การพัฒนาความสามารถในการคิดเชิงระบบ เรื่อง การย่อยอาหารของมนุษย์โดยใช้การจัดการเรียนรู้ตามกรอบแนวคิดการใช้-ปรับแต่ง-สร้างสรรค์
DOI:
https://doi.org/10.14456/ojed.2025.20คำสำคัญ:
การคิดเชิงระบบ, กรอบแนวคิดการใช้-ปรับแต่ง-สร้างสรรค์, การย่อยอาหารของมนุษย์บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เปรียบเทียบความสามารถในการคิดเชิงระบบของนักเรียนก่อนและหลังเรียนรู้ ตามกรอบแนวคิดการใช้-ปรับแต่ง-สร้างสรรค์ (UMC) และ 2) ศึกษากระบวนการคิดเชิงระบบของนักเรียนที่เรียนรู้ตาม UMC ตัวอย่างการวิจัยคือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 16 คน ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง รูปแบบการทดลองเบื้องต้น กลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังการทดลอง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) แผนการจัดการเรียนรู้และแบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ ที่ใช้ในหน่วยที่ 1 ถึง 3 มีค่าดัชนีความสอดคล้อง 0.97 1.00 และ 1.00 ตามลำดับ 2) แบบทดสอบการคิดเชิงระบบที่มีค่าความเที่ยง 0.93 และ 3) แบบประเมินแบบจำลองคอมพิวเตอร์ที่มีค่าความสอดคล้องระหว่างผู้ประเมิน 0.99 การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติเชิงพรรณนาและ Wilcoxon และการวิเคราะห์เชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหาจากพฤติกรรมการสร้างแบบจำลองของนักเรียน ผลการวิจัยพบว่า 1) ความสามารถในการคิดเชิงระบบของนักเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ 2) กระบวนการคิดเชิงระบบของนักเรียนมีการพัฒนาทั้ง 3 ด้าน ได้แก่ (1) การระบุการจัดระบบ นักเรียนวิเคราะห์องค์ประกอบของระบบและระบุความสัมพันธ์ในระบบย่อยอาหารได้ (2) การวิเคราะห์กระบวนการของระบบนักเรียนวิเคราะห์ผลกระทบที่เกิดขึ้นจากความสัมพันธ์ได้ และ (3) การสร้างแบบจำลองของระบบ นักเรียนออกแบบ และสร้างแบบจำลองใหม่ตามสถานการณ์ โดยวิเคราะห์สาเหตุและคาดการณ์ผลลัพธ์ตามการเปลี่ยนแปลงภายในระบบได้
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
ฤทัยรัตน์ ชิดมงคล และ สมยศ ชิดมงคล. (2560). การคิดเชิงระบบ: ประสบการณ์การสอนเพื่อพัฒนาการคิดเชิงระบบ. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 45(2), 209-224. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/EDUCU/article/view/107245
ศูนย์ดำเนินงาน PISA แห่งชาติ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2566). กรอบการประเมินด้านวิทยาศาสตร์. https://pisathailand.ipst.ac.th/about-pisa/science_competency_framework
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). หลักสูตรและการเรียนการสอนฐานสมรรถนะ. https://cbethailand.com
ภาษาอังกฤษ
Darling-Hammond, L. (2017). Teacher education around the world: What can we learn from international practice? European journal of teacher education, 40(3), 291-309. https://doi.org/10.1080/02619768.2017.1315399
Hokayem, H. (2016). Patterns of reasoning about ecological systemic reasoning for early elementary students. Science Education International, 27(1), 117-135. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1100182.pdf
Hung, W. (2008). Enhancing systems-thinking skills with modelling. British Journal of Educational Technology, 39(6), 1099-1120. https://doi.org/10.1111/j.1467-8535.2007.00791.x
Kong, S. C., & Abelson, H. (2019). Computational thinking education. Springer Nature. https://link.springer.com/book/10.1007/978-981-13-6528-7
Lee, I., Martin, F., Denner, J., Coulter, B., Allan, W., Erickson, J., Malyn-Smith, J., & Werner, L. (2011). Computational thinking for youth in practice. Acm Inroads, 2(1), 32-37. https://doi.org/10.1145/1929887.1929902
Lytle, N., Cateté, V., Boulden, D., Dong, Y., Houchins, J., Milliken, A., Isvik, A., Bounajim, D., Wiebe, E., & Barnes, T. (2019). Use, modify, create: Comparing computational thinking lesson progressions for stem classes. In B. Scharlau, R. McDermott, A. Pears, & M. Sabin (Eds.), Proceedings of the 2019 ACM Conference on Innovation and Technology in Computer Science Education (pp. 395-401). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3304221.3319786
Mambrey, S., Timm, J., Landskron, J. J., & Schmiemann, P. (2020). The impact of system specifics on systems thinking. Journal of Research in Science Teaching, 57(10), 1632-1651. https://doi.org/10.1002/tea.21649
Martin, F., Lee, I., Lytle, N., Sentance, S., & Lao, N. (2020). Extending and evaluating the use-modify-create progression for engaging youth in computational thinking. In J. Zhang, M. Sherriff, S. Heckman, P. Cutter & A. Monge (Eds.), Proceedings of the 51st acm technical symposium on computer science education (pp. 807-808). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3328778.3366971
Mehren, R., Rempfler, A., Buchholz, J., Hartig, J., & Ulrich‐Riedhammer, E. M. (2018). System competence modelling: Theoretical foundation and empirical validation of a model involving natural, social and human‐environment systems. Journal of Research in Science Teaching, 55(5), 685-711. https://doi.org/10.1002/tea.21436
Nguyen, H., & Santagata, R. (2021). Impact of computer modeling on learning and teaching systems thinking. Journal of Research in Science Teaching, 58(5), 661-688. https://doi.org/10.1002/tea.21674
Papert, S. A. (1980). Mindstorms: Children, computers, and powerful ideas. Basic books. http://www.medientheorie.com/doc/papert_mindstorms.pdf
Rachmatullah, A., & Wiebe, E. N. (2022). Building a computational model of food webs: Impacts on middle school students' computational and systems thinking skills. Journal of Research in Science Teaching, 59(4), 585-618. https://doi.org/10.1002/tea.21738
Senge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. Broadway Business. https://agsystemsthinking.net/wpcontent/uploads/2018/07/sengeondialogue.pdf
Sentance, S., & Waite, J. (2017). PRIMM: Exploring pedagogical approaches for teaching text-based programming in school. In E. Barendsen & P. Hubwieser (Eds.), Proceedings of the 12th Workshop on Primary and Secondary Computing Education (pp. 113-114). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3137065.3137084
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
