图像内容的小学汉语教材中文化多样性呈现研究 ——以《华文课本》为个案 A Study of Cultural Diversity Presentation through Textual and Image Content in Primary Chinese Language Textbooks: A Case Study of the Huawen Keben
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
摘要
本文旨在探讨20世纪60年代在泰国使用、由教育部课程司编写的小学华文教材《华文课本》中，通过课文内容与插图所呈现的文化多样性。研究采用定性内容分析方法，依据 Cortazzi and Jin（1999）的文化分类框架对文化类型进行划分，并运用 Moran（2001）的文化维度理论对其进行分析。研究结果显示，在全部555课中，有523课（占94.23%）包含文化内容。
其中，以国际文化所占比例最高，其次为目标文化与源文化。在文化维度方面，“文化产品”和“文化行为与生活方式”最为突出，而“文化观念”、“社会群体”与“个体”则通过体现社会价值观及社会成员角色的内容加以呈现。研究表明，该套教材不仅是语言教学的工具，同时也是传递文化知识与价值观的重要载体。此外，该教材还反映了中国文化与泰国社会文化语境之间的融合，尤其是在政府对华文教育实施严格管控的历史背景之下。
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
ผลงานทางวิชาการที่ลงตีพิมพ์ในวารสารจีนศึกษา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นลิขสิทธิ์ของผู้เขียนหรือผู้แปลผลงานนั้น หากนำลงในวารสารจีนศึกษาเป็นครั้งแรก เจ้าของผลงานสามารถนำไปตีพิมพ์ซ้ำในวารสารหรือหนังสืออื่นได้โดยมิต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า แต่หากผลงานที่ได้รับพิจารณานำลงในวารสารจีนศึกษา เป็นผลงานที่เคยตีพิมพ์ที่อื่นมาก่อนเจ้าของผลงานต้องจัดการเรื่องปัญหาลิขสิทธิ์กับแหล่งพิมพ์แรกเอง หากเกิดปัญหาทางกฎหมาย ถือว่าไม่อยู่ในความรับผิดชอบของวารสารจีนศึกษา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทั้งนี้ ความคิดเห็นต่างๆ ในบทความเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่เกี่ยวกับกองบรรณาธิการวารสารจีนศึกษา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
参考
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2512). แบบสอนอ่านภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น เล่ม ๓ ตอนปลาย ชั้นประถมปีที่ ๓ (พิมพ์ครั้งที่ 2). โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2513ก). แบบสอนอ่านภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น เล่ม ๑ ตอนปลาย ชั้นประถมปีที่ ๑ (พิมพ์ครั้งที่ 5). โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2513ข). แบบสอนอ่านภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น เล่ม ๓ ตอนต้น ชั้นประถมปีที่ ๓ (พิมพ์ครั้งที่ 3). โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2514ก). แบบสอนอ่านภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น เล่ม ๑ ตอนต้น ชั้นประถมปีที่ ๑ (พิมพ์ครั้งที่ 7). โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2514ข). แบบสอนอ่านภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น เล่ม ๒ ตอนปลาย ชั้นประถมปีที่ ๒ (พิมพ์ครั้งที่ 3). โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2515). แบบสอนอ่านภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น เล่ม ๒ ตอนต้น ชั้นประถมปีที่ ๒ (พิมพ์ครั้งที่ 4). โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2516). แบบสอนอ่านภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น เล่ม ๔ ตอนกลาง ชั้นประถมปีที่ ๔ (พิมพ์ครั้งที่ 3). โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2518). แบบสอนอ่านภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น เล่ม ๔ ตอนปลาย ชั้นประถมปีที่ ๔ (พิมพ์ครั้งที่ 4). โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2519ก). แบบสอนอ่านภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น เล่ม ๑ ตอนกลาง ชั้นประถมปีที่ ๑ (พิมพ์ครั้งที่ 12). โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2519ข). แบบสอนอ่านภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น เล่ม ๓ ตอนกลาง ชั้นประถมปีที่ ๓ (พิมพ์ครั้งที่ 6). โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2519ค). แบบสอนอ่านภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น เล่ม ๔ ตอนต้น ชั้นประถมปีที่ ๔ (พิมพ์ครั้งที่ 5). โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2520). แบบสอนอ่านภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น เล่ม ๒ ตอนกลาง ชั้นประถมปีที่ ๒ (พิมพ์ครั้งที่ 9). โรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ.
จีระรัตน์ โพธิ์กระจ่าง และ กนกพร นุ่มทอง. (2025). การศึกษามโนทัศน์ทางวัฒนธรรมจีนในแบบเรียนภาษาจีนชุดเฮฮาภาษาจีน (快乐汉语) (ฉบับภาษาไทย ตีพิมพ์ครั้งที่ 3 ปี ค.ศ. 2017). วารสารการสอนภาษาจีนนานาชาติ, 5(1), 22–38.
เพ็ญพิสุทธิ์ อินทรภิรมย์. (2550). การควบคุมโรงเรียนจีนของรัฐไทยตั้งแต่เปลี่ยนแปลงการปกครองถึงสมัยจอมพล ป. พิบุลสงคราม (พ.ศ. 2475-2487). วารสารประวัติศาสตร์, (มกราคม-ธันวาคม 2550). 100-118.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2559). รายงานการวิจัยเพื่อพัฒนาระบบการจัดการเรียนการสอนภาษาจีนในประเทศไทย ระดับประถมศึกษา. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สมชัย ใจดี และ ยรรยง ศรีวิริยาภรณ์. (2541). ประเพณีและวัฒนธรรมไทย. (พิมพ์ครั้งที่ 11). ไทยวัฒนาพานิช
อรณิศา อุรพีพัฒนพงศ์, สุรสิทธิ์ อมรวณิชศักดิ์, และ วุฒิพงษ์ ประพันธมิตร. (2021). มโนทัศน์ทางวัฒนธรรมจีนใน แบบเรียนภาษาจีนชุดภาษาจีนวันละนิด. วารสารมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 19(3), 28-44.
Bennett, J., Bennett, M., & Allen, W. (2003). Developing intercultural competence in the language classroom. In D. L. Lange & R. M. Paige (Eds.), Culture as the core: Perspectives on culture in second language learning. Greenwich, CT: Information Age Publishing.
Bewley, F. (2018). Culture and language ideology in Chinese foreign language textbooks: A thematic analysis [Master’s thesis, The University of British Columbia]. University of British Columbia. https://doi.org/10.14288/1.0365975
Byram, M. (1993). Criteria for textbook evaluation. In M. Byram (Ed.), Germany, its representation in textbooks for teaching German in Great Britain. Frankfurt am Main: Diesterweg.
Byram, M. (2021). Teaching and assessing intercultural communicative competence revisited (2nd ed.). Multilingual Matters. https://doi.org/10.21832/BYRAM0244
Center for Language Education and Cooperation. (2022). The Framework of Reference for Chinese Culture and Society in International Chinese Language Education. Sinolingua Co., Ltd.
Cortazzi, M. & Jin (1999). Cultural Mirrors: Materials and Methods in the EFL Classroom. In I. E. (Ed.), Culture in Second Language Teaching. Cambridge: CUP.
Dong, Z., & Li, Z. (2024). Folk elements compilation in Chinese textbooks for Thai elementary schools. International Journal of Sociologies and Anthropologies Science Reviews, 4(2), 271–278. https://doi.org/10.60027/ijsasr.2024.3831
Hall, E. T. (1976). Beyond culture. Anchor Books.
Heine, S. J. (2016). Cultural Psychology (3rd ed.). W.W. Norton.
Li, X., & Li, C. (2024). A study of cultural factors in Thai people learning Chinese textbook from the cross-cultural communication perspective. Chinese Language and Culture Journal, 11(1), 73–90. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/clcjn/article/view/261439
Liew, Y. L. (2007). A study on the presentation of cultural items of the elementary textbooks for TCFL [Master’s thesis, Xiamen University].
Moran, P. R. (2001). Teaching Culture: Perspective in Practice. Heinel & Heinle.
National Standards in Foreign Language Education Project. (1996). https://www.actfl.org/uploads/files/general/1996-National-Standards-for-FL-L-Exec-Summary.pdf
Tylor, E. B. (1871). Chapter I The Science of Culture. In Primitive Culture: Researches into the Development of Mythology, Philosophy, Religion, Language, Art, and Custom, (Vol. 1). John Murray.
Wang, X. (2024). A comparative study of cultural representations in contemporary international Chinese language textbooks. Journal of Language and Cultural Pedagogy, 12(1).
Wei Jingjing 卫晶晶. (2026). 国际中文教材文化内容选取与呈现方式研究——以《新概念汉语》为例. 语言文化研究, 34(2), 152-156.
Yu, L., & Wang, X. (2025). A Study on Cultural Representation in Local Chinese Textbooks: A Case Study of Across the Silk Road 2 and Everyday Chinese 3 & 4. Journal of Macau University of Science and Technology (Humanities and Social Sciences). 2025, 19(3): 141-162 https://doi.org/10.58664/mustjournal.2025.09.006
Zhang, J., Keawsuwan, C., & Numtong, K. (2022). การวิเคราะห์คำศัพท์ที่ปรากฏในคลังข้อมูลทางภาษาของชุดตำราเรียนภาษาจีน หวาเหวินเค่อเปิ่น [Lexical analysis based on the corpus of Huawen Keben]. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 50(3), EDUCU5003006. https://doi.org/10.14456/educu.2022.25
Zhao, D., & Huang, Y. (2022). A study on the presentation of Chinese culture in the Developing Chinese textbook series. Journal of Sinology and Chinese Language Education, 3(2), 53–60. https://so08.tci-thaijo.org/index.php/cikkuhygj/article/view/1411
