การศึกษาเปรียบเทียบคำศัพท์เกี่ยวกับกระบวนการการแต่งงาน ในพจนานุกรมภาษาจีนร่วมสมัย (现代汉语词典) ฉบับที่ 1 กับฉบับที่ 7 A Comparative Study of “Marriage Process-Related Words” in the First and Seventh Editions of the Modern Chinese Dictionary
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบพัฒนาการในด้านการเก็บรวบรวมคำศัพท์ การเพิ่มลดคำศัพท์ และการเปลี่ยนแปลงทางความหมายของคำศัพท์เกี่ยวกับกระบวนการแต่งงานในพจนานุกรมภาษาจีนร่วมสมัย (现代汉语词典) ฉบับที่ 1 (พิมพ์เมื่อปี ค.ศ. 1978) กับฉบับที่ 7 (พิมพ์เมื่อปี ค.ศ. 2016) ซึ่งเป็นการศึกษาการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นตามกาลเวลาอย่างเป็นระบบ โดยใช้ทฤษฎีพัฒนาการทางภาษาเป็นกรอบแนวคิด โดยเก็บรวบรวมตัวอย่างจากพจนานุกรมสองฉบับดังกล่าวพร้อมด้วยการจัดทำคลังข้อมูลคำศัพท์อย่างเป็นระบบ ผลการศึกษาพบว่า ฉบับที่ 7 ยังคงรวบรวมคำศัพท์เกี่ยวกับประเพณีการแต่งงานดั้งเดิมไว้ ในขณะที่ได้รวบรวมคำศัพท์ใหม่ที่สะท้อนถึงค่านิยมการแต่งงานและความเป็นจริงทางสังคมในสมัยปัจจุบัน อาทิ คำว่า “闪婚 (แต่งงานแบบฉับพลัน)” “婚介 (สื่อกลางในการจัดหาคู่แต่งงาน)” “婚照 (ภาพถ่ายแต่งงาน)” เป็นต้น ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการปฏิสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดระหว่างภาษากับการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ในขณะเดียวกัน การแก้ไขโดยการตัดคำศัพท์ที่ใช้บ่อยโดยทั่วกันบางส่วนออก อาทิ คำว่า “婚期 (วันที่แต่งงาน)” “证婚人 (พยานในพิธีแต่งงาน)” ในด้านพัฒนาการด้านความหมายของคำศัพท์เกี่ยวกับกระบวนการแต่งงาน พบว่ามี การเปลี่ยนแปลงในหลากหลายมิติ ได้แก่ การเพิ่มและลดความหมายของคำ การจำแนกความหมายอย่างละเอียดมากขึ้น และมีการระบุระดับของภาษาเพิ่มมากขึ้น ซึ่งแสดงให้เห็นถึงแนวโน้มการเปลี่ยนผ่านของ “พจนานุกรมภาษาจีนร่วมสมัย” จากการบรรยายความหมายตายตัวสู่การกำหนดบรรทัดฐานด้านการใช้ภาษาเพื่อนการสื่อสารตามบริบท ทั้งนี้ การศึกษาครั้งนี้ไม่เพียงแต่ได้สะท้อนเส้นทางวิวัฒนาการของคำศัพท์เกี่ยวกับกระบวนการแต่งงานภาษาจีนในระบบมาตรฐานทางภาษา ยังได้วิเคราะห์กลไกการตอบสนองของเครื่องมือกำหนดบรรทัดฐานทางภาษาต่อการสืบทอดทางวัฒนธรรมและจิตวิญญาณแห่งยุคสมัยภายใต้การบูรณาการมุมมองเชิงสังคมภาษาศาสตร์และอรรถศาสตร์พจนานุกรม อย่างไรก็ตาม ผลการวิจัยนี้สามารถนำไปเป็นข้อมูลสนับสนุนด้านทฤษฎีและคลังภาษาเพื่ออ้างอิงสำหรับการศึกษาภาษาว่าด้วยประเพณีการแต่งงาน การจัดทำพจนานุกรมภาษาจีนและการกำหนดนโยบายทางภาษา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผลงานทางวิชาการที่ลงตีพิมพ์ในวารสารจีนศึกษา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นลิขสิทธิ์ของผู้เขียนหรือผู้แปลผลงานนั้น หากนำลงในวารสารจีนศึกษาเป็นครั้งแรก เจ้าของผลงานสามารถนำไปตีพิมพ์ซ้ำในวารสารหรือหนังสืออื่นได้โดยมิต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า แต่หากผลงานที่ได้รับพิจารณานำลงในวารสารจีนศึกษา เป็นผลงานที่เคยตีพิมพ์ที่อื่นมาก่อนเจ้าของผลงานต้องจัดการเรื่องปัญหาลิขสิทธิ์กับแหล่งพิมพ์แรกเอง หากเกิดปัญหาทางกฎหมาย ถือว่าไม่อยู่ในความรับผิดชอบของวารสารจีนศึกษา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทั้งนี้ ความคิดเห็นต่างๆ ในบทความเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่เกี่ยวกับกองบรรณาธิการวารสารจีนศึกษา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
Ba Jin巴金. (1981). 家. 人民文学出版社.
Bai Xuesong白雪松. (1996). 为了一个教师的生命, 人民日报. https://cn.govopendata.com/renminribao/ 1996/7/6/5/#1053884.
Chen Yufang陈玉芳. (2006). 从白水方言婚俗词看古今婚俗文化. 陕西教育学院学报, (2), 48-51.
Cheng Yuzhen程裕祯. (2015). 现代汉语词典释义系统的修订方向与策略探析. 辞书研究, (1), 22-28. https://doi.org/10.14063/j.cnki.1004-740x.2015.01.004
Cohen, M. L. (2005). Kinship, Contract, and Community. Stanford Press.
Zhai Yida翟一达. (2007). 传承与嬗变：洽村的嫁妆变迁. 中国乡村研究, (0), 242-272.
Ge Benyi葛本仪. (2004). 现代汉语词汇学. 山东人民出版社.
Guo Na果娜. (2012). 中国古代婚嫁称谓词研究. 山东大学 博士学位论文.
Guo Wuyuan国务院. (2003). 婚姻登记条例. 中国政府网. from https://www.gov.cn/gongbao/content/2003 /content_62350.htm.
Han Jingxiu韩敬休. (2004). 论规范性词典释义的一般原则. 商务印书馆.
He Beibao何贝保. (1950). 坚决维护婚姻自由！河间县公安员刘国义暴力逼婚：河北领导机关已予以严重注意, 人民日报. https://cn.govopendata.com/renminribao/1950/4/4/6/.
He Xuefang贺雪峰. (2017). 巨变时代的中国农村婚姻变迁. 云南行政学院学报, (4), 4. https://doi.org/10.162 73/j.cnki.53-1134/d.2017.04.030.
Hu Pingsheng胡平生 & Zhang Meng 张萌. (2017). 礼记. 中华书局.
Hu Chuanhui黄传会. (2009). 中国婚姻调查. 人民文学出版社.
Huang Jizhou晃继周. (2005). 语言词典论集. 商务印书馆.
Jin Dalu金大陆. (2010). 文革时期社会日常生活研究. 上海书店出版社.
Lao She老舍. (2019). 老舍经典散文集. 天地出版社.
Li Yuming李宇明. (2018). 语言生活与语言政策. 商务印书馆.
Lin Weiyin林徽因. (2017). 林徽因小全集：九十九度中. 四川人民出版社.
Ma Yuhong马玉红. (2018). 《现代汉语词典》第5、6、7版对温度词的收词释义之比较. 宁夏大学学报 （人文社会科学版）, 40(3), 14-17.
Pan Yuting潘宇婷. (2024). 动态系统理论视域下中动构式的语义演变. 现代英语, (14), 87-90.
Peng Lin彭林. (2018). 仪礼. 中华书局.
Quanguo Renmin Daibiao Dahui Changwu Weiyuanhui全国人民代表大会常务委员会. (2001). 中华人民共和国婚姻法（2001年修正）. 国家法律法规数据库. https://flk.npc.gov.cn/detail?id=2c909fdd678bf 17901678bf60f08027b&fileId=&type=&title=%E4%B8%AD%E5%8D%8E%E4%BA%BA%E6%B0%91%E5%85%B1%E5%92%8C%E5%9B%BD%E5%A9%9A%E5%A7%BB%E6%B3%95
Song Yueping宋月萍. (2020). 单身族群带来的文化空间与发展向度. 人民论坛网. Retrieved December 4, 2025 from https://www.rmlt.com.cn/ 2020/1218/602208.shtml.
Tang Haipeng汤海鹏. (2011). 鲁西南农村方言婚俗词反映出的婚俗文化. 汉字文化, (2), 77-80.
Uriel Weinreich, William Labov et al. 等. (1988). 语言演变理论的经验基础（上）. 当代语言学, (4), 152-155.
Walder, A. G. (1996). Communist Neo-Traditionalism. University of California Press.
Wang Di王笛. (2018). 革命中的日常：四川基层档案解读. 北京大学出版社.
Wang Lijia王理嘉. (2005). 儿化规范综论. 语言文字应用, (3), 46-54. https://doi.org/10.16499/j.issn.1003-5397.2005.03.022.
Wang Yajie王亚婕. (2013). 基于《现代汉语词典》第5版的婚嫁类词计量研究. 苏州教育学院学报, 30(2), 42-46. https://doi.org/10.16217/j.cnki.szxbsk.2013.02.006.
Wang Yuesheng王跃生. (2006). 当代中国家庭结构变动分析. 中国社会科学, (1), 96-108+207.
Xiang Kairan向恺然. (1998). 留东外史续集. 华侨出版社.
Xu Chengbei徐城北. (2010). 胡同中的文人. 大公报. https://www.tkww.hk/epaper/view/newsDetail/ 1372949624117137408.html
Xu Tongqiang徐通锵. (2007). 语料库与汉语辞书编纂. 辞书研究, (2), 1–7. https://doi.org/10.3969/j.issn.1001-8062.2007.02.001
Huan Ning郇宁. (2012). 《现代汉语词典》78版和05版婚嫁词对比研究. 山东大学硕士学位论文.
Yan Yunxiang阎云翔. (2006). 私人生活的变革. 上海书店出版社.
Yang Shiwang央视网. (2001). 纪念中国共产党成立80周年（三）：优秀共产党员——麦杰俊. https://sports.cctv.com/specials/80zhounian/sanji/youxiu0704_3.html?utm_source=chatgpt.com
Yang Dechun杨德春. (2016). 词典释义中“删减”策略的文化语境分析——以现代汉语词典为例. 辞书研究, (4), 34–41. https://doi.org/10.14063/j.cnki.1004-740x.2016.04.00
Yang Zhenlan杨振兰. (2003). 动态词彩研究. 山东人民出版社.
Zhang Zhiyi张志毅 & Zhang Qingyun张庆云. (2012). 词汇语义学（第三版）. 商务印书馆.
Zhongguo Shehui Kexueyuan Yuyan Yanjiu Suo Cidian Bianji Shi中国社会科学院语言研究所词典编辑室. (1978). 现代汉语词典（第1版）. 商务印书馆.
Zhongguo Shehui Kexueyuan Yuyan Yanjiu Suo Cidian Bianji Shi中国社会科学院语言研究所词典编辑室. (2016). 现代汉语词典（第7版）. 商务印书馆.
Zhonyang Renmin Zhengfu Weiyuanhui中央人民政府委员会. (1950). 中华人民共和国婚姻法（1950年）. 广东省人民政府公报. https://www.gd.gov.cn/zwgk/gongbao/1950/2/content/post_3351966.html
Zhou Ping周平. (2010). 重点关注：我们为何“心为物役”. 共产党员, (5), 33.
