ข้อพิจารณาในการเลือกพืชพรรณสำหรับการออกแบบสวนหลังคาอย่างยั่งยืน ในกรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
สวนหลังคาเป็นทางเลือกสำคัญในการเพิ่มพื้นที่สีเขียว แต่ยังขาดแนวทางที่ชัดเจนในการพิจารณาเลือกพืชพรรณที่สอดคล้องกับบริบทสวนหลังคา ทั้งในด้านกายภาพ ความทนทานต่อสภาพแวดล้อม และการบำรุงรักษาระยะยาว ทำให้การพัฒนาหลักเกณฑ์ที่ครอบคลุมทั้งเชิงนิเวศ สุนทรียะ และการใช้งานพื้นที่ จึงเป็นสิ่งจำเป็น การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเงื่อนไขและข้อจำกัดในการเลือกใช้พืชพรรณที่เหมาะสมกับสวนหลังคาในเขตกรุงเทพมหานคร คัดเลือกกรณีศึกษาสวนหลังคาในย่านที่มีความหนาแน่นของอาคารสูงในกรุงเทพมหานคร 4 แห่ง ได้แก่ สยามสเคป สามย่านมิตรทาวน์ โรงพยาบาลเมดพาร์ค และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดยวิเคราะห์ข้อมูลจากการสำรวจพื้นที่ รวบรวมชนิดพืชพรรณ และสภาพอากาศ นำมาพิจารณาองค์ประกอบด้านการออกแบบสวนหลังคา เช่น การวางตำแหน่งพื้นที่ใช้งานและปลูกพืช ประกอบกับการสัมภาษณ์ผู้ดูแลจากการสำรวจปัญหาที่พบและกระบวนการบำรุงรักษางบประมาณ พร้อมทั้งวิเคราะห์ปัจจัยที่อาจส่งผลกระทบต่อพืชพรรณสวนหลังคา ของแต่ละกรณีศึกษาเพื่อนำไปสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ ผลการศึกษาสวนหลังคาแต่ละแห่งมีปัจจัยทางกายภาพที่หลากหลาย ซึ่งส่งผลต่อการเลือกชนิดพืช พื้นที่ที่ได้รับแสงแดดและมีวัสดุปลูกลึกเอื้อต่อการเลือกใช้พืชได้หลากหลาย ความลาดชันและสัดส่วนพื้นที่ดาดแข็งยังเป็นข้อจำกัดต่อการใช้ประโยชน์และดูแลรักษา จะเห็นได้ว่าพืชส่วนใหญ่ที่พบมีความสามารถในการปรับตัวต่อปัจจัยธรรมชาติของสวนหลังคา เช่น ระดับแสง ลม ความชื้น และศัตรูพืช ที่มีผลโดยตรงต่อสุขภาพของพืช ซึ่งเป็นปัจจัยที่ถูกพบมากที่สุดจากทั้ง 4 กรณีศึกษา และบางชนิดมีความเสี่ยงต่อโครงสร้างอาคาร การเลือกชนิดพืชจึงควรสอดคล้องกับสภาพแวดล้อมและข้อจำกัดของพื้นที่เพื่อความยั่งยืนของระบบนิเวศ นอกจากนี้ยังพบปัจจัยทางสังคมและเศรษฐกิจที่ส่งผลต่อการจัดการสวนหลังคา เช่น ข้อจำกัดด้านงบประมาณในการบำรุงรักษา โดยงบประมาณมีค่าแรงเป็นปัจจัยหลังในการบำรุงรักษาสวนหลังคาในระยะยาว ข้อเสนอแนะจากงานวิจัยนี้สามารถนำไปใช้พัฒนาการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเลือกพืชพรรณชนิดอื่น ๆ สำหรับสวนหลังคาในบริบทของกรุงเทพมหานคร
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เฌอรัชด์พัชร เขียววิชัย และ ปิยะณัฎฐ์ ผกามาศ. (2557). การคัดเลือกชนิดพืชและวัสดุปลูกสำหรับสวนบนหลังคา. แก่นเกษตร, 42 (ฉบับพิเศษ 3). https://ag2.kku.ac.th/kaj/PDF.cfm?filename=O_001.pdf&id=1614&keeptrack=1
ทฤฒมน ตันศิริ. (2561). มาตรการส่งเสริมและจัดให้มีหลังคาเขียว (Green Roof) ในเขตกรุงเทพมหานคร. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2018/TU_2018_5901034552_10558_10786.pdf
นภัสสรา ลัฐิกาพงศ์ และ อรวลี อมรลีตระกุล. (2565). การวิเคราะห์ระบบไม้ค้ำยันเพื่อเลือกใช้และเป็นแนวทางในการออกแบบไม้ค้ำยันที่เหมาะสมกับไม้ขุดล้อมขนาดต่าง ๆ. การประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 13 (สาขาวิทยาศาสตร์). มหาวิทยาลัยหาดใหญ่. https://www.hu.ac.th/Conference/conference2022/proceedings/doc/05%20วิทยาศาสตร์/15-Hel-212.pdf
พชร เลิศปิติวัฒนา. (2547). การออกแบบสวนหลังคาในกรุงเทพมหานคร. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. https://doi.nrct.go.th/ListDoi/listDetail?Resolve_DOI=10.14457/CU.the.2004.455
สถาบันอาคารเขียวไทย. (2568). รายชื่อโครงการที่ผ่านการประเมิน TREES-NC. Retrieved from https://tgbi.or.th/directory/project/
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2568). รายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม. Retrieved from https://eia.onep.go.th/
Abuseif, M., Dupre, K., & Michael, R. N. (2022). Trees on buildings: A design framework. Nature-Based Solutions, 3, 100052. https://doi.org/10.1016/j.nbsj.2023.100052
Al-Kodmany, K. (2023). Greenery-Covered Tall Buildings: A Review. Buildings, 13(9). https://doi.org/10.3390/buildings13092362
Berardi, U., GhaffarianHoseini, A. H., & GhaffarianHoseini, A. (2014). State-of-the-art analysis of the environmental benefits of green roofs. Applied Energy, 115, 411–428. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2013.10.047
Cadmapper. (2025). Cadmapper. Retrieved from https://cadmapper.com/
Development Bureau, Hong Kong Special Administrative Region Government. (2007). Study on green roof application in Hong Kong: Executive summary. Retrieved from https://www.devb.gov.hk/filemanager/en/content_29/Green%20roof%20study_executive%20summary%20eng.pdf
Dunnett, N., & Kingsbury, N. (2008). Planting green roofs and living walls. Timber Press.
Forschungsgesellschaft Landschaftsentwicklung Landschaftsbau e.V. (FLL). (2018). Green roof guidelines: Guidelines for the planning, construction and maintenance of green roofs. Retrieved from https://commons.bcit.ca/greenroof/files/2019/01/FLL_greenroofguidelines_2018.pdf
Getter, K. L., & Rowe, D. B. (2006). The role of extensive green roofs in sustainable development. HortScience, 41(5), 1276–1285. https://doi.org/10.21273/HORTSCI.41.5.1276
Hirons, A. D., & Percival, G. C. (2011). Fundamentals of tree establishment: A review. Trees, People and the Built Environment Conference Proceedings. https://www.researchgate.net/publication/274953179_Fundamentals_of_tree_establishment_a_review
Law, M. Y. C., Hui, L. C., Jim, C. Y., & Ma, T. L. (2021). Tree species composition, growing space and management in Hong Kong’s commercial sky gardens. Urban Forestry & Urban Greening, 64, 127267. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2021.127267
Luckett, K. (Ed.). (2009). Green Roof Construction and Maintenance. The McGraw-Hill Companies, Inc. (pp. 108–109). Retrieved from https://casagreb.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/02/green-roof.pdf
Lundholm, J. T. (2015). Green roof plant species diversity improves ecosystem multifunctionality. Journal of Applied Ecology, 52(3), 726–734. https://doi.org/10.1111/1365-2664.12425
Marsh, A. (2025). SunPath3D. Retrieved from https://andrewmarsh.com/apps/staging/sunpath3d.html
Nguyen-Tran, Y.-K., & Murata, R. (2020). Variations of spatial qualities experienced in rooftop garden of mix-used building in Tokyo. Journal of Architecture and Planning, 85(771), 1045–1055. https://doi.org/10.3130/aija.85.1045
Oberndorfer, E., Lundholm, J., Bass, B., Coffman, R. R., Doshi, H., Dunnett, N., Gaffin, S., Köhler, M., Liu, K. K. Y., & Rowe, B. (2007). Green roofs as urban ecosystems: Ecological structures, functions, and services. BioScience, 57(10), 823–833. https://doi.org/10.1641/B571005
Paton, C. P., & Manomaiphiboon, K. (2013). A Metropolitan Wind Resource Assessment for Bangkok, Thailand Part 1: Wind Resource Mapping. Journal of Sustainable Energy and Environment, 4, 69–76. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:128424001
Phoomirat, R., Disyatat, N. R., Park, T. Y., Lee, D. K., & Dumrongrojwatthana, P. (2020). Rapid assessment checklist for green roof ecosystem services in Bangkok, Thailand. Ecological Processes, 9, 58. https://doi.org/10.1186/s13717-020-00222-z
U.S. Green Building Council. (2025). LEED credits. U.S. Green Building Council. Retrieved from https://www.usgbc.org/credits
Vijayaraghavan, K. (2014). Green roofs: A critical review on the role of components, benefits, limitations and trends. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 57, 740–752. https://doi.org/10.1016/j.rser.2015.12.119
