การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการคิดขั้นสูง สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา
คำสำคัญ:
การพัฒนารูปแบบ, สมรรถนะการคิดขั้นสูง, ประวัติศาสตร์บทคัดย่อ
การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) สร้างและหาคุณภาพของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ ฯ และ 2) เพื่อศึกษาผลการใช้รูปแบบการเรียนการสอน ฯ โดยการวิจัยครั้งนี้ใช้กระบวนการวิจัยและพัฒนา กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 24 คน โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบประเมินความเหมาะสมของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ ฯ แผนการจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมสมรรถนะการคิดขั้นสูง แบบทดสอบวัดสมรรถนะการคิดขั้นสูง สถิติที่ใช้ คือ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ ค่าสถิติที (t – test) ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการสร้างและหาคุณภาพของรูปแบบ ฯ 1.1) รูปแบบ ฯ ที่พัฒนาขึ้น มีองค์ประกอบหลัก 5 ด้าน คือ (1) หลักการ (2) วัตถุประสงค์ (3) เนื้อหา (4) กิจกรรมการเรียนการสอน และ (5) การวัดและประเมินผล โดยกระบวนการเรียนการสอน มี 5 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นที่ 1 การสร้างแรงบันดาลใจและกระตุ้นความคิด ขั้นที่ 2 การสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ ขั้นที่ 3 การสังเกต ค้นพบ และวิเคราะห์ ขั้นที่ 4 การสร้างสรรค์นวัตกรรมและการปฏิบัติ ขั้นที่ 5 การประเมินและสะท้อนผล โดยบูรณาการทฤษฎีคอนสตรัคชั่นนิสต์ ทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญา ทฤษฎีกระบวนการประมวลข้อมูล และทฤษฎีการเรียนรู้ของบลูม 1.2) ผลการประเมินคุณภาพของรูปแบบ ฯ โดยภาพรวมมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.65, S.D. = 0.60) 3) ผลการใช้รูปแบบ นักเรียนที่ได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการคิดขั้นสูง สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา โดยภาพรวมมีคะแนนเฉลี่ย 87.16 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนด คิดเป็นร้อยละ 100
เอกสารอ้างอิง
กมลพร ทองธิยะ และ กิตติชัย สุธาสินีโนเบล. (2564). การพัฒนาการคิดขั้นสูง : ความสามารถทาง
สติปัญญาที่สำคัญในโลกยุค New Normal, 19(2). น. 28 – 44.
จามร สิริกรรณะ, พรทิพย์ ศรีสุข และวิไลลักษณ์ จันทร์แสง. (2566). การพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูง
ในศตวรรษที่ 21: ความท้าทายและแนวทาง. วารสารครุศาสตร์, 51(2), 112-125.
ชวลิต ศรีคํา และชัยศักดิ์ ลีลาจรัสกุล. (2552). การอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อ ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ สังเคราะห์ คิดสรางสรรค์ และประเมินค่า. กรุงเทพฯ: โรงเรียนสาธิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒปทุมวัน.
ชวาล แพรัตกุล. (2552). เทคนิคการวัดผล (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: วิฑูรย์การปก.
ทิศนา แขมมณี. (2558). ศาสตร์การสอนองค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. พิมพ์
ครั้งที่ 19. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ดวงใจ สีเขียว. (2566). การจัดการเรียนรู้แบบการสร้างสรรค์เป็นฐาน เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์
วิชานาฏศิลป์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5. วารสารวิจัยทางการศึกษา
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 18(1), มกราคม – มิถุนายน 2566.
นัฏฐารุจา สร้อยกุดเรือ. (2564). การจัดการเรียนรู้ด้วยรูปแบบห้องเรียนกลับด้านโดยใช้กระบวนการสืบเสาะ
หาความรู้แบบเปิดเพื่อพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูงของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5. วารสารครุ
ศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 18(2) พฤษภาคม – สิงหาคม 2564.
นนท์วิศิษฐ์ ทองอนันต์. (2566). การพัฒนาสมรรถนะความคิดขั้นสูงโดยใช้การจัดการเรียนรู้สะเต็มศึกษา
เชิงวิพากษ์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 8(2), พฤษภาคม - สิงหาคม 2566.
บัญญพนต์ พูนสวัสดิ์. (2559). Digital Natives นักเรียนยุคดิจิทัลกับห้องเรียนบน MLearning.
ค้นเมื่อ 22 มีนาคม 2565, จาก http://www.digitaleagenmag.com
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
พิมพันธ์ เดชะคุปต์, สมศักดิ์ ภู่วิทยพันธุ์, และ อรพินท์ ศิริสมพล. (2566). การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้แบบใช้ โครงงานเป็นฐานเพื่อส่งเสริมทักษะศตวรรษที่ 21 สำหรับนักเรียนมัธยมศึกษา. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 51(1), 78-95.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (2564). สมรรถนะการคิดขั้นสูง
(Higher Order Thinking : HOT). ค้นเมื่อ 27 มีนาคม 2565, จาก https : cbethailand.com/
หลักสูตร/หลักสูตรฐานสมรรถนะ/สมรรถนะหลัก 5 ประการ/สมรรถนะการคิดขั้นสูง..
สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. (2551). แนวทางการพัฒนาการวัดและประเมินคุณลักษณะ อันพึง
ประสงค์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ: สำนัก
คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2560-2579. กรุงเทพมหานคร:
บริษัทพริกหวานกราฟฟิค จํากัด.
สำนักบริหารงานความเป็นเลิศด้านวิทยาศาสตร์ศึกษา (สบว.). (2563 – 2567). แผนกลยุทธ์ กลุ่มโรงเรียน
วิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
กระทรวงศึกษาธิการ.
Adigun, O. A. (2025). Fostering self‐directed learning in blended learning environments: A
constructivist perspective in higher education. Higher Education Quarterly, 79(1),
-262.
Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (Eds.). (2001). A taxonomy for learning, teaching, and
assessing: A revision of Bloom's taxonomy of educational objectives. Longman.
Ahmad, S., Ch, A. H., Batool, A., Sittar, K., & Malik, M. (2016). Play and cognitive
development: Formal operational perspective of Piaget's theory. Journal of
Education and Practice, 7(28), 72-79.
Atkinson, R. C., & Shiffrin, R. M. (1968). Human memory: A proposed system and its control
processes. In K. W. Spence & J. T. Spence (Eds.), The psychology of learning and
motivation, (Vol. 2, pp. 89-195). Academic Press.
Baron, & May. (1960). Psychology the essential science. Boston: RenslaerPolyte.Bashir, S., & Brannon, L. (2024). Jerome Bruner's constructivist model and the spiral curriculum for
teaching and learning. Journal of Educational Research and Practice, 14(1), 45-62.
Boud, D., Keogh, R., & Walker, D. (2013). Reflection: Turning experience into learning.
Routledge.
Bruner, J. S. (1961). The act of discovery. Harvard Educational Review, 31(1), 21-32.
Bybee, R. W., Taylor, J. A., Gardner, A., Van Scotter, P., Powell, J. C., Westbrook, A., & Landes, N. (2006). The BSCS 5E instructional model: Origins and effectiveness. Colorado
Springs, CO: BSCS, 5, 88-98.
Chuang, S. (2021). The applications of constructivist learning theory and social learning
theory on adult continuous development. Performance Improvement, 60(3), 6-14.
Dewey, J. (1938). Experience and education. Macmillan.
Facione, P. A. (2020). Critical thinking: What it is and why it counts. Measured Reasons and The California Academic Press.
Gul, R., & Khilji, G. (2021). Exploring the need for a responsive feedback model based on
Piaget's and Vygotsky's learning theories. International Journal of Educational
Development, 80, 102307.
Henderson, B. (2021). Understanding Piaget's stages of cognitive development for
effective teaching. Educational Psychology Review, 33(2), 421-438.
Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-based learning: What and how do students learn?
Educational Psychology Review, 16(3), 235-266.
Joyce, B. and Weil, M. (2000). Model of Teaching. 6th ed. New Jersy: Prentice Hall.
Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2009). An educational psychology success story: Social
interdependence theory and cooperative learning. Educational Researcher, 38(5),
-379.
Jonassen, D. H. (1999). Designing constructivist learning environments. In C. M. Reigeluth (Ed.),
Instructional design theories and models: A new paradigm of instructional theory (Vol. 2, pp. 215-239). Lawrence Erlbaum Associates.
Krajcik, J. S., & Blumenfeld, P. C. (2006). Project-based learning. In R. K. Sawyer (Ed.), The Cambridge handbook of the learning sciences (pp. 317-334). Cambridge University Press.
Li, Y., Chen, X., & Wang, L. (2024). Integration of constructivist theory in blended learning
environments: Effects on self-directed learning and critical thinking. Computers
& Education, 210, 104952.
Lombardi, M. M. (2007). Authentic learning for the 21st century: An overview. Educause
Learning Initiative, 1(2007), 1-12.
MacDonald, A. (2022). Young children's digital play in early childhood education and
care: Exploring tensions through Piaget's cognitive developmental theory.
Australasian Journal of Early Childhood, 47(1), 16-28.
Martinez, S. L., & Stager, G. (2013). Invent to learn: Making, tinkering, and engineering in the
classroom. Constructing Modern Knowledge Press.
Marzano, R. J., & Kendall, J. S. (2007). The new taxonomy of educational objectives
(2nd ed.). Corwin Press.
Mathew, S. J. (2022). Stages of cognitive development: Piagetian and
Vygotskian perspectives. In Handbook of research on critical thinking strategies in
pre-service learning environments (pp. 1-23). IGI Global.
Office of the Basic Education Commission. (2011). Guidelines for organizing student
development activities: According to the core curriculum of basic education.
Bangkok: Cooperative Union Printing. [in Thai]
Kurt, S. (2021). Constructivist learning theory. In Educational technology (pp. 45-58).
Independently published.
Vygotsky, L. S. (1978 ). Mind in society: The development of higher psychological
processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Waller, L., Waller, S., & Waller, T. (2021). Bruner's learning theory in online education:
Creating scaffolded learning experiences. Distance Education, 42(3), 345-361. Wanglang, P., Sirisuthi, C., & Chatwattana, P. (2024). Enhancing computational thinking skills in
Thai middle school students through problem-based blended learning approaches.
Cogent Education, 11(1), 2445951.
Webb, N. M. (2009). The teacher's role in promoting collaborative dialogue in the classroom. British Journal of Educational Psychology, 79(1), 1-28.
Wiggins, G. (1990). The case for authentic assessment. Practical Assessment, Research, and Evaluation, 2(1), Article 2.
Papert, S. (1980). Mindstorms: Children, computers, and powerful ideas. Basic Books.
Paul, R., & Elder, L. (2006). Critical thinking: The nature of critical and creative thought.
Journal of Developmental Education, 30(2), 34-35.
Rogers, C. (1954). Toward a Theory of Creativity. ETC: A Review of General Semantics, 11,
-260.
Samar Education. (2022). Bruner's constructivist theory and its implications for education.
International Journal of Instruction, 15(3), 567-582.
Senge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization (Revised ed.). Currency.
Stiggins, R. (2017). The perfect assessment system. ASCD.
Support Centre for Elites. (2024). Discovery learning and problem-solving in modern
education. Educational Innovation Quarterly, 12(2), 89-105.
Teachers Institute. (2023). Promoting critical thinking through discovery learning methods. Journal of Teacher Education, 74(4), 445-462.
Tofade, T., Elsner, J., & Haines, S. T. (2013). Best practice strategies for effective use of questions as a teaching tool. American Journal of Pharmaceutical Education, 77(7), Article 155.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา และคณาจารย์ท่านอื่นๆ ในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
