Phu Municipality. (2025). Statistical report on population and households 2025 [in Thai].
Nong Bua Lamphu Provincial Natural Resources and Environment Office. (2026). Annual average concentration of fine particulate matter (PM2.5) in urban areas [Data set]. Government Data Catalog. https://gdcatalog.go.th/dataset/gdpublish-0331
Pollution Control Department. (2023, July 3). Announcement of the Pollution Control Department: Air quality index of Thailand B.E. 2566 [in Thai]. Royal Gazette, 140(Special Part 157 Ngo), 3–6. https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/140D157S0000000000300.pdf
Pollution Control Department. (2024). Thailand pollution situation report 2023 [in Thai]. Ministry of Natural Resources and Environment.
Ratasamphant, S., Sirabarametr, N., & Ratasamphant, C. (2022). Relationship between health literacy and preventive behaviors regarding PM2.5 exposure among pregnant women at Pathum Thani Hospital [in Thai]. Journal of Research in Nursing-Midwifery and Health Sciences, 42(3), 53–62.
Samritwachchasai, W., & Charkhamrun, N. (2023). Development of an environmental health literacy model for village health volunteers in preventing health impacts from particulate matter 2.5 micrometers or less in Samut Prakan Province [in Thai]. Safety and Environmental Journal, 6(1), 72–88.
Sangdao, P., Pookaew, C., & Tumthong, S. (2024). Environmental health literacy and preventive behaviors against health impacts from particulate matter 2.5 micrometers or less among surveillance networks and warning communication in air pollution areas, Health Region 4 [in Thai]. Journal of the 9th Health Center: Journal of Health Promotion and Environmental Health, 18(1), 209–223.
Sitthiyot, S., Wongruang, P., & Laemlak, P. (2023). Environmental health literacy and PM2.5 preventive behaviors among highland youth during open burning season in Phayao Province, Thailand [in Thai]. Journal of Community Public Health, 9(1), 9–20.
Srisaard, B. (2017). Basic research [in Thai] (10th rev. ed.). Suwiriyasan.
Wongrattana, C. (2021). Techniques of using statistics for research [in Thai] (15th ed.). Amorn Printing.
World Health Organization. (2021). WHO global air quality guidelines: Particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide.
