การวิเคราะห์ผลกระทบเชิงทัศน์ เพื่อควบคุมการพัฒนาอาคารในภูมิทัศน์แหล่งศิลปกรรม ประเภทอนุสรณ์สถานขนาดใหญ่ : กรณีศึกษาพระปฐมเจดีย์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การพัฒนาที่ไม่เหมาะสมในสิ่งแวดล้อมศิลปกรรมส่งผลกระทบต่อการรับรู้คุณค่าของแหล่งศิลปกรรม ซึ่งเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอนุสรณ์สถานขนาดใหญ่ แม้ว่าภาครัฐพยายามกำหนดเขตการจัดการเชิงทัศน์เพื่อควบคุมความสูงและระยะถอยร่นของอาคาร แต่ยังขาดหลักฐานเชิงประจักษ์ที่สนับสนุนระดับการควบคุมที่เหมาะสม อีกทั้งยังขาดการศึกษาเกี่ยวกับการรับรู้ของสาธารณชนต่อผลกระทบเชิงทัศน์ของแหล่งศิลปกรรมในระดับต่าง ๆ โดยเฉพาะเมื่อมีสิ่งรบกวน (เช่น อาคาร) ปรากฏในฉากหน้าและฉากกลาง
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของการควบคุมความสูงอาคารและความกว้างของมุมมองในการลดผลกระทบเชิงทัศน์ต่อพระปฐมเจดีย์ จังหวัดนครปฐม โดยเป็นการประเมินการรับรู้ของสาธารณชนต่อระดับความชื่นชอบและการยอมรับสภาพแวดล้อมปัจจุบันและที่จำลองขึ้นตามระดับการควบคุมความสูงและระยะถอยร่นของอาคารที่แตกต่างกัน จุดควบคุมมุมมองโดยรอบพระปฐมเจดีย์ที่ใช้ในการศึกษามีทั้งหมด 5 จุด เพื่อสร้างภาพตัวแทนสำหรับการประเมิน แต่ละจุดมุมมองมีการจำลองฉากทัศน์ไว้ 4 รูปแบบที่ดัดแปลงจากภาพอ้างอิงของระดับการพัฒนาปัจจุบัน
ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการควบคุมความสูงและระยะถอยร่นของอาคารช่วยเพิ่มการรับรู้คุณค่าของแหล่งศิลปกรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการควบคุมอาคารที่ตั้งอยู่ในฉากหน้า การศึกษายังพบว่าการควบคุมความสูงของอาคารทั้งในฉากหน้าและกลางในภูมิทัศน์ที่มีแหล่งศิลปกรรมอยู่ในฉากหลังไม่ให้เกินสองในสามของความสูงที่มองเห็นแหล่งศิลปกรรมเป็นระดับการควบคุมอย่างอ่อนที่สุดที่จะไม่สร้างความขัดแย้งระหว่างความชื่นชอบและการยอมรับได้ สำหรับในภูมิทัศน์ช่องมอง การขยายความกว้างของถนนสามารถส่งเสริมคุณภาพเชิงทัศน์ได้ในระดับที่เทียบเท่าหรือดีกว่ามาตรการควบคุมความสูงที่เข้มงวดกว่าแต่ไม่มีระยะถอยร่น
ผลการศึกษานี้ได้นำเสนอข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการวางผังเมืองและการกำหนดนโยบายในการจัดการการพัฒนาในเขตการจัดการเชิงทัศน์ แนวทางการประเมินที่เสนอในการศึกษานี้ช่วยสร้างความสมดุลระหว่างการอนุรักษ์คุณค่าทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์กับการเติบโตของเมืองอย่างเหมาะสม อันจะนำไปสู่การลดความขัดแย้งระหว่างการอนุรักษ์และการพัฒนา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กฎกระทรวง กำหนดบริเวณห้ามก่อสร้าง ดัดแปลง หรือเปลี่ยนการใช้อาคารบางชนิดหรือบางประการ ในพื้นที่บางส่วนในท้องที่ตำบลนครปฐม ตำบลวังตะกู ตำบลบ่อพลับ ตำบลมาบแค ตำบลทุ่งน้อย ตำบลสามควายเผือก ตำบลหนองปากโลง ตำบลโพรงมะเดื่อ ตำบลสนามจันทร์ ตำบลลำพยา ตำบลธรรมศาลา ตำบลพระปฐมเจดีย์ ตำบลหนองดินแดง ตำบลพระประโทน ตำบลห้วยจรเข้ ตำบลบางแขม ตำบลสระกระเทียม ตำบลถนนขาด ตำบลวังเย็น และตำบลสวนป่าน อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม พ.ศ. 2547. (2547, กันยายน 3). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 121 ตอนพิเศษ 51 ก. หน้า 1 -11. https://info.dpt.go.th/app-service/wan/lawdpt/data/02/121_51_030947_24.pdf
ชุตินันท์ สาแก้ว. (2556). การศึกษาหลักฐานทางประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานและการพัฒนาเมืองนครปฐม เพื่อการวางแผนอนุรักษ์และพัฒนาชุมชน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. SURE. https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/373
เทศบัญญัติเทศบาลนครนครปฐม เรื่อง กำหนดบริเวณห้ามก่อสร้าง ดัดแปลง หรือเปลี่ยนการใช้อาคารบางชนิดหรือบางประเภทในท้องที่เทศบาลนครนครปฐม อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม พ.ศ. 2560. (2560, ตุลาคม 11). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 134 ตอนพิเศษ 252 ง. หน้า 67-78. Legislative Institutional Repository of Thailand. https://dl.parliament.go.th/handle/20.500.13072/541886
นลิน บุตรคำ, อังสนา บุณโยภาส, และรุจิโรจน์ อนามบุตร. (2561). แนวทางการกำหนดเขตจัดการเชิงทัศน์ เพื่ออนุรักษ์มุมมองขอพระธาตุดอยสุเทพจากพื้นที่ถนนราชดำเนิน จังหวัดเชียงใหม่. เจดี : วารสารวิชาการ การออกแบบสภาพแวดล้อม คณะสภาปัตยกรรมศาสตร์ ม.เชียงใหม่, 5(2), 2-25. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jed/article/view/129412/119280
ประกาศกรมศิลปากร กำหนดจำนวนโบราณสถานสำหรับชาติ. (2478, มีนาคม 8). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 52 หน้า 3686. https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2478/D/3679.PDF
รุจิโรจน์ อนามบุตร และวิลาสินี สุขสว่าง. (2558). การศึกษาคุณภาพเชิงทัศน์ เพื่อวางแผนการจัดการสิ่งแวดล้อมภูมิทัศน์: กรณีศึกษาเทศบาลเมืองหัวหิน. หน้าจั่ว: ว่าด้วยสภาปัตยกรรม การออกแบบ และสภาพแวดล้อม, 29, 455-474. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/najua-arch/article/view/44314
รุจิโรจน์ อนามบุตร และสินีนาถ ศุกลรัตนเมธี. (2560). แนวทางการจัดการสิ่งแวดล้อมศิลปกรรมเพื่อลดผลกระทบด้านภูมิทัศน์. หน้าจั่ว: ว่าด้วยสภาปัตยกรรม การออกแบบ และสภาพแวดล้อม, 30, D-37-D-64. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/NAJUA-Arch/article/view/71006
รุจิโรจน์ อนามบุตร, สินีนาถ ศุกลรัตนเมธี, วิชัย บุญวาศ, ประติมา นิ่มเสมอ, สิงหนาท แสงสีหนาท, สุพิชฌาย์ เมืองศรี, วิล์ลญา สงค์อิ่ม, นวีภาพ ทักษยศ, และพณารัตน์ รักร่วม. (2559). รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการศึกษาจัดทําแนวทางการจัดการสิ่งแวดล้อมศิลปกรรม เพื่อลดผลกระทบด้านภูมิทัศน์. คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร.
โรจน์ คุณเอนก, ยงธนิศร์ พิมลเสถียร, สมบูรณ์ กีรติประยูร, วิลําวัณย์ ภมรสุวรรณ, ไตรเทพ วิชย์โกวิทเทน, สมเจตน์ วิมลเกษม, และจิรวัฒน์ รุ่งเลิศตระกูลชัย. (2554). ชุดความรู้ด้านการอนุรักษ์ พัฒนา และบริหารจัดการเมืองเก่า เล่มที่ ๕ การจัดทําแผนงาน/โครงการอนุรักษ์ พัฒนา และบริหารจัดการ เมืองเก่า สําหรับหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้อง. สํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. http://lib.mnre.go.th/lib/TNE/book5final.pdf
วิล์ลญา สงค์อิ่ม, และรุจิโรจน์ อนามบุตร. (2558). ผลกระทบทางสายตาของอาคารสูงเพื่อการอยู่อาศัย ที่มีต่อวัดในบริเวณกรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการ Veridian E-Journal, Silpakorn University ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 8(2), 3024-3041.
สํานักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. (ม.ป.ป.). รายงานแผนการจัดการอนุรักษ์ และปรับปรุงสภาพแวดล้อม พระปฐมเจดีย์ และพระราชวังสนามจันทร์. บริษัท ยูด้า จํากัด.
สุพิชฌาย์ เมืองศรี. (2553). แนวทางการปรับปรุงคุณภาพเชิงทัศน์บริเวณมุมมองสำคัญของ สถานที่ท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ในเขตเมืองเชียงใหม่ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Intellectual Repository. http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/19380
Basu, S. K., Mukerji, A., & Chatterjee, V. (2013). A systematic approach for evolving byelaws, codes and guidelines in heritage conservation areas: the use of visual simulation techniques. In C.A. Brebbia (Ed.), Structural Studies, Repairs and Maintenance of heritage architecture XIII (pp. 517-528), WIT Press. https://www.witpress.com/elibrary/wit-transactions-on-the-built-environment/131/24840
Bu, X., Chen, X., Wang, S., Yuan, Y., & Han, C. (2021). The influence of newly built high-rise buildings on visual impact assessment of historic urban landscapes: a case study of Xi’an Bell Tower. Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 21(4), 1304 - 1319. https://doi.org/10.1080/13467581.2021.1930011
Bureau of Land Management, U.S. Department of the Interior. (1986, January 17). Manual H-8410-1 – Visual resource inventory. Rel 8-28. . https://blmwyomingvisual.anl.gov/docs/BLM_VRI_H-8410.pdf
Chizfahm Daneshmandian, M., Behzadfar, M., & Jalilisadrabad, S. (2020). The efficiency of visual buffer zone to preserve historical open spaces in Iran. Sustainable Cities and Society, 52, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.scs.2019.101856
Czyńska, K., & Rubinowicz, P. (2019). Classification of cityscape areas according to landmarks visibility analysis. Environmental Impact Assessment Review, 76, 47-60. https://doi.org/10.1016/j.eiar.2019.01.004
Darabi, H., Irani Behbahani, H., Shokoohi, S., & Shokoohi, S. (2020). Perceptual buffer zone: a potential of going beyond the definition of broader preservation areas. Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development, 10(3), 271-291. https://doi.org/10.1108/JCHMSD-12-2017-0087
Deghati Najd, M., Ismail, N. A., Maulan, S., Mohd Yunos, M. Y., & Dabbagh Niya, M. (2015). Visual preference dimensions of historic urban areas: The determinants for urban heritage conservation. Habitat International, 49, 115-125. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2015.05.003
Jin, K., Yang, T., & Guo, W. (2023, October 27-29). Urban street quality measurement methods combining street view images [Paper Presentation]. The 2023 2nd International Conference on Artificial Intelligence and Intelligent Information Processing (AIIIP), Hangzhou, China. https://doi.org./10.1109/AIIIP61647.2023.00012.
Lee, J. (2023). Zoning scenic areas of heritage sites using visibility analysis: the case of Zhengding, China. Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 22(1), 1-13. https://doi.org/10.1080/13467581.2021.1971532
Li, Q., Yuichi, F., & Morris, M. (2014). Study on the buffer zone of a cultural heritage site in an urban area: The case of Shenyang Imperial Palace in China. In N. Marchettini, C. A. Brebbia, S. Pulselli & S. Bastianoni (Eds.), The sustainable city IX : Urban regeneration and sustainbility (pp. 1115-1123). WIT Press. https://www.witpress.com/Secure/elibrary/papers/SC14/SC14094FU2.pdf
Li, X., & Pang, C. (2024). A Spatial visual quality evaluation method for an urban commercial pedestrian street based on streetscape images—taking Tianjin Binjiang Road as an Example. Sustainability, 16(3), 1-20. https://doi.org/10.3390/su16031139
Puspitasari, A. W., & Kwon, J. (2020). A reliable method for visibility analysis of tall buildings and skyline: a case study of tall buildings cluster in Jakarta. Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 20(3), 356-367. https://doi.org/10.1080/13467581.2020.1787839
Sarıbaş, Ö., Kömürcü, S., & Güler, M. E. (2017). Visual sense of the cities and the impact on tourism: Case of izmir. International Journal of Social Sciences and Humanity Studies, 9(1), 202-214. https://dergipark.org.tr/en/pub/ijsshs/issue/36096/405360
Sarihan, E. (2021). Visibility model of tangible heritage. Visualization of the urban heritage environment with spatial analysis methods. Heritage, 4(3), 2163-2182. https://doi.org/10.3390/heritage4030122
Sukwai, J., Mishima, N., & Srinurak, N. (2022a). Balancing cultural heritage conservation: Visual integrity assessment to support change management in the buffer zone of Chiang Mai Historic City using GIS and Computer-Generated 3D modeling. Land, 11(5), 1-27. https://doi.org/10.3390/land11050666
Sukwai, J., Mishima, N., & Srinurak, N. (2022b). Identifying visual sensitive areas: an evaluation of view corridors to support nature-culture heritage conservation in Chiang Mai historic city. Built Heritage, 6(1), 1-20. https://doi.org/10.1186/s43238-022-00071-z
Tara, A., Lawson, G., & Renata, A. (2021). Measuring magnitude of change by high-rise buildings in visual amenity conflicts in Brisbane. Landscape and Urban Planning, 205, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2020.103930
