ปัญหามาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครอง และควบคุมธุรกิจค้าสัตว์เลี้ยงออนไลน์
คำสำคัญ:
ธุรกิจค้าสัตว์เลี้ยงออนไลน์, การคุ้มครองผู้บริโภค, สวัสดิภาพสัตว์, การกำกับดูแลแพลตฟอร์มดิจิทัลบทคัดย่อ
ในยุคดิจิทัล ธุรกิจค้าสัตว์เลี้ยงออนไลน์ในประเทศไทยมีแนวโน้มขยายตัวอย่างรวดเร็วตามพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป และกระแส “Pet Humanization” ซึ่งส่งเสริมให้สัตว์เลี้ยงได้รับการปฏิบัติในฐานะสมาชิกในครอบครัว อย่างไรก็ตาม การเติบโตของธุรกิจดังกล่าวก่อให้เกิดปัญหาทางกฎหมายหลายประการ อาทิ การฉ้อโกงผู้บริโภค การละเมิดสวัสดิภาพสัตว์ และการลักลอบค้าสัตว์ผิดกฎหมายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ แม้ประเทศไทยจะมีกฎหมายหลายฉบับที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมธุรกิจค้าสัตว์เลี้ยง เช่น พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 และพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 แต่ยังขาดกฎหมายเฉพาะที่สามารถกำกับดูแลธุรกิจค้าสัตว์เลี้ยงออนไลน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยการศึกษาได้วิเคราะห์มาตรการกฎหมายของต่างประเทศ ได้แก่ สาธารณรัฐฝรั่งเศส สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี และสหรัฐอเมริกา พบว่าประเทศเหล่านี้มีการกำหนดมาตรการเฉพาะ เช่น การลงทะเบียนผู้ขายสัตว์เลี้ยง การบังคับใช้ใบอนุญาต การตรวจสอบสุขภาพสัตว์ก่อนจำหน่าย และการกำหนดหน้าที่ของแพลตฟอร์มดิจิทัลอย่างชัดเจน ซึ่งส่งผลให้สามารถควบคุมและคุ้มครองผู้บริโภคและสัตว์ได้อย่างรัดกุม ในขณะที่ประเทศไทย ยังมีข้อจำกัดหลายประการ เช่น ขาดการกำกับดูแลแพลตฟอร์มออนไลน์ การขาดมาตรฐานด้านสุขภาพสัตว์ และกลไกการป้องกันการลักลอบค้าสัตว์ผิดกฎหมายที่มีประสิทธิภาพ
จากการศึกษานี้ เห็นควรปรับปรุงกฎหมายโดยกำหนดมาตรการเฉพาะสำหรับธุรกิจค้าสัตว์เลี้ยงออนไลน์ ทั้งในด้านการกำกับดูแลแพลตฟอร์ม การลงทะเบียนและตรวจสอบผู้ขาย การกำหนดมาตรฐานสุขภาพสัตว์ และการเสริมสร้างกลไกในการป้องกันการค้าสัตว์ผิดกฎหมาย เพื่อให้สอดคล้องกับแนวทางปฏิบัติที่ดีของต่างประเทศ และสามารถคุ้มครองสิทธิของผู้บริโภค และสวัสดิภาพสัตว์ได้อย่างมีประสิทธิภาพในบริบทเศรษฐกิจดิจิทัลที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
เอกสารอ้างอิง
จิรพงศ์ ทรัพย์ขุมทอง. “ทฤษฎีสิทธิสัตว์บนฐานความเป็นพลเมือง กับหลักการการพิจารณาอย่างเท่าเทียม.” วารสารสมาคมปรัชญาและศาสนาแห่งประเทศไทย. เล่มที่ 1. ปีที่ 14. (16 สิงหาคม 2562).
เฉลิมชัย ก๊กเกียรติกุล. “ทฤษฎีว่าด้วยการแทรกแซงของรัฐในกิจกรรมทางเศรษฐกิจ.” https://chalermchai-nbtc.blogspot.com/2013/06/public-interest-theory-common-well.html, 30 มีนาคม 2568.
ธนภรณ์ ฦาแรง. “มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับการทำสัญญาซื้อขายสัตว์เลี้ยง ศึกษากรณีสัญญาซื้อขายสุนัข.” สารนิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต กลุ่มวิชากฏหมายธุรกิจ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม, 2566.
ประภาสินี ฉินสกลธนาพร, และ ลาวัณย์ ถนัดศิลปกุล. “การดำเนินการตามอนุสัญญาไซเตสว่าด้วยปัญหาการค้าสัตว์ป่าของไทย.” วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. เล่มที่ 2. ปีที่ 14. (2565).
พรวิไล นุตคำแหง. “การคุ้มครองผู้บริโภคด้านโษฆณาเชิงภาพลักษณ์องค์กร.” วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2556.
วรินทร วารี. “มาตรการทางกฎหมายคุ้มครองผู้ซื้อสัตว์เลี้ยงประเภทสุนัขและแมว.” วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต กฎหมายเอกชนและธุรกิจ มหาวิทยาลัยสยาม, 2560.
สฤณี อาชวานันทกุล. “การยึดกุมกลไกกำกับดูแล.” https://themoment um.co/citizen2-0-regulatory-capture/, 30 มีนาคม 2568.
สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค. “สิทธิของผู้บริโภค.” https://www.ocpb.go.th/news_view. php?nid=9764, 30 มีนาคม 2568.
Alan Schwartz and Robert E. Scottt. “Contract Theory and the Limits of Contract Law.” The yale law Journal. 113. 3. (2003).
Animal Rescues For Change. “Pet’s Breeders, Animals Laws in the United States vs. Europe (EU).” https://animalrescuesforchange.org/pets-breeders-animals-laws-in-the-united-states-vs-europe-eu/, March 5, 2025.
Animal Welfare Institute. “Animal Welfare Act.” https://awionline. org/legislation/animal-welfare-act, April 20, 2025.
Bruno Deffains and Jane K. Winn. “Governance of Electronic Commerce in Consumer and Business Markets.” Cambridge University Press. (September 28, 2008).
David Favre. “Brief Summary of the US Animal Welfare Act.” https://www.animal law.info/ article/brief-summary-us-animal-welfare-act, April 20, 2025.
Department of Commerce & Department of Local Government. A consumer’s guide to buying a pet. Australia: Government of Western Australia, 2011.
Elena Ares. “Regulation of online pet sales.” House of Commons Library. CBP-9399. December 9, 2021.
ETDA. “Data Governance and e-Commerce.” https://www.etda.or.th/th/Useful-Resource/ Knowledge-Sharing/Data-Governance-and-e-Commerce.aspx, March 30, 2025.
European Consumer Centre France. “Am I allowed to buy an animal online in Europe?.” https://www.europe-consommateurs.eu/en/shopping-internet/animal.html, March 5, 2025.
Federal Trade Commission. “Consumer Review Fairness Act: What Businesses Need to Know.” https://www.ftc.gov/business-guidance/resources/consumer-review-fairness-act-what-businesses-need-know, April 20, 2025.
Jack M Whittaker and Mark Button. “Understanding pet scams: A case study of advance fee and non-delivery fraud using victims’ accounts.” Australian & New Zealand Journal of Criminology. 53. 4. (2020).
Jo-Anne McArthur. “Towards an end to the sale of dogs and cats in pet shops throughout the European Union.” https://one-voice.fr/en/news/towards-an-end-to-the-sale-of-dogs-and-cats-in-pet-shops-throughout-the-european-union/, April 20, 2025.
Jordi Casamitjan. “France Will Not Allow the Selling of Cats and Dogs in Pet Shops From 2024.” https://veganfta.com/2022/06/17/france-will-not-allow-the-selling-of-cats-and-dogs-in-pet-shops-from-2024/, April 20, 2025.
Marketeer Team. “ปรากฏการณ์ Pet Humanization ดันตลาดธุรกิจเกี่ยวกับสัตว์เลี้ยงโต.” https://marketeeronline.co/archives/243237, 5 March 2025.
PETA. “Bans on Circuses, Fur Farms, Dolphinariums, Pet Stores: Progress for Animals Is Passed Into Law in France!.” https://www.peta.org/blog/new-law-france-protects-animals/, March 5, 2025.
Ryan J. Clarkson, Timothy K. Giordano and Lauren E. Anderson. “Consumer Protection Laws and Regulations USA 2025.” https://iclg.com/practice-areas/consumer-protection-laws-and-regulations/usa, April 20, 2025.
SPCA Certified. “Animal Welfare: The Five Freedoms and the Five Domains Explained.” https://www.spcacertified.nz/learn-more/article/animal-welfare-the-five-freedoms-and-the-five-domains-explained, March 30, 2025.
USDA National Agricultural Library. “Animal Welfare Act.” https://www.nal.usda.gov/animal-health-and-welfare/animal-welfare-act, April 20, 2025.
World Animal Protection. “Germany.” https://api.worldanimal protection.org/country/ger many, April 20, 2025.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.