การพัฒนาผู้ประกอบการและส่งเสริมอาชีพบนพื้นฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อยกระดับรายได้ผู้สูงอายุตำบลศรีสุนทร อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต
คำสำคัญ:
การพัฒนาผู้ประกอบการ, การส่งเสริมอาชีพบนพื้นฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น, รายได้, ผู้สูงอายุบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินความต้องการจำเป็นและเสนอแนะแนวทางการพัฒนาผู้ประกอบการและส่งเสริมอาชีพบนพื้นฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสานวิธีใช้แนวคิดการวิจัยประเมินความต้องการจำเป็นเป็นกรอบการวิจัย พื้นที่วิจัย คือ ตำบลศรีสุนทร อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ คือ ผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในตำบลศรีสุนทร จำนวน 384 คน และลูกค้าที่ได้ซื้อผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นของผู้สูงอายุตำบลศรีสุนทร จำนวน 384 คน ใช้วิธีคัดเลือกแบบชั้นภูมิ ผู้ให้ข้อมูลสัมภาษณ์ จำนวน 14 คน และสนทนากลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย มี 3 ชนิด คือ 1) แบบสอบถาม 2) แบบสัมภาษณ์เชิงลึก 3) แบบสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ใช้ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที (t-test) และค่าดัชนีจัดเรียงลำดับความต้องการจำเป็น (PNI modified) ในกรณีการวิจัยเชิงปริมาณ ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิเคราะห์เนื้อหาแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ทำการตรวจสอบสามเส้าด้านข้อมูล
ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้สูงอายุตำบลศรีสุนทรกับลูกค้าให้ความเห็นเกี่ยวกับสภาพที่เป็นจริง และสภาพที่ควรจะเป็นในการพัฒนาผู้ประกอบการและส่งเสริมอาชีพบนพื้นฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านต่าง ๆ ที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 โดยสภาพที่เป็นจริงให้ความเห็นแตกต่างกันในด้านกระบวนการส่งเสริมอาชีพมากที่สุด ส่วนสภาพที่ควรจะเป็นให้ความเห็นแตกต่างกันในด้านทักษะของผู้ประกอบการมากที่สุด ผลการศึกษาประเมินความต้องการจำเป็น พบว่า ค่า PNI Modified เท่ากับ 0.28 เมื่อพิจารณารายข้อมีค่า PNI Modified เท่ากับ 0.30 จำนวน 3 รายการ ได้แก่ กลุ่มทักษะการเป็นผู้ประกอบการ กลุ่มทักษะการบริหารจัดการ และการส่งเสริมการรวมกลุ่มอาชีพเพื่อสร้างความเข้มแข็ง 2) แนวทางการพัฒนาผู้ประกอบการ และส่งเสริมอาชีพบนพื้นฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อยกระดับรายได้ผู้สูงอายุตำบลศรีสุนทร อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต ควรฝึกอบรมทักษะการเป็นผู้ประกอบการ และทักษะใหม่ที่เกี่ยวข้องกับภูมิปัญญาท้องถิ่น ตามความถนัดและสนใจของผู้สูงอายุ พัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการที่ตรงกับความต้องการของตลาด รู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยี และส่งเสริมการรวมกลุ่มอาชีพที่เข้มแข็ง ด้วยความร่วมมือของภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และภาคีเครือข่ายผู้สูงอายุ
เอกสารอ้างอิง
กรมการพัฒนาชุมชน (2562). การส่งเสริมสัมมาชีพชุมชนสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน. กรุงเทพฯ: กรมการพัฒนาชุมชน.
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2565). สถิติผู้สูงอายุ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2565 แยกตามตำบล. สืบค้นวันที่ 31 ธันวาคม 2565, จาก https://www.dop.go.th/th/know/side/1/1/238
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2564). อาชีพผู้สูงอายุ งานอดิเรกผู้สูงอายุทำอย่างไรให้ได้เงิน. สืบค้นวันที่ 23 ตุลาคม 2564, จาก https://www.dop.go.th/th/know/15/483
กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (2563). แนวทางการส่งเสริมอาชีพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย.
จิตระวี ทองเถา และคณะ (2567). การพัฒนาหลักสูตรการเป็นผู้ประกอบการผู้สูงอายุในยุคดิจิทัล. วารสารบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยสยาม, 25(2), 15-26.
ชลิดา แย้มศรีสุข. (2566). ปัจจัยแห่งความสำเร็จของการเสริมสร้างอาชีพของผู้สูงอายุจังหวัดภูเก็ต. Procedia of Multidisciplinary Research, 1(3), 31.
เทศบาลตำบลศรีสุนทร. (2562). แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ.2561-2565). ภูเก็ต: เทศบาลตำบลศรีสุนทร
ธานินทร์ ศิลป์จารุ. (2557). การวิจัยและวิเคราะห์ข้อมูลทางสติถิด้วย SPSS และ AMOS. กรุงเทพฯ: บิสซิเนสอาร์แอนด์ดี.
บุญธรรม กิจปรีดาบริสุทธิ์. (2553). เทคนิคการสร้างเครื่องมือรวบรวมข้อมูลสำหรับการวิจัย. กรุงเทพฯ: ศรีอนันต์.
ประสิทธิ์ นนทะเสน, ประมุข ศรีชัยวงษ์ และกมลพรรณ นนทะเสน. (2565). การพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุในการสร้างงานสร้างอาชีพด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่นในการทำผักดอง ปลอดสารพิษ บ้านโคกก่อง ตำบลโนนสะอาด อำเภอคอนสวรรค์ จังหวัดชัยภูมิ. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 2(4), 221-240.
พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) พ.ศ.2561. ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 135 ตอนที่ 59ก. หน้า 27.
พายุ นาวาคูระ. (2564). แนวทางการพัฒนาอาชีพสำหรับผู้สูงอายุของบ้านหนองบ่อ ตำบลหนองบ่อ อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี. มนุษยสังคมสาร (มสส.), 19(3), 21-42.
วาทิต อินทุลักษณ์. (2565). การจัดการเชิงกลยุทธ์สำหรับผู้ประกอบการธุรกิจ. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
ศิริพร จิรวัฒน์กุล. (2552). การวิจัยเชิงคุณภาพด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ. กรุงเทพฯ: วิทยพัฒน์.
สมคิด บางโม. (2559). การเป็นผู้ประกอบการ Entrepreneurship. (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: เอสเค บุ๊คส์.
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ. (2565). ระบบบริหารจัดการข้อมูลการพัฒนาคนแบบชี้เป้า (Thai People Map and Analytics Platform : TPMAP). สืบค้นวันที่ 31 ธันวาคม 2565, จาก https://www.tpmap.in.th/2565/83
สำนักงานแรงงานจังหวัดภูเก็ต. (2563). สถานการณ์ด้านแรงงานจังหวัดภูเก็ต ไตรมาส 2 ประจำปี 2563 (เมษายน – มิถุนายน 2563). ภูเก็ต: สำนักงานแรงงานจังหวัดภูเก็ต.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2563). รายงานการวิเคราะห์สถานการณ์ความยากจนและความเหลื่อมล้ำในประเทศไทย ปี 2562. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ.2561-2580. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุภางค์ จันทวานิช. (2559). การวิเคราะห์ข้อมูลในการวิจัยเชิงคุณภาพ. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุวิมล ติรกานันท์. (2546). การสร้างเครื่องมือวัดตัวแปรในการวิจัยทางสังคมศาสตร์ : แนวทางสู่การปฏิบัติ. กรุงเทพฯ : ภาควิชาการประเมินและการวิจัย คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2562). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อัจฉราภรณ์ สนามพล, อุเทน ลาพิงค์, พระสุทธิสารเมธี, ณรงศักดิ์ ลุนสำโรง และปุระวิชญ์ วันตา. (2565). การพัฒนาศักยภาพด้านอาชีพจากผลิตภัณฑ์สมุนไพรภูมิปัญญาล้านนาของผู้สูงอายุในชมรมสมุนไพรจาวยอง วัดป่าตาล ตำบลบวกค้าง อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 7(9), 360-372.
อัญชลี ชัยศรี และสุนทร ปัญญะพงษ์. (2568). การพัฒนาศักยภาพด้านอาชีพสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มแรงงานนอกระบบ จังหวัดชัยภูมิ. วารสารวิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 15(2), 381-396.
อำนวย ปิ่นพิลา. (2563). การเสริมสร้างภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อพัฒนาผู้สูงอายุ อำเภอเมือง จังหวัดสระบุรี. วารสารชุมชนวิจัย มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 14(3), 155-164.
อำพร ผสมทรัพย์. ประธานศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงบ้านลิพอนใต้. (20 เมษายน 2565). สัมภาษณ์.
Backman, M., Karlsson, C., Kekezi, O. (2019) Introduction to the Handbook of Research on Entrepreneurship and Aging In: M. Backman, C. Karlsson & O. Kekezi (ed.), Handbook of research on entrepreneurship and aging (pp. 1-22). Cheltenham: Edward Elgar Publishing.
Fachinger, H. (2019). Senior Entrepreneurship. Self-employment by Older People an Uncharted Territory. Zagreb International Review of Economics and Business, 22(1), 95-106.
Gimmon, E., Yitshaki, R. & Hantman, S. (2018). Entrepreneurship in the third age: retirees' motivation and intentions. International Journal of Entrepreneurship and Small Business, 34(3), 267-288.
Hisrich, R.D., Peters, M.P. & Shepherd, D.A. (2020). Entrepreneurship. (11th ed.). NY: McGraw Hill Education.
Kuratko, D.F. (2017). Entrepreneurship: Theory, Process, Practices. (10thed.). Australia: Cengage Learning.
Yamane’, T. (1973). Statistics: an introductory analysis. (3rd ed.). NY: Harper.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา และคณาจารย์ท่านอื่นๆ ในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
