จากรากฐานสู่อนาคต: โอกาสและความท้าทายในการใช้ AI เพื่อต่อยอดรูปแบบ การศึกษาฮาลาเกาะฮ์ในบริบทโลกดิจิทัล

ผู้แต่ง

  • ฮานาฟี วงษ์หลี อาจารย์ประจำสาขาอิสลามศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา จังหวัดยะลา
  • ฮามดัน ดาตู อาจารย์ประจำสาขาอิสลามศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา จังหวัดยะลา

คำสำคัญ:

คำสำคัญ: ฮาลาเกาะฮ์, ปัญญาประดิษฐ์, การศึกษาอิสลาม, การศึกษาในยุคดิจิทัล, เทคโนโลยีการศึกษา

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) ศึกษารูปแบบการจัดการเรียนการสอนแบบฮาลาเกาะฮ์ดั้งเดิมและการประยุกต์ใช้ในปัจจุบัน 2) สำรวจศักยภาพของปัญญาประดิษฐ์ในการเสริมประสิทธิภาพการเรียนการสอน 3) วิเคราะห์โอกาสและความท้าทายในการบูรณาการ AI กับฮาลาเกาะฮ์ในโลกดิจิทัล และ 4) พัฒนากรอบแนวคิดในการประยุกต์ใช้ AI ที่สอดคล้องกับหลักการอิสลาม ใช้การสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง คัดเลือกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 23 ท่าน ประกอบด้วยนักวิชาการ ผู้บริหาร และผู้เชี่ยวชาญด้านอิสลามศึกษาและเทคโนโลยีดิจิทัล เครื่องมือวิจัย คือแบบสัมภาษณ์กึ่งมีโครงสร้างและการสนทนากลุ่ม ร่วมกับการวิเคราะห์เอกสารผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ประกอบหลักของฮาลาเกาะฮ์ดั้งเดิมคือความสัมพันธ์ครู-ศิษย์ผ่านระบบอิสนาด ส่วนการประยุกต์เป็นรูปแบบผสมผสานและออนไลน์ 2) AI มีศักยภาพสูงในการสร้างประสบการณ์การเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางและการสนับสนุนการจัดการเรียนรู้ 3) โอกาสสำคัญคือการขยายการเข้าถึงการศึกษาอิสลามระดับโลก ความท้าทายคือการรักษาความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และการป้องกันความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล 4) กรอบแนวคิดที่พัฒนาขึ้นใช้หลักวะสะฏียะฮ์และมะกอศิดอัชชะรีอะฮ์เป็นแนวทางกำกับดูแลการใช้ AI ข้อเสนอแนะ คือ กำหนดนโยบายส่งเสริมการวิจัยและพัฒนา AI เพื่อการศึกษาอิสลามอย่างยั่งยืน โดยเน้นการเสริมสร้างบทบาทของครูในการปลูกฝังจริยธรรมควบคู่กับการใช้เทคโนโลยี

 

เอกสารอ้างอิง

ซัยฟุดดีน แยนา, ฮูซีน ฮาซาณัณฑ์, เดช คำเคน, & อิบบรอเฮง อาลฮูเซน. (2024). การจัดการเรียนรู้อิสลามศึกษาในยุคเทคโนโลยีดิจิทัล. วารสารอัล-ฮิกมะฮฺ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี, 14(2), 1–13.

นักเรียนเก่าอาหรับประเทศไทยสมาคม. (1998). พระมหาคัมภีร์อัลกุรอานพร้อมแปลเป็นภาษาไทย. ศูนย์กษัตริย์ฟาฮัดเพื่อการพิมพ์อัลกุรอาน.

อิสมาอีล ลุตฟี จะปะกียา. (2006). อิสลาม: ศาสนาแห่งสันติภาพ. มูลนิธิอิกเราะอ์เพื่อการศึกษาและพัฒนา.

Alhammad, N., Awae, F., & Yussuf, A. (2025). Integrating artificial intelligence in Islamic education: A review on pedagogical approaches and learning outcomes. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 15(7), 563–580.

Boangmanalu, A. Z., & Dahlan, Z. (2025). Islamic Education Students’ Perceptions of AI in Learning Islamic History. Journal of English Language and Education, 10(4), 956-966. https://doi.org/10.31004/jele.v10i4.1215

Dasuki, M. J. (2025). Islamic education in the era of artificial intelligence: The prospects and challenges. Kunduz University International Journal of Islamic Studies and Social Sciences, 2(3), 348–355.

Fajarini, D. (2024). UI/UX Implementasi Metode Halaqah pada Aplikasi Quran Tahfidz Menggunakan Pendekatan Prototipe [Thesis, Universitas Islam Indonesia].

Hakim, A., & Anggraini, P. (2023). Artificial intelligence in teaching Islamic studies: Challenges and opportunities. Molang: Journal Islamic Education, 1(2), 57–69.

Halim, W., Akbar., & Tahir, T. (2024). Online Halaqah: the Adoption of Digital Media Technology in Pesantren As‘adiyah, Wajo, South Sulawesi. Al-Ulum, 24(2), 263-283. https://doi.org/10.30603/au.v24i2.5759

Hermawati, T., Tanjung, N. F., Fauzan, K. M., & Ilyasir, F. (2025). Innovation in islamic education evaluation through kahoot application based on artificial intelligence. At Turots: Jurnal Pendidikan Islam, 7(2), 183-191.

Ibn Katheer. (n.d.). Tafsir Ibn Kathir (Darussalam Research, Ed.). Darussalam Publishers & Distributors.

Ibn Majah. (2007). English translation of Sunan Ibn Majah (N. al-Khattab, Trans.). Darussalam.

Muslim. (2024). Internalizing Digital Technology in Islamic Education. Scaffolding: Jurnal Pendidikan Islam Dan Multikulturalisme, 6(3), 180-197. https://doi.org/10.37680/scaffolding.v6i3.6309

Norman, E., Pahlawati, E., Siregar, M. L., & Damayanthy, D. (2025). Digital transformation of Islamic education: AI, gamification, and pedagogical adaptation for Generation Z. Medina-Te: Jurnal Studi Islam, 21(1), 37-49.

Nugraha, A., & Syafe'i, I. (2025). Curriculum foundations for Arabic language education in the AI era: Holistic, juridical, and technological perspectives. Journal of Arabic Language Learning and Teaching, 3(2), 151-160.

Umar, M. H. S. (2025). Waqi' al-Halaqat al-Qur'aniyyah at-Tarbawiyyah bayna Madrasat al-'Adil fi al-Yaman wa Ma'had al-Wadi al-Mubarak fi Indunisiya: Dirasah Tahliliyyah Muqaranah fi Tariqat at-Tadris [Master's thesis, Universitas Islam Indonesia].

Pratama, A. I., & Muhammad, M. R. (2025). Artificial Intelligence in Islamic Education: Opportunities and Challenges in the Digital Era. Madania, 29(1), 133-142.

Salim, M. A., & Aditya, R. B. (2025). Integration of Artificial Intelligence in Islamic Education: Trends, Methods, and Challenges in the Digital Era. Journal of Modern Islamic Studies and Civilization, 3(1), 74-89. https://doi.org/10.59653/jmisc.v3i01.1368

Umar, I., Abubakar, A., Kangiwa, I. H., Bunza, K. U., & Atika, M. (2025). The role of AI in Islamic education and e learning platform. International Journal of Sustainable Social Science, 3(4), 235–254.

Wang, N., & Kang, M. (2025). The Role of AI and Voice-Activated Technology in Religious Education in China: Capturing Emotional Depth for Deeper Learning. Journal of Religion and Health. https://doi.org/10.1007/s10943-025-02347-x

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-30