วิถีแห่งความเป็นตัวตน : อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมท้องถิ่นชุมชนมุสลิมเชื้อสายมลายู ตำบลบ้านควน จังหวัดสตูล

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้เป็นส่วนหนึ่งจากการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมท้องถิ่นโดยใช้กระบวนการทางสังคมของชุมชนมุสลิมเชื้อสายมลายูตำบลบ้านควน จังหวัดสตูล โดยมีกลุ่มตัวอย่างจำนวน 40 คน ใช้วิธีการลงพื้นที่เพื่อสัมภาษณ์และสังเกตวิถีชีวิตอันเป็นสิ่งบ่งบอกการธำรงอัตลักษณ์ทางภาษาและวัฒนธรรม ใน 5 ประเด็น ได้แก่ ประวัติศาสตร์ชุมชน ศาสนาและความเชื่อ ประเพณีและพิธีกรรม ภาษา และอาหารการกิน ผลการศึกษา พบว่า โดยทั่วไปประชากรชุมชนมุสลิมเชื้อสายมลายูตำบลบ้านควน ยังคงมีการดำรงชีวิตตามวิถีประเพณีและวัฒนธรรมท้องถิ่นแบบดั้งเดิม ส่วนการใช้ภาษาในชุมชน พบว่า ภาษามลายูถิ่นสตูลถูกใช้มากกว่าภาษาไทย กลุ่มที่ใช้ภาษามลายูถิ่นสตูลและกลุ่มที่มีความตระหนักในการธำรงอัตลักษณ์ทางภาษาท้องถิ่น คือ กลุ่มผู้มีอายุมากกว่า 40 ปี ส่วนกลุ่มผู้มีอายุน้อยกว่า 30 ปี นิยมใช้ภาษามลายูถิ่นสตูลผสมกับภาษาไทยและใช้ภาษาไทยมากกว่าภาษามลายูถิ่นสตูล จากการศึกษายังพบว่า กิจกรรมเพื่อการธำรงอัตลักษณ์ทางภาษาค่อนข้างมีน้อย และยังไม่มีการวางแผนที่ชัดเจน แต่ในทางกลับกันกิจกรรมด้านประเพณีวัฒนธรรมมลายูยังคงมีอยู่มาก โดยในกิจกรรมจะมีการสอดแทรกการใช้ภาษามลายูถิ่นสตูลไว้ด้วย อย่างไรก็ดี แม้ว่าการใช้ภาษามลายูถิ่นสตูลจะเริ่มน้อยลงตามอายุของผู้พูดก็ตาม แต่โดยรวมแล้วผู้คนส่วนมากยังคงเลือกใช้ภาษามลายูถิ่นสตูลมากกว่าภาษาไทยและยึดมั่นไม่เปลี่ยนอัตลักษณ์ทางภาษาของตน ทั้งนี้เป็นเพราะคนในชุมชนเริ่มมีการรวมกลุ่มและมีการปฏิบัติกิจกรรมทางวัฒนธรรมอย่างเป็นแบบแผน เพื่อเจตนารมณ์ในการธำรงตัวตนทางภาษาและวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ของตนสืบต่อไป