กลไกการขับเคลื่อนพฤติกรรมจริยธรรมผ่านบันได 7 ขั้น สู่ความพอเพียง : การศึกษาเพื่อสร้างทฤษฎีฐานราก
DOI:
https://doi.org/10.14456/ojed.2026.11คำสำคัญ:
พฤติกรรมจริยธรรม, กลไกการขับเคลื่อนพฤติกรรมจริยธรรมผ่านบันได 7 ขั้น, ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง, การสร้างทฤษฎีฐานรากบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลไกการขับเคลื่อนพฤติกรรมจริยธรรมผ่านบันได 7 ขั้น สู่ความพอเพียงในสถานศึกษา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพตามแนวทฤษฎีฐานราก (Grounded theory) ผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ผู้บริหาร ครู นักเรียน คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้นำชุมชน และผู้ปกครอง จำนวนรวมทั้งสิ้น 17 คน ในโรงเรียนแห่งหนึ่งของจังหวัดอุดรธานีซึ่งเป็นต้นแบบด้านการจัดการศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบบันทึกการจัดกลุ่มสนทนา แบบบันทึกการสังเกตและจดบันทึกภาคสนาม และแบบตรวจสอบเอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาตามวิธีการของ Strauss and Corbin (1998) ร่วมกับการวิเคราะห์แบบอุปนัย ผลการวิจัยพบว่า กลไกการขับเคลื่อนพฤติกรรมจริยธรรมผ่านบันได 7 ขั้นสู่ความพอเพียง ได้แก่ (1) เริ่มต้นที่ตัวเอง (2) กำหนดเป้าหมายให้ชัด (3) ทำตามลำดับ (4) คิดบวกสร้างสุข (5) ใจเขาใจเรา (6) ร่วมมือร่วมใจสร้างสิ่งใหม่ และ (7) ฝึกตนเป็นนิสัย ประกอบด้วย 3 ประเภท คือ (1) กลไกขับเคลื่อน ได้แก่ กระบวนการการมีส่วนร่วมของบุคคล โรงเรียน และชุมชน (2) กลไกสนับสนุน ได้แก่ การหลอมรวมของบ้าน วัด และโรงเรียน และความศรัทธาของชุมชน และ (3) กลไกสอดแทรก ได้แก่ การสนับสนุนจากหน่วยงานต้นสังกัด การจัดกิจกรรมที่ยืดหยุ่น การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล และการสื่อสารที่รวดเร็ว โดยกลไกทั้ง 3 ประการส่งผลให้นักเรียนมีพฤติกรรมจริยธรรมดีขึ้น โรงเรียนมีวัฒนธรรมองค์กรที่เข้มแข็ง ชุมชนมีการลดลงของปัญหายาเสพติด และเกิดเยาวชนต้นแบบ
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
จักรปรุฬห์ วิชาอัครวิทย์. (2565). การขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การบริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 3 จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิจัยราชภัฏเชียงใหม่, 23(1), 94-108. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/cmruresearch/article/view/245497/174254
ทวีศักดิ์ นพเกสร. (2551). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ : คู่มือปฏิบัติการวิจัยประยุกต์เพื่อพัฒนาคน องค์กร ชุมชน สังคม. ชมรมพยาบาลชุมชนแห่งประเทศไทย.
พระมหาเมืองมนต์ ศรีปัตตา (2568). ภาวะผู้นำเชิงคุณธรรมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง: การประยุกต์เพื่อการบริหารการเปลี่ยนแปลงในบริบทของสถานศึกษา. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 8(3), 111–124. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JSSD/article/view/7228
วิลาสินี พรรณรัตนศิลป์. (2551). การศึกษารูปแบบการดำเนินงานในโรงเรียนต้นแบบตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง: การวิจัยพหุกรณีศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.] สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.). https://doi.nrct.go.th/ListDoi/listDetailResolve_DOI=10.14457/CU.the.2008.297
สรัลรัชต์ ดอนมูล และ สุนทร คล้ายอ่ำ. (2567). การบริหารสถานศึกษาตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของโรงเรียนมัธยมศึกษา อำเภอปง จังหวัดพะเยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 36. เสฏฐวิทย์ปริทัศน์, 4(1), 428-441. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/stw/article/view/1185
ดวงเดือน พันธุมนาวิน. (2550). ทฤษฎีต้นไม้จริยธรรม: การวิจัยและการพัฒนาบุคคล. สถาบันบัณฑิตพัฒน บริหารศาสตร์.
สมลักษณ์ วิจบ และ อดิศร เนาวนนท์. (2566). การพัฒนารูปแบบการนิเทศเพื่อส่งเสริมการสอนตามหลักคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง สำหรับครูระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 8(2), 843-854. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/mcjou/article/view/267127
ปนัดดา มักสัมพันธุ์. (2563). รายงานการประเมินโครงการส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงโดยเครือข่ายความร่วมมือของโรงเรียนดัดดรุณี ปีการศึกษา 2563. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาฉะเชิงเทรา. https://research.otepc.go.th/files/__________________________________3c4lw08q.pdf
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2550). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. https://pws.npru.ac.th/praepat/system/20200904212603_1cb22ea086c6bc9188758d458d4c3e5b.pdf
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2553). แนวทางการพัฒนานโยบายการเรียนรู้นอกระบบโรงเรียนและการเรียนรู้ตามอัธยาศัยเพื่อการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและภูมิปัญญาไทย. ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทยจำกัด. https://www.onec.go.th/th.php/book/BookView/1006
เอกสิทธิ์ คล้ายแดง. (2560). การนำนโยบายการขับเคลื่อนชุมชนคุณธรรมด้วยพลังบวร (บ้าน-วัด-โรงเรียน) มาใช้พัฒนาศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์: กรณีศึกษา ศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ วัดนาคปรก เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
ภาษาอังกฤษ
Aristotle. (1999). Nicomachean Ethics. Batoche Books. https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/aristotle/Ethics.pdf
Bandura, A. (1999). Moral disengagement in the perpetration of inhumanities. Personality and Social Psychology Review, 3(3), 193–209. https://doi.org/10.1207/s15327957pspr0303_3
Durlak, J. A., Weissberg, R. P., Dymnicki, A. B., Taylor, R. D., & Schellinger, K. B. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis of school-based universal interventions. Child Development, 82(1), 405–432. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01564.x
Kohlberg, L. (1981). The philosophy of moral development: Moral stages and the idea of justice. Harper & Row.
OECD. (2022). Education at a glance 2022: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/3197152b-en
Ozer, E. J. (2010). Participatory Action Research (PAR) in middle school: Opportunities, constraints, and key processes. American Journal of Community Psychology, 46(1-2), 152-166. https://doi.org/10.1007/s10464-010-9335-8
Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. Sage Publications.
Permanent Mission of Thailand to the United Nations. (2021). Thailand’s voluntary national review 2021. https://hlpf.un.org/sites/default/files/vnrs/2021/277642021_Main_Message_Thailand.pdf
UNESCO. (2024). Global education monitoring report 2024/5: Leadership in education—Lead for learning. https://www.unesco.org/reports/gem-report/en/2024
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
