ผู้เสียหายในคดีอาญา ศึกษากรณี : ผู้มีอำนาจจัดการแทนผู้เสียหายตามประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 5(2)

ณัฐณิชา ทองเนื้องาม

ผู้แต่ง

ณัฐณิชา ทองเนื้องาม นักศึกษาหลักสูตรนิติศาสตรมหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

คำสำคัญ:

ผู้มีอำนาจจัดการแทนผู้เสียหาย, ผู้เสียหาย, การฟ้องคดีอาญา

บทคัดย่อ

บุคคลที่มีอำนาจดำเนินคดีอาญาในประเทศไทยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 28 นั้น ได้แก่ 1. พนักงานอัยการ 2. ผู้เสียหาย และบุคคลผู้มีอำนาจจัดการแทนผู้เสียหาย ดังที่ระบุไว้ในมาตรา 4 มาตรา 5 และมาตรา 6 เมื่อพิจารณาถึงการดำเนินคดีอาญานอกจากตัวผู้เสียหาย หรือพนักงานอัยการดังที่กล่าวไว้ข้างต้น ทั้งนี้ก็ได้บัญญัติให้ผู้มีอำนาจจัดการแทนผู้เสียหายเข้ามาดำเนินคดีอาญาแทนผู้เสียหายได้ โดยได้บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 5(2) อันได้แก่ ในกรณีที่ผู้เสียหายถึงแก่ความตายหรือบาดเจ็บจนไม่สามารถจัดการเองได้นั้น กฎหมายได้กำหนดให้ บุพการี ผู้สืบสันดาน สามีหรือภริยา เข้ามามีอำนาจจัดการแทนผู้เสียหายได้ อย่างไรก็ตาม การที่บุคคลผู้มีอำนาจจัดการแทนผู้เสียหายตามมาตรา 5(2) จะเข้ามาจัดการแทนผู้เสียหายได้แต่เฉพาะความตายหรือการบาดเจ็บของผู้เสียหายนั้นต้องมาจากการกระทำความผิดในทางอาญาโดยตรงของผู้กระทำความผิด ทั้งนี้แม้ว่าผู้เสียหายได้ถึงแก่ความตายหรือบาดเจ็บจนไม่สามารถจัดการเองได้เป็นผลโดยตรงมาจากการกระทำความผิดของผู้กระทำความผิดก็ตาม ถ้าบุคคลในครอบครัวของผู้เสียหายนั้นมิใช่บุคคลตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ตามมาตรา5(2) ได้แก่ บุพการี ผู้สืบสันดาน สามีหรือภริยา บุคคลอื่นนอกจากนี้แม้ว่าจะเป็นบุคคลในครอบครัวของผู้เสียหายอันอาจเข้ามาดำเนินคดีอาญาแทนผู้เสียหายได้ก็ตาม บุคคลนั้นก็ย่อมไม่อาจมีอำนาจเข้ามาดำเนินคดีอาญาแทนผู้เสียหายได้ เหตุเพราะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 5(2) กฎหมายได้บัญญัติไว้อย่างจำกัดทั้งในส่วนของบุคคลผู้มีอำนาจจัดการแทนผู้เสียหาย ซึ่งก่อให้เกิดผลกระทบต่อบุคคลอันอาจใช้สิทธิในการดำเนินคดีอาญาแทนผู้เสียหาย อันนำไปสู่การแก้ไขกระบวนยุติธรรมทางอาญาเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพและความยุติธรรมของบุคคลผู้มีอำนาจจัดการแทนผู้เสียหายต่อไป

เอกสารอ้างอิง

เกียรติขจร วัจนะสวัสดิ์. คำอธิบายหลักกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาว่าด้วยการดำเนินคดีในขั้นตอนก่อนการพิจารณา พิมพ์ครั้งที่ 7 กรุงเทพมหานคร สำนักพิมพ์ พลสยาม พริ้นติ้ง, 2553.

คำพิพากษาฎีกาที่ 579/2488. http://deka.supremecourt.or.th. 5 กุมภาพันธ์ 2568.

คำพิพากษาฎีกาที่ 3619/2543. http://deka.supremecourt.or.th. 3 มีนาคม 2568.

ธานิศ เกศวพิทักษ์. คำอธิบายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา เล่ม 1 พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ เนติบัณฑิตยสภา, 2551.

สุรพงษ์ เอี่ยมแทน. “ความผิดอันยอมความได้กับความผิดอาญาแผ่นดิน: ศึกษาตามกฎหมายอาญา

สารบัญญัติ.” วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์, 2545.

สุรสิทธิ์ แสงวิโรจนพัฒน์. “กระบวนพิจารณาบังคับให้ฟ้องคดีในมุมมองของศาสตราจารย์ John H.Langbein” นิตยสารบทบัณฑิตย์ เล่มที่ 1. ปีที่ 79. (มกราคม – มีนาคม 2566).

วรวงศ์ อัจฉราวงศ์ชัย. “ระบบกฎหมายของประเทศสาธารณรัฐสิงคโปร์.” นิตยสารดุลพาห. เล่มที่ 2. ปีที่ 61. (พฤษภาคม - สิงหาคม 2557).

อาทิตยา ศุภวัชโรบล. “การฟ้องคดีอาญา: ศึกษากรณีผู้เสียหายมอบให้ผู้อื่นดำเนินคดีอาญาแทน” วิทยานิพนธ์ นิติศาสตร์มหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2559.

อุทัย อาทิเวช. คู่มือกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา เล่ม 2 (สิทธิของผู้เสียหายในคดีอาญา). พิมพ์ครั้งที่ 1 กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วน วี.เจ.พริ้นติ้ง จำกัด, 2554.

Civil Law Act Actions by and against infants Section 35. https://sso.agc.gov.sg/Act/CLA1909, Febuary 5, 2025.

Civil Law Act Age of majority Section 36(1). https://sso.agc.gov.sg/Act/CLA1909?ProvIds=pr36-, Febuary 5, 2025.

Constitution of the Republic of Singapore, Attorney-General 35(8). “Prosecutorial Discretion and the Extent of the Attorney-General’s Constitutional Powers.”

https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=6198b3c1-0a50-425d-9e93-4cfdd23d2997, Febuary 5, 2025.

New York State Executive Law. https://www.nysenate.gov/legislation/laws, Febuary 5, 2025.