กฎหมายว่าด้วยการปฏิบัติการทางทหารเพื่อการป้องกันประเทศ

ผู้แต่ง

  • ชลธิชา พิพัฒน์เขมากร สุขจิตต์

คำสำคัญ:

การป้องกันประเทศ, การขัดกันด้วยอาวุธระหว่างประเทศ, กฎอัยการศึก

บทคัดย่อ

     ภารกิจในด้านการปฏิบัติการทางทหารที่สำคัญ คือ การป้องกันประเทศ การรักษาเอกราช อำนาจอธิปไตยของชาติ และบูรณภาพแห่งอาณาเขต เพื่อตอบโต้ภัยคุกคามอันมีมาจากภายนอกราชอาณาจักร โดยปฏิบัติภายใต้กรอบแห่งหลักกฎหมายสากลที่เรียกว่า “สิทธิโดยธรรมในการป้องกันตนเอง” รวมถึงกฎหมายว่าด้วยการขัดกันด้วยอาวุธกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ จารีตประเพณีระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง และกฎหมายภายในประเทศ ซึ่งได้แก่พระราชบัญญัติกฎอัยการศึก พ.ศ. 2457 ประกอบกับกฎการใช้กำลังของกองทัพไทย คำสั่งและข้อบังคับกระทรวงกลาโหมที่เกี่ยวข้องกับการใช้กำลังทางทหาร ซึ่งเป็นผลให้ผู้บังคับบัญชาทหารซึ่งอยู่ในเขตพื้นที่ที่มีการรุกล้ำดินแดนหรือมีการปะทะเกิดขึ้น หรือได้ประกาศใช้กฎอัยการศึกแล้ว สามารถสั่งใช้กำลังทางทหารหรือตอบโต้ด้วยอาวุธต่อการกระทำอันเป็นปฏิปักษ์ของฝ่ายตรงข้าม หรือเพื่อปฏิบัติการในพื้นที่นั้นได้ทันทีตามแผนที่กำหนดไว้หรือตามความจำเป็น อย่างไรก็ตาม ในเวลาไม่ปกติ เมื่อบ้านเมืองเข้าสู่สถานการณ์แห่งการขัดกันด้วยอาวุธ อยู่ในสภาวะการรบมีการประกาศสงคราม หรือมีการประกาศกฎอัยการศึก ณ ที่แห่งใด ย่อมเป็นหน้าที่ของปวงชนชาวไทยทุกคนในการช่วยกันป้องกันราชอาณาจักร เนื่องจากในบางกรณีอาจมีความจำเป็นต้องมีการบูรณาการเพื่อใช้กำลัง หรืออาวุธยุทโธปกรณ์จากหน่วยงานต่าง ๆ ที่นอกเหนือไปจากการใช้กำลังทางทหาร จึงเห็นควรเสนอให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติกฎอัยการศึก พ.ศ. 2457 เพื่อให้สามารถตอบสนองต่อการบูรณาการสรรพกำลัง และบรรลุภารกิจในการป้องกันราชอาณาจักร รวมถึงยังเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพในการคุ้มครองการปฏิบัติการทางทหารให้มากขึ้นด้วย

เอกสารอ้างอิง

กรมพระธรรมนูญ สำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหม. กฎหมายว่าด้วยการสงครามทางบก. กรุงเทพมหานคร: ม.ป.ท., 2552.

กองบัญชาการกองทัพไทย. กฎการใช้กำลังของกองทัพไทย. กรุงเทพมหานคร: ม.ป.ท., 2550.

โกวิท ตาละโสภณ. “กฎการใช้กำลัง: ความเป็นมาและความเป็นไป.” นาวิกาธิปัตย์สาร. เล่มที่ 80. (มิถุนายน-กันยายน 2553).

ข้อบังคับกระทรวงกลาโหมว่าด้วยการใช้กำลังทหาร การเคลื่อนกำลังทหาร และการเตรียมพร้อม พ.ศ. 2545

คำสั่งกระทรวงกลาโหม ลับ (เฉพาะ) ที่ 59/50 ลงวันที่ 7 มีนาคม 2550 เรื่อง กฎการใช้กำลังของกองทัพไทย

จุมพต สายสุนทร. กฎหมายระหว่างประเทศ เล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วิญญูชน, 2555.

หน่วยบัญชาการรักษาดินแดน กองทัพบก. การเรียกกำลังพลสำรองเข้ารับราชการทหาร. กรุงเทพมหานคร: ธนอรุณการพิมพ์, 2564.

สุข เปรุนาวิน. คำบรรยายคณะนิติศาสตร์ ธรรมนูญศาลทหาร ประมวลกฎหมายอาญาทหาร วินัยทหาร กฎอัยการศึก. พิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพมหานคร: ม.ป.ท., 2512.

สมบูรณ์ เสงี่ยมบุตร, พรชัย ด่านวิวัฒน์. กฎหมายอาญาระหว่างประเทศ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วิญญูชน, 2555.

สำนักงานพระธรรมนูญทหาร กองบัญชาการกองทัพไทย. กฎหมายคุ้มครองการปฏิบัติการทางทหาร (Operational Law Handbook). พิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพมหานคร: แปลนพริ้นท์ติ้ง, 2554.

สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. กฎอัยการศึก. กรุงเทพมหานคร: สำนักการพิมพ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, 2550.

Charter of the United Nations

Convention Relative to the Opening of Hostilities (Hague III); October 18, 1907.

Convention Respecting the Laws and Customs of War on Land (Hague IV); October 18, 1907.

Criminal Justice and Immigration Act 2008.

Geneva Convention (I) for the Amelioration of the Condition for the Wounded and Sick in Armed Forces in the Field, 12 August 1949.

Geneva Convention (III) relative to the Treatment of Prisoners of War, 12 August 1949.

Geneva Convention (IV) relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War, 12 August 1949.

Ministry of Defence. United Kingdom Manual of National Rules of Engagement.

Protocol Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949, and relating to the Protection of Victims of International Armed Conflicts (Protocol I), 8 June 1977.

The Criminal Law Act 1967.

The Judge Advocate General’s Legal Center & School, U.S. Army. Operational Law handbook. Charlottesville, Virginia, 2022.

The Rome Statute of the International Criminal Court.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-26

รูปแบบการอ้างอิง

พิพัฒน์เขมากร สุขจิตต์ ช. (2026). กฎหมายว่าด้วยการปฏิบัติการทางทหารเพื่อการป้องกันประเทศ. วารสารนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์, 15(1), 1–19. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/LAW_DPU/article/view/281717

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย